ΑΥΤΟΣ ΗΤΑΝ Ο «ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΡΧΗΓΟΣ», ο ήρωας των παιδικών μου χρόνων.
ΚΑΝΕΝΑΝ ΑΛΛΟΝ ΔΕΝ (παρα)ΔΕΧΟΜΑΙ για αρχηγό μου.
ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ ΚΟΝΤΑ στον ποταμό Γκίλα το 1829.
ΒΙΩΣΕ ΑΠΟ ΜΙΚΡΟΣ τη βαρβαρότητα των αποικιοκρατών.
ΣΤΙΣ 6 ΜΑΡΤΙΟΥ 1858, μια ομάδα από περίπου 400 Μεξικανούς στρατιώτες επιτέθηκε στο χωριό του και ΔΟΛΟΦΟΝΗΣΑΝ τη σύζυγό του, τα παιδιά του και τη μητέρα του.
ΑΠΟ ΤΟΤΕ ΜΕΤΑΤΡΑΠΗΚΕ ΣΕ ΔΙΩΚΤΗΣ των αποικιοκρατών και σημαντικός ηγέτης του αντάρτικου των ιθαγενών στην περιοχή.
ΗΓΗΘΗΚΕ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ εναντίον οπλισμένων στρατιωτών, κρατώντας μόνο ένα μαχαίρι, προκαλώντας μεγάλο τρόμο, με αποτέλεσμα κάποιοι από τους Μεξικανούς στρατιώτες να προσεύχονται στον άγιο Ιερώνυμο (Jeronimo).
ΓΙΑ ΑΙΩΝΕΣ, Η ΦΥΛΗ ΤΟΥ είχε αντιταχθεί στον εποικισμό των λευκών (Ισπανών/Βορειοαμερικανών) στη γη τους. Με αυτόν ηγέτη, πρόβαλλαν -για τρεις δεκαετίες- ηρωική αντίσταση, αρχικά στους Μεξικανούς και μετά στις ΗΠΑ.
ΟΤΑΝ Η ΦΥΛΗ ΤΟΥ οδηγήθηκε στους ομοσπονδιακούς καταυλισμούς της Αριζόνας, τη δεκαετία του 1870, οργάνωσε αποδράσεις και εξεγέρσεις που ταπείνωσαν την κυβέρνηση.
ΕΝΑΣ ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ, από 5.000 λευκούς και 500 ιθαγενείς, εξαπέλυσε ανθρωποκυνηγητό εναντίον της ομάδας του.
ΤΟ ΚΡΗΣΦΥΓΕΤΟ ΤΗΣ εντοπίστηκε έπειτα από καταδίωξη που επεκτάθηκε σε απόσταση 1.645 μιλίων.
ΠΑΡΑΔΟΘΗΚΑΝ, έχοντας λάβει υποσχέσεις ότι θα επιστρέψουν στην Αριζόνα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ καταπάτησε την υπόσχεση (όπως και όλες τις συμφωνίες με τους ιθαγενείς) και εκείνος με τους συντρόφους του μπήκαν σε πρόγραμμα «καταναγκαστικής εργασίας».
ΔΕΝ ΞΑΝΑΕΙΔΕ ΠΟΤΕ ΤΗΝ ΑΡΙΖΟΝΑ. Δεν κατάφερε ποτέ να ταυτιστεί με τη ζωή των λευκών, παρότι κατέληξε να βαπτιστεί χριστιανός, να υπογράφει αυτόγραφα με αμοιβή, να εμφανιστεί στην Παγκόσμια Έκθεση του 1904 στο Σεντ Λούις, ενώ έγινε και αντικείμενο καπιταλιστικής εκμετάλλευσης για το «κοινό».
ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΕΙ πουλούσε μέχρι και εργόχειρα.
ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ, καθώς έβλεπε τους συμπολεμιστές του να ζουν μέσα στην εξαθλίωση και στον ρατσισμό, δήλωσε ότι ήταν λάθος να παραδώσει τα όπλα το 1886.
ΠΗΓΕ ΣΤΟΝ ΜΑΝΙΤΟΥ -κι από κει ψηλά τα δυο τους βλέπουν την κατάντια μας και γελάνε- στις 17 Φεβρουαρίου 1909.
ΠΟΛΥ ΓΕΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ, έφτασε στην ηλικία των 79 ετών.
ΗΤΑΝ Ο ΘΡΥΛΙΚΟΣ «ΤΖΕΡΟΝΙΜO» (Gokhlä yeh), ο τελευταίος μεγάλος αρχηγός των Απάτσι.
*Η αυτοβιογραφία του έχει κυκλοφορήσει και στα ελληνικά, με τίτλο «Τζερόνιμο, η αυτοβιογραφία», από τις εκδόσεις Άγρα
Το όνειρο της Κούβας
ΒΡΕΘΗΚΑΜΕ με μια αποστολή της Κομμουνιστικής Νεολαίας στην Αβάνα. Μέσα της δεκαετίας του ’70. Όχι για μπριγάδα εργασίας στα ζαχαροκάλαμα (στη μαρξιστική ορολογία δεν υπάρχει ο όρος εθελοντισμός ή εθελοντική εργασία, καθότι η διεθνιστική αλληλεγγύη είναι αυτονόητο καθήκον). Αν και οι επισκέψεις μας στις φυτείες ήταν μέρος της αποστολής μας.
ΗΤΑΝ ΚΟΥΡΑΣΜΕΝΗ από την ολοήμερη εργασία στις φυτείες. Μακρύ, μαύρο σπαστό μαλλί. Λίγο ανασηκωμένα αισθησιακά χείλη. Κατάμαυρα μάτια. Το βλέμμα της μ’ αγκάλιασε τρυφερά με μια υπόγεια υποψία χαμόγελου. Οραματίστηκα αυτοστιγμεί μια παραθαλάσσια καλύβα στην Καραϊβική και εμένα μέτοικο μαζί της στο νησί.
ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ την πλησίασα. Τα αγγλικά μου γενικώς είναι χάλια. Ίσως να αρκούν για κάποια απλά πρακτικά θέματα, όχι όμως για να προσεγγίσεις και μάλιστα με επιτυχία μια τέτοια γυναίκα. Ευτυχώς, βρήκαμε κοινό τόπο τα γαλλικά. Ήμουν ήδη σε πολύ καλό δρόμο. Η ιδανική μου Κουβανέζα, με το κατάμαυρο μαλλί, τα όμορφα χείλη και το τρυφερό βλέμμα, καθόταν δίπλα μου. Αυτή η υπέροχη χαρούμενη φτώχεια τής Κούβας, που δεν γνώριζα αν την έκαναν υπέροχη οι άνθρωποι, ο Σοσιαλισμός ή η θάλασσα και ο ήλιος της Καραϊβικής. Μάλλον και τα τρία μαζί. Και η Μόνικα. Έτσι τη λέγανε.
ΜΙΛΗΣΑΜΕ για τις νησιωτικές πατρίδες μας, για τον ήλιο και τη θάλασσα, για τα κοινά μας και για τις διαφορές μας. Πόση ταύτιση! Βρεθήκαμε και την επόμενη μέρα. Όχι στο ίδιο μέρος. Είχε ρεπό. Αφεθήκαμε να χαθούμε στις γειτονιές της Αβάνας. Με ξεναγούσε ή την ξεναγούσα; Δεν μας ένοιαζε. Μας ένοιαζε μόνο να κρατιόμαστε απ’ το χέρι. Κάτω απ’ τον γαλάζιο ουρανό της Κούβας.
ΚΑΙ ΥΣΤΕΡΑ ήρθε πάλι η κουβέντα για τις μακρινές μας πατρίδες.
– Στη δικιά μου -λέει η Μόνικα- ο ταξικός αγώνας είναι ακόμα πίσω. Δεν έχουμε φτάσει εκεί που φτάσατε εσείς. Οι πλούσιοι είναι πολύ πλούσιοι και οι φτωχοί φτωχότεροι.
– Μα τι λες, της αντιλέγω. Το αντίθετο συμβαίνει. Εμείς έχουμε ταξικές αντιθέσεις και εσείς Σοσιαλισμό.
ΣΙΩΠΗ για λίγα δευτερόλεπτα. Βουβαμάρα. Κοιταζόμαστε στα μάτια και ξαφνικά και οι δυο μαζί:
– Quel est votre pays? (ποια είναι η πατρίδα σου;)
– La Gréce! Λέμε και οι δύο σαν σε χορωδία.
ΕΓΩ, ΚΟΚΑΛΟ. Αυτή, κρεμιέται τρυφερά στον λαιμό μου και μου λέει ναζιάρικα: Από ποια ΚΟΒΑ είσαι, σύντροφε; (ΚΟΒΑ= Κομματική Οργάνωση Βάσης).
ΕΤΣΙ, ΑΠ’ ΤΗ ΜΙΑ μπορεί να απομυθοποιήθηκε και να χάθηκε το κουβανέζικο όνειρό μου και η εξωτική μου καλλονή, από την άλλη όμως, καθώς πλησίαζε το τέλος, ήξερα ότι δεν θα αποχωριζόμασταν για πάντα.
Ευριπίδης Κλεόπας «Τα 36 κλικ του φωτοφράχτη», εκδόσεις Ποταμός, 2023
