Την ώρα που οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονται και τα νοικοκυριά βυθίζονται στα χρέη, οι απευθείας αναθέσεις συνεχίζονται αμείωτες από την κυβέρνηση, αγγίζοντας τα 18,5 δισ. ευρώ, δηλαδή το 8% του ΑΕΠ, στην 7ετία που η Νέα Δημοκρατία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκονται στην εξουσία.
Την ώρα που ο μέσος Έλληνας δυσκολεύεται να βγάλει τον μήνα, η κυβέρνηση έχει επιδοθεί εδώ και επτά χρόνια σε έναν μαραθώνιο απευθείας αναθέσεων με αδιαφανείς διαδικασίες. Σύμφωνα με τον νόμο 4412/2016, η απευθείας ανάθεση επιτρέπει σε δημόσιες αρχές να αναθέτουν συμβάσεις σε οικονομικούς φορείς χωρίς διαγωνισμό, με ή χωρίς προηγούμενη δημοσιότητα, όταν η εκτιμώμενη αξία δεν ξεπερνά τις 30.000 ευρώ για προμήθειες και τις 60.000 ευρώ για έργα και υπηρεσίες συγκεκριμένων άρθρων.
Βασικές προϋποθέσεις είναι η αντικειμενική εκτίμηση της αξίας της σύμβασης, η τεκμηριωμένη έρευνα αγοράς και η αποφυγή τεχνητής κατάτμησης για να ξεφύγουν από τον νόμο. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύει κάτι διαφορετικό. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η διαδικασία επεκτάθηκε υπέρμετρα, με αφορμή την ανάγκη γρήγορων προμηθειών και υπηρεσιών, παραβιάζοντας τόσο το πνεύμα όσο και το γράμμα του νόμου.
Τα στοιχεία του ΚΗΜΔΗΣ είναι αδιάψευστα: Την τελευταία εξαετία έχουν υπογραφεί πάνω από 1.033.000 συμβάσεις με απευθείας ανάθεση, με την περασμένη χρονιά να καταγράφει 163.750 συμβάσεις ύψους περίπου 4 δισ. ευρώ, με μέσο όρο 25.000 ευρώ ανά σύμβαση. Η τάση αυτή δημιουργεί αίσθηση σπατάλης και έλλειψης διαφάνειας, ενώ εγείρει ερωτήματα για τον έλεγχο και τη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Η συνεχής χρήση της απευθείας ανάθεσης απομακρύνει τη διαδικασία από τους κανόνες διαφάνειας και ανταγωνισμού, ενισχύοντας την καχυποψία και την αίσθηση ότι τα δημόσια κεφάλαια διατίθενται χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Για τους πολίτες αυτό μεταφράζεται σε έλλειψη εμπιστοσύνης και αισθητή οικονομική πίεση, καθώς η σπατάλη σε δημόσια έργα δεν συνοδεύεται από ανάλογη κοινωνική ωφέλεια.
Η κατάσταση θέτει πλέον σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο διαχείρισης των δημοσίων κονδυλίων και την ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι πόροι κατευθύνονται πραγματικά προς το δημόσιο συμφέρον.
Σε όλη αυτή την ιστορία το «χρυσό» μετάλλιο των απευθείας αναθέσεων παίρνει το υπουργείο Μεταφορών με το συνολικό ποσό να φτάνει τα 2,5 δισ. ευρώ την περίοδο του 2020 με 2025. Το αργυρό «δίνεται» στο υπουργείο Άμυνας με 575 εκατ. ευρώ και το «χάλκινο» στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με το ποσό των 393 εκατ. ευρώ. Αξίζει να θυμίσουμε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία, την περίοδο της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας από το 2019 μέχρι και σήμερα έχουν υπογραφεί συμβάσεις κάθε είδους και μορφής με τη σφραγίδα του κράτους συνολικού ύψους 77 δισ. ευρώ.
Κικίλιας, Άδωνης, Χατζηδάκης
Εκτός όμως από τον πρωταθλητισμό των υπουργείων έχουμε βάσει των στοιχείων και τον πρωταθλητισμό των υπουργών στις απευθείας αναθέσεις με πρώτο και καλύτερο τον Βασίλη Κικίλια, που κατά τις θητείες του στο υπουργείο Υγείας, Τουρισμού, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής έδωσε το ποσό των 56,5 εκατ. ευρώ.
Για τον Άδωνη Γεωργιάδη (Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Υγείας) το συνολικό ποσό ανέρχεται στα 28,7 εκατ. ευρώ. Ενώ για τον τρίτο της… παρέας, τον Κωστή Χατζηδάκη, από τη θητεία του ως υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ως υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ο τελικός λογαριασμός των απευθείας αναθέσεων έφτασε τα 23,1 εκατ. ευρώ. Εδώ είναι αναγκαίο να τονιστεί παράλληλα πως τα νούμερα αυτά αφορούν τις συμβάσεις που δόθηκαν από τις κεντρικές υπηρεσίες των υπουργείων και όχι εκείνες από τους εποπτευόμενους φορείς. Παράλληλα θα πρέπει να τονιστεί και το γεγονός πως από το σύνολο του 1,3 εκατ. συμβάσεων που έχουν υπογράψει οι φορείς του Δημοσίου από το 2020 μέχρι και το 2025, πάνω από 1 εκατομμύριο συμβάσεις αφορούν απευθείας αναθέσεις καλύπτοντας το διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό του 75%.
