Του Βασίλη Ταλαμάγκα
Η Τουρκία προχωρά σε φραστικές επιθέσεις κατά Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, αλλά η στενή συνεργασία των τριών χωρών θωρακίζει γεωπολιτικά την περιοχή και περιορίζει τις αναθεωρητικές βλέψεις της.
Οι διαρκείς ρητορικές επιθέσεις της Τουρκίας κατά των σχέσεων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, όπως εκφράστηκαν πρόσφατα και από τον Χακάν Φιντάν, δεν αποτελούν τυχαίες τοποθετήσεις, αλλά το επιστέγασμα μιας στρατηγικής που επιδιώκει να διατηρήσει την Άγκυρα ως μοναδικό ρυθμιστή στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, οι οποίες χαρακτηρίζουν τη συνεργασία των τριών χωρών ως πηγή αστάθειας και πολέμου, αποκαλύπτουν τον βαθύ εκνευρισμό της τουρκικής ηγεσίας απέναντι σε έναν γεωπολιτικό άξονα που περιορίζει δραστικά τις αναθεωρητικές της βλέψεις.
Για την Τουρκία, η οικοδόμηση μιας στενής αμυντικής, ενεργειακής και πολιτικής σχέσης μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ συνιστά μια «στρατηγική περικύκλωση» που ακυρώνει το δόγμα της «γαλάζιας πατρίδας». Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι όσο η Ελλάδα ενισχύει τους δεσμούς της με μια περιφερειακή υπερδύναμη όπως το Ισραήλ τόσο δυσκολεύει η προσπάθεια επιβολής μονομερών τετελεσμένων, όπως το παράνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Η προσπάθεια του Φιντάν να παρουσιάσει την Ελλάδα ως μια χώρα που ακολουθεί «αλλόκοτη» και «μοναχική» πολιτική στην Ευρώπη αποσκοπεί στην απομόνωση της χώρας μας και στην καλλιέργεια αμφιβολιών στο εσωτερικό της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ. Η τουρκική επιχειρηματολογία ότι η Ελλάδα δεν «χρειάζεται» το Ισραήλ επειδή ανήκει στο ΝΑΤΟ είναι προδήλως προσχηματική και παραγνωρίζει τη σύγχρονη γεωπολιτική πραγματικότητα. Η συμμετοχή σε μια συμμαχία δεν αποκλείει, αλλά αντίθετα επιβάλλει τη δημιουργία περιφερειακών σχημάτων που θωρακίζουν τη σταθερότητα. Η Τουρκία γνωρίζει καλά ότι η συνεργασία αυτή δεν αφορά μόνο την ασφάλεια, αλλά και την ενεργειακή αυτονομία της Ευρώπης μέσω των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου, μια εξέλιξη που θα μείωνε τον ρόλο της ως μοναδικού ενεργειακού κόμβου.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η στοχοποίηση της Κύπρου, την οποία η Άγκυρα προσπαθεί να εκφοβίσει συνδέοντας τη συνεργασία της με το Ισραήλ με τον κίνδυνο επέκτασης της πολεμικής σύρραξης. Αυτή η τακτική υβριδικής πίεσης αποσκοπεί να σπείρει τη δυσπιστία μεταξύ των εταίρων και να αναγκάσει τη Λευκωσία σε υποχωρήσεις.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι αντίστροφη, μιας και η Τουρκία είναι εκείνη που διολισθαίνει προς μια ακραία ρητορική, ταυτιζόμενη συχνά με παράγοντες που προκαλούν αστάθεια, όπως η διαρκής στήριξη στη Χαμάς, γεγονός που τη φέρνει σε άμεση σύγκρουση με τα ισραηλινά συμφέροντα.
Οι παρατηρητές πιστεύουν ότι οι επιθέσεις της Τουρκίας επιβεβαιώνουν πως η σχέση Ελλάδας – Ισραήλ αποτελεί το ισχυρότερο ανάχωμα απέναντι στον τουρκικό ηγεμονισμό. Η Αθήνα, αντί να αποθαρρύνεται από τις απειλές, οφείλει να εμβαθύνει τη στρατηγική της σχέση με το Ισραήλ, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ως αξιόπιστου πυλώνα σταθερότητας, παίρνοντας βέβαια ξεκάθαρη θέση κατά των ισραηλινών ακροτήτων στη Γάζα και στον Λίβανο.
Η τουρκική προσπάθεια να εμφανιστεί ως «προστάτης της ειρήνης», την ώρα που απειλεί με πόλεμο τους γείτονές της, στερείται αξιοπιστίας και υπογραμμίζει την ανάγκη για μια Ελλάδα που δεν εκβιάζεται, αλλά επενδύει σε ισχυρές και σταθερές συμμαχίες.
