Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας*
Κάπου ανάμεσα σε ένα TikTok που δεν τελειώνει ποτέ και σε ένα Instagram feed που σε κοιτάει πιο βαθιά απ’ όσο σε κοίταξε ποτέ δάσκαλος, γονιός ή φίλος, αποφασίσαμε ξαφνικά ότι τα παιδιά πρέπει να προστατευτούν. Όχι να εκπαιδευτούν. Να προστατευτούν. Με νόμο.
Τα τελευταία χρόνια, μια νέα τάση νομοθεσίας εξαπλώνεται από την Αυστραλία μέχρι το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση: Αυστηροί περιορισμοί ηλικίας, υποχρεωτική επαλήθευση ταυτότητας, ακόμα και πλήρης απαγόρευση χρήσης social media κάτω από συγκεκριμένα όρια (συνήθως 13 ή 16 ετών). Η λογική είναι απλή: Αν δεν μπορείς να οδηγήσεις, δεν μπορείς και να σκρολάρεις.
Στην Ευρώπη, ο μηχανισμός είναι πιο «κομψός». Μέσα από τον Digital Services Act, οι πλατφόρμες υποχρεώνονται να εφαρμόζουν αυστηρότερη προστασία ανηλίκων: περιορισμός αλγορίθμων, απαγόρευση στοχευμένης διαφήμισης και υποχρέωση age verification. Δεν είναι απαγόρευση. Είναι κάτι πιο ύπουλο, έλεγχος.
Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς. Το πρόβλημα δεν είναι ότι τα παιδιά είναι στα social media. Το πρόβλημα είναι ότι τα social media είναι φτιαγμένα σαν καζίνο.
Κάθε swipe είναι μια μικρή δόση ντοπαμίνης. Κάθε like μια επιβεβαίωση ύπαρξης. Και κάθε αλγόριθμος ένα αόρατο χέρι που σε σπρώχνει λίγο πιο βαθιά. Δεν είναι τυχαίο ότι πρώην στελέχη της Meta και της Google έχουν μιλήσει ανοιχτά για «σχεδιασμό εθισμού».
Και τώρα, οι ίδιες κοινωνίες που άφησαν αυτό το σύστημα να αναπτυχθεί ανεξέλεγκτα, αποφασίζουν να το κόψουν από τα παιδιά με ένα κουμπί. Απαγορεύεται. Τέλος.
Αλλά η απαγόρευση δεν είναι λύση. Είναι παραδοχή αποτυχίας.
Γιατί το παιδί που δεν θα μπει νόμιμα στο Instagram, θα μπει παράνομα. Με ψεύτικη ηλικία. Με VPN. Με τον ίδιο τρόπο που κάθε απαγορευμένο πράγμα γίνεται πιο ελκυστικό.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να απαγορευτούν τα social media. Είναι αν μπορούμε να φτιάξουμε έναν ψηφιακό κόσμο που να μην καταστρέφει αυτόν που τον χρησιμοποιεί.
Και εκεί η συζήτηση σταματάει. Γιατί αυτό σημαίνει σύγκρουση με επιχειρηματικά μοντέλα δισεκατομμυρίων.
Έτσι, επιλέγουμε το εύκολο, απαγόρευση στα παιδιά.
Για να μη χρειαστεί ποτέ να απαγορεύσουμε κάτι πολύ πιο επικίνδυνο: Τον ίδιο τον τρόπο που λειτουργεί το σύστημα.
*Της AWGMeta
