Γράφει ο Βασίλης Ταλαμάγκας
Η σύγκρουση ΗΠΑ και Κίνας δεν είναι συγκυριακή. Πρόκειται για μια βαθιά δομική αναμέτρηση ισχύος, που αναδιαμορφώνει την παγκόσμια τάξη και μετατρέπει τον πλανήτη σε πεδίο αδιάκοπου γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Η διαπάλη ανάμεσα στις ΗΠΑ και στην Κίνα για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική αντιπαράθεση, αλλά μια δομική σύγκρουση που μετατρέπει τον πλανήτη σε μια απέραντη αρένα ανταγωνισμού.
Στο επίκεντρο αυτής της τιτανομαχίας -παρότι τίποτα από αυτά δεν φάνηκε δημόσια στην πρόσφατη επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο- δεν βρίσκονται οι αξίες, ο πολιτισμός ή η ευημερία των λαών, αλλά ο στυγνός οικονομικός υπολογισμός και η επιδίωξη της απόλυτης κυριαρχίας στις αγορές. Το κέρδος αναδεικνύεται μοναδικός σκοπός, παραμερίζοντας κάθε έννοια κοινωνικής προόδου ή περιβαλλοντικής προστασίας.
Η ιστορική φάση που διανύουμε χαρακτηρίζεται από τη μετάβαση από έναν μονοπολικό κόσμο, ελεγχόμενο από την Ουάσιγκτον, σε μια πιο ρευστή πολυπολική πραγματικότητα, στην οποία το Πεκίνο διεκδικεί θέση ισότιμου πόλου ισχύος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως ο παλαιός ηγεμόνας, χρησιμοποιούν κάθε διαθέσιμο εργαλείο, από τα χρηματοπιστωτικά δίκτυα έως τη στρατιωτική παρουσία, για να αναχαιτίσουν την κινεζική άνοδο.
Από την άλλη πλευρά, η Κίνα, αξιοποιώντας την τεράστια παραγωγική της βάση και τον έλεγχο κρίσιμων πρώτων υλών, επιχειρεί να αναδιατάξει τους παγκόσμιους εμπορικούς δρόμους. Ο ανταγωνισμός αυτός δεν περιορίζεται στα σύνορα των δύο χωρών αλλά διαχέεται σε ολόκληρο τον πλανήτη, από την Αφρική έως την Ευρώπη και από τη βιομηχανία έως τα ψηφιακά δίκτυα.
Ο «πόλεμος» για την τεχνητή νοημοσύνη, τα δίκτυα 5G και τους ημιαγωγούς αποτελούν την πιο καθαρή έκφραση αυτής της σύγκρουσης. Δεν πρόκειται για επιστημονική πρόοδο προς όφελος της ανθρωπότητας, αλλά για έναν αγώνα ελέγχου της μελλοντικής οικονομικής ισχύος. Η τεχνολογία μετατρέπεται σε εργαλείο κυριαρχίας και αποκλεισμού.
Η ένταση που αυξάνεται διαρκώς αποκαλύπτει τα όρια ενός συστήματος που στηρίζεται στην υπερεπέκταση και στον ανταγωνισμό χωρίς φρένο. Η ρητορική περί δημοκρατίας ή ασφάλειας λειτουργεί συχνά ως προπέτασμα καπνού, πίσω από το οποίο κρύβονται οι πραγματικές στρατηγικές των μεγάλων δυνάμεων.
Τελικό ζητούμενο παραμένει η επιβολή στη λογική της αγοράς και η κατοχύρωση του τεχνολογικού και οικονομικού ελέγχου. Ωστόσο, η Ιστορία δείχνει ότι τέτοιες συγκρούσεις οδηγούν συχνά σε βαθιά αδιέξοδα και αναταράξεις που ξεπερνούν τα όρια των κρατών.
Η διαπάλη ΗΠΑ – Κίνας δεν είναι παρά το σύμπτωμα μιας ευρύτερης δομικής κρίσης ενός κόσμου που έχει οικοδομηθεί πάνω σε ανισορροπίες. Όσο αυτή η λογική παραμένει κυρίαρχη, ο πλανήτης θα λειτουργεί ως πεδίο διαρκούς έντασης και σύγκρουσης.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι η επικράτηση της μίας ή της άλλης δύναμης, αλλά η υπέρβαση του ίδιου του συστήματος που γεννά αυτές τις αντιπαραθέσεις.
