Η Άγκυρα κλιμακώνει, η Αθήνα σιωπά…

Το νέο επεισόδιο σημειώθηκε χθες μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω σε διεθνή ύδατα, όταν τουρκική πυραυλάκατος παρεμπόδισε σκάφος που πόντιζε καλώδιο οπτικής ίνας

Γράφει ο Μιχάλης Μπάιλας

Η νέα κλιμάκωση της τουρκικής προκλητικότητας χθες στο Αιγαίο και η προώθηση του δόγματος της «γαλάζιας πατρίδας» προκαλούν έντονη ανησυχία στην Αθήνα, εν μέσω υποτονικών κυβερνητικών αντιδράσεων και αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης.

Κλιμακώνει με ιδιαίτερα προκλητικό τρόπο η Άγκυρα την αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με την κυβέρνηση Μητσοτάκη να κινείται σε υποτονικούς ρυθμούς, στο πλαίσιο της κατευναστικής πολιτικής που ακολουθεί έναντι της Τουρκίας.

Το νέο επεισόδιο που σημειώθηκε χθες μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω σε διεθνή ύδατα, όταν τουρκική πυραυλάκατος παρεμπόδισε σκάφος που πόντιζε καλώδιο οπτικής ίνας, θεωρείται ως «πρόβα» της Άγκυρας ενόψει της ψήφισης, στις αρχές Ιουνίου, του νομοσχεδίου για τη «γαλάζια πατρίδα», αλλά και ως επίδειξη ισχύος, προκειμένου να δώσει στίγμα έμπρακτης αμφισβήτησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η θαλάσσια περιοχή που βρέθηκε στο «στόχαστρο» της νέας τουρκικής πρόκλησης βρίσκεται ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, όπου η Τουρκία, με αίολους ισχυρισμούς, επιχειρεί να την εμφανίσει ως περιοχή δικής της δικαιοδοσίας.

Η νέα τουρκική πρόκληση στην καρδιά του Αιγαίου καταγράφηκε με πυραυλάκατο του τουρκικού πολεμικού ναυτικού να παρενοχλεί πλοίο πόντισης καλωδίων.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες, υπήρξε απόπειρα παρενόχλησης από τουρκική πυραυλάκατο στο σκάφος Ocean Link, που ποντίζει καλώδιο οπτικής ίνας επτά ναυτικά μίλια ανατολικά της Αστυπάλαιας.

Το πλοίο Ocean Link είχε ξεκινήσει από την Αστυπάλαια και εκτελούσε εργασίες σε διεθνή ύδατα μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω, όταν δέχθηκε παρενόχληση μέσω ασυρμάτου από τουρκική πυραυλάκατο, η οποία ισχυρίστηκε ότι η περιοχή αφορά τουρκική δικαιοδοσία. Οι Τούρκοι, μάλιστα, ζήτησαν από το πλοίο Ocean Link να αποχωρήσει.

Στην περιοχή έπλεε η ελληνική φρεγάτα «Αδρίας», η οποία παρενέβη και με σήμα της προς το τουρκικό σκάφος, ενημέρωσε ότι βρίσκεται εκτός τουρκικής δικαιοδοσίας αλλά εντός ελληνικής δικαιοδοσίας. Έτσι αποτράπηκε η περαιτέρω παρενόχληση του πλοίου, το οποίο εκτελεί κανονικά τις εργασίες του.

Σημειώνεται ότι το Ocean Link είχε ξεκινήσει τις υποθαλάσσιες έρευνες με βάση NAVTEX και είχε λάβει άδειες από τις ελληνικές αρχές για εργασίες πόντισης καλωδίων οπτικών ινών του ΟΤΕ, στο πλαίσιο του έργου «SEA-SPINE: High Speed Submarine Backbone for islands in the Aegean Sea».

Να σημειωθεί ότι είναι η τρίτη φορά που επιχειρείται στην περιοχή παρενόχληση πλοίων που πραγματοποιούν έρευνες και εργασίες για την πόντιση καλωδίων τηλεπικοινωνιών και διασύνδεσης.

Παρόμοια κινητικότητα είχε καταγραφεί τουλάχιστον ακόμη δύο φορές τον περασμένο Ιανουάριο και Φεβρουάριο, με τις τουρκικές αρχές να κινούνται με βάση το επιχείρημα ότι η συγκεκριμένη περιοχή βρίσκεται ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, όπου η Άγκυρα θεωρεί πως διαθέτει αποκλειστική δικαιοδοσία αδειοδότησης για οποιαδήποτε εργασία.

Επιπλέον, η Άγκυρα υποστηρίζει –καινοφανώς– ότι κανένα νησί του Αιγαίου δεν δικαιούται υφαλοκρηπίδα ή οποιαδήποτε θαλάσσια ζώνη πέρα από τα έξι ναυτικά μίλια χωρικών υδάτων.

Νομοθετούν τις «γκρίζες ζώνες»

Στο μεταξύ, σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ, τα οποία επικαλούνται πηγές του κυβερνώντος κόμματος AKP, μέσα στον Ιούνιο και μετά τη θρησκευτική εορτή «Kurban Bayramı» (ολοκληρώνεται στις 31/5), έρχεται προς έγκριση στο κοινοβούλιο ο νόμος για τη «γαλάζια πατρίδα».

Το νομοσχέδιο αυτό έχει στόχο «να κατοχυρώσει νομικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα, τη Μεσόγειο και το Αιγαίο». Σύμφωνα με όσα αναφέρουν τα τουρκικά ΜΜΕ, έχουν ξεκινήσει εργασίες για μια συμπεριληπτική νομοθετική ρύθμιση που «θα προστατεύει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας στις ζώνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας της» και θα προσδιορίζει τα πρότυπα σχετικά με τα διεθνή ύδατα.

Όπως αναφέρουν οι πηγές, «με την πρόταση νόμου που ετοιμάζεται, ζητήματα τα οποία προηγουμένως ρυθμίζονταν από διάφορες νομοθεσίες ή βρίσκονταν σε νομικό κενό, θα συγκεντρωθούν υπό μια ενιαία “στέγη”, προς διασφάλιση της νομικής ενότητας».

Στο πλαίσιο της ρύθμισης, τα όρια της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας, που αποτελούν τα θαλάσσια σύνορα της Τουρκίας, θα κανονικοποιηθούν μέσω ενός βασικού νόμου.

Με αυτήν την πρόταση νόμου, σύμφωνα με όσα διαρρέονται σε τουρκικά ΜΜΕ, «θα διευκρινιστούν τα νομικά πρότυπα που θα εφαρμόζει η Τουρκία εντός των περιοχών δικής της δικαιοδοσίας και θα προστατευθούν οι θαλάσσιες περιοχές που εκτείνονται προς τα διεθνή ύδατα».

Επίσης, σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πηγές, στο νομοσχέδιο που ετοιμάστηκε, εξετάζεται και το νομικό καθεστώς των νήσων, νησίδων και βραχονησίδων που αποκαλούνται «γκρίζες ζώνες» και προκαλούν κατά καιρούς εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, ιδιαίτερα στο Αιγαίο Πέλαγος.

Ο προσδιορισμός και το καθεστώς των εν λόγω γεωγραφικών σχηματισμών θα συμπεριληφθούν στον «νόμο της γαλάζιας πατρίδας», στο πλαίσιο των αρχών του Διεθνούς Δικαίου της θάλασσας.

Στην Αθήνα υπάρχει προβληματισμός και ανησυχία, καθώς αυτή η ενέργεια της Άγκυρας–η εσωτερική θεσμοθέτηση της «γαλάζιας πατρίδας»– πιθανότατα θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη… θαλασσοταραχή στα ήδη ταραγμένα νερά του Αιγαίου, με ευθύνη της Τουρκίας.

Πρακτικά, το νομοσχέδιο θα εντάσσει στην εσωτερική έννομη τάξη την αμφισβήτηση των δικαιωμάτων της Ελλάδας στο Αιγαίο Πέλαγος και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η αμφισβήτηση αυτή θα γίνεται με μοχλό πάγιες τουρκικές αντιλήψεις, όπως, για παράδειγμα, ότι στο Αιγαίο, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, διάφορες δικαιοδοσίες ανήκουν στην Άγκυρα, από την έρευνα και τη διάσωση μέχρι την έκδοση αδειών ερευνών για εργασίες στα διεθνή ύδατα, ή ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο τελεί εν ισχύ και είναι νόμιμο με βάση το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας.