Ο Ανδρέας Παπανδρέου με τον Ευάγγελο Γιαννόπουλο και τη μητέρα τού Αλέκου, στο σπίτι του Παναγούλη μετά τη δολοφονία του, 50 χρόνια πριν
Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος φρουρά στο φέρετρο του Αλέκου
Στο εξώφυλλο της εφημερίδας «Ακρόπολις» με μαγιό, όταν συνελήφθη μετά την απόπειρα κατά του δικτάτορα Γεώργιου Παπαδόπουλου
Με την Ιταλίδα δημοσιογράφο και σύντροφό του, Οριάνα Φαλάτσι. Σε συνέντευξη που παραχώρησε μετά την απελευθέρωσή του στη Φαλάτσι θα πει: «Δεν επιδίωξα να σκοτώσω έναν άνθρωπο. Δεν είμαι ικανός να σκοτώσω έναν άνθρωπο. Επιδίωξα να σκοτώσω έναν τύραννο».
Η Οριάνα Φαλάτσι ήταν τότε η διασημότερη δημοσιογράφος του πλανήτη, μια γυναίκα-θρύλος όχι μόνο για την αμίμητη πένα της και την εντυπωσιακή φυσιογνωμία της, αλλά επίσης και για το «παναγούλειο» πείσμα της. Μπροστά της, οι ηγέτες των κρατών υποκλίνονταν σαν τον γονδολιέρη που περιμένει να τον καθοδηγήσει η κυρία. Πολλοί «γονδολιέρηδες» έχασαν το κουπί καθ’ οδόν μαζί της, κάποιοι άλλοι βούτηξαν στον βάλτο. Προσωπικότητες όπως ο Κίσινγκερ ξεμπροστιάστηκαν ανελέητα μέσα από τις εκ βαθέων συνεντεύξεις τους μαζί της. Τύραννοι όπως ο Αγιατολάχ Χομεϊνί απλώς ρεζιλεύτηκαν. Καίγοντας μπροστά του ένα τσαντόρ την ώρα της συνέντευξης, η Φαλάτσι τον ειρωνεύτηκε: «Αυτό είναι, λοιπόν, το καμένο κουρέλι της επανάστασής σας!». Γράφει η Σεμίνα Διγενή, στον πρόλογο της συνέντευξης που πήρε απ’ τον Αλέκο.
Στιγμιότυπο από τη δίκη του. Η απόφαση του Έκτακτου Στρατοδικείου εκδόθηκε στις 17 Νοεμβρίου. Ο Παναγούλης καταδικάστηκε δις εις θάνατον. Η εκτέλεση έπρεπε να γίνει μέσα σε τρία 24ωρα το αργότερο, αν δεν του απένεμαν χάρη. Ο Αλέκος αρνήθηκε, όμως, κατηγορηματικά να υποβάλει αίτηση απονομής χάριτος.
Ξεσηκώθηκε παγκόσμια κατακραυγή και ασκήθηκαν σοβαρότατες διεθνείς πιέσεις να αποτραπεί η εκτέλεση. Η χούντα υπέκυψε και έτσι σιωπηρά η ποινή παρέμεινε ανεκτέλεστη. Κανείς δεν του το είπε αυτό όμως στη φυλακή, και επί περίπου πέντε χρόνια ο Παναγούλης ξυπνούσε κάθε πρωί στη «βίλα του στο Μπογιάτι», ακούγοντας απ’ τον φρουρό: «Πάμε Παναγούλη. Το εκτελεστικό απόσπασμα σε περιμένει».
Πάντα αλλού τον πήγαιναν όμως, και αντί για τον Χάρο συναντούσε πάλι τον Θεοφιλογιαννάκο και τη συμμορία του. Και ξανά τα ίδια βασανιστήρια, το ξύλο, το «αλώνι», οι βελόνες στην ουρήθρα. «Ρε, παπαδοπουλάκι», είπε μια μέρα ο κατάδικος στον βασανιστή που κρατούσε την καυτή βελόνα, «δεν κουράστηκες να παίζεις με το πουλί μου; Τόσο αχόρταγος πούστης είσαι;».
Όπως παρατήρησε αργότερα η Φαλάτσι: «Καμιά φορά είναι ευκολότερο να πεθάνεις, παρά να ζήσεις όπως έζησε εκείνος».
ΤΟ 1973 Ο ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ συναντά για πρώτη φορά τον Αλέκο Παναγούλη στη Στοκχόλμη, στο υπόγειο καπηλειό, στη «Λέσχη των Ελλήνων». Δεν είχα κλείσει ακόμα τα 13. Θα τους θυμάμαι πάντα όπως ήταν τότε: Νέοι, αποφασισμένοι, λαμπεροί, ολοζώντανοι θρύλοι.
ΟΙ ΔΥΟ ΑΝΤΡΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΟΥΝ πως το πιο κρίσιμο που τους ενδιαφέρει, τους καίει ολοκληρωτικά, είναι η επίτευξη της ενότητας του ελληνικού λαού για να τελειώσει η τυραννία. Μα αυτή η ενότητα είχε ήδη επιτευχθεί, όχι τόσο πολιτικά αλλά κυρίως με την ποίηση και το «Τραγούδι του νεκρού αδελφού».
Ο ΜΙΚΗΣ ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΕ ΠΟΙΗΜΑΤΑ του Αλέκου Παναγούλη, πολλά από τα οποία γράφτηκαν κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του και αποτελούν ύμνους αντίστασης κατά της δικτατορίας. Το πιο γνωστό μελοποιημένο ποίημά του είναι το «Πάλης ξεκίνημα» (ή «Οι πρώτοι νεκροί»). Τα ποιήματα αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, σε έργα όπως ο δίσκος «Αλέκος Παναγούλης» (με ερμηνευτή συχνά τον Μίκη Θεοδωράκη ή τη Φαραντούρη), τα οποία κυκλοφόρησαν κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης.
Ο Αλέκος Παναγούλης πάνω απ’ το κρεβάτι του Σπύρου Μουστακλή, στην Πολυκλινική Αθηνών, μετά τη χορηγηθείσα αμνηστία του Αυγούστου 1973.
Του ζήτησαν να μαρτυρήσει… δεν μίλησε. Του τσάκισαν τα δόντια… Του τσάκισαν τα δάχτυλα… Του τσάκισαν τα πλευρά… Σιωπούσε.
Του ’καψαν το στήθος… Του ’καψαν τα πόδια… Του ’καψαν την κοιλιά… Δεν μαρτυρούσε.
Του έθραυσαν τις μασέλες… Του μάτωσαν τα νεφρά… Του σύνθλιψαν τους όρχεις… Αυτός σιωπούσε.
Κοίταζε μόνο… Αιώνες μακριά.
Ο ήρωας Σπύρος Μουστακλής. Οι φοιτητές τον σηκώνουν στα χέρια στο Πολυτεχνείο. Άντεξε μέχρι τις 28 Απριλίου 1986.
ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΟΝΟ ο Αλέκος και ο Στάθης ήρωες της αντίστασης και της ελευθερίας.
ΣΤΙΣ 24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1967, η χούντα του Παπαδόπουλου ΔΟΛΟΦΟΝΗΣΕ και ΕΞΑΦΑΝΙΣΕ ΤΟ ΠΤΩΜΑ του μεγαλύτερου αδερφού τους, του ΓΙΩΡΓΟΥ, 28 ετών, αξιωματικού του Ελληνικού Στρατού.
Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ λιποτάκτησε από τον στρατό για να πολεμήσει τη στρατιωτική δικτατορία.
ΙΚΑΝΟΣ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΑΣ, τέλειος αναρριχητής. Κολυμπούσε επί 5,5 ώρες, καλύπτοντας 10 ναυτικά μίλια. Έτρεχε την απόσταση Θήβα – Σκαραμαγκά με πλήρη εξάρτυση και είχε εκπαιδευτεί ως ΒΑΤΡΑΧΑΝΘΡΩΠΟΣ.
ΠΕΡΑΣΕ ΚΟΛΥΜΠΩΝΤΑΣ από τον Έβρο στην Τουρκία, παρουσιάστηκε στην ιταλική πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης και ζήτησε πολιτικό άσυλο, δεν τα κατάφερε, πήγε στη Συρία και μετά στη Δανία. Όταν επέστρεψε στη Συρία και από εκεί πέρασε στον Λίβανο, ΣΥΝΕΛΗΦΘΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟΥΣ που τον έβαλαν σιδεροδέσμιο στο πλοίο «Άννα-Μαρία» για να δικαστεί από το Στρατοδικείο της χούντας στην Ελλάδα.
ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΕΦΤΑΣΕ στον Πειραιά, αλλά ΧΩΡΙΣ τον Γιώργο.
Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕ τον Τύπο μεταπολιτευτικά, αλλά και αυτή δεν διαλευκάνθηκε ποτέ. Ήταν μία από τις πολλές σκοτεινές ιστορίες της επτάχρονης δικτατορίας.
Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΠΟΥ ΕΙΔΕ τον Γιώργο ήταν ένας καμαρότος που άνοιξε την καμπίνα έξω από τη Σύρο: «Βρήκα εκείνο το παιδί και μου είπε (…) Του ’δωσα το φαγητό και του είπα “καλή τύχη”, κύριε υπολοχαγέ». Ο πλοίαρχος του «Άννα-Μαρία» καταδικάστηκε σε φυλάκιση πέντε μηνών, καθώς θεωρήθηκε ένοχος απελευθέρωσης κρατουμένου από αμέλεια…
Η ΣΟΡΟΣ ΤΟΥ ΔΕΝ ΒΡΕΘΗΚΕ ΠΟΤΕ. Ό,τι συνέβη και με άλλους επαναστάτες σε όλες τις εποχές, όπως και με τη Ρόζα Λούξεμπουργκ που «κανείς δεν ξέρει πού το κορμί της παραχώσαν».
Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΟΥ και τ’ αδέρφια του δεν μπόρεσαν να τον θάψουν. ΑΓΝΟΕΙΤΑΙ…
