Η επικοινωνιακή φιέστα των τραπεζών για τη δωρεά των 100 εκατ. ευρώ προς τα σχολεία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πραγματική εικόνα των επιτοκίων και των κερδών, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για την ουσία και το αφήγημα πίσω από την πρωτοβουλία.
Μόνο ως «τρολιά» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το κοινό δελτίο Τύπου των τεσσάρων συστημικών τραπεζών για τη δωρεά των 100 εκατ. ευρώ με σκοπό την κατασκευή σχολικών υποδομών στην Ελλάδα. Η επικοινωνιακή διαχείριση της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση καθώς στην παρουσίαση εμφανίστηκε σύσσωμη η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών, αλλά και ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Την ίδια στιγμή, η πραγματική εικόνα του τραπεζικού συστήματος απέχει σημαντικά από το επικοινωνιακό αφήγημα. Μια μέρα πριν, η Τράπεζα της Ελλάδας δημοσιοποίησε στοιχεία για τα επιτόκια Απριλίου, τα οποία αποτυπώνουν για ακόμη μια φορά τη διατήρηση εξαιρετικά χαμηλών αποδόσεων στις καταθέσεις. Το επιτόκιο ταμιευτηρίου παραμένει στο εξευτελιστικό 0,3%, ποσοστό που στην πράξη μηδενίζεται από χρεώσεις και πληθωριστικές πιέσεις. Αντίστοιχα, τα επιτόκια προθεσμιακών καταθέσεων για μικρά ποσά δεν ξεπερνούν το 1,5%, όταν τα έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου προσφέρουν αποδόσεις περί το 2%.
Με αυτή την πολιτική, οι τέσσερις μεγάλες τράπεζες διατηρούν πεισματικά τα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων και αδιαφορώντας για τις επανειλημμένες επισημάνσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της κυβέρνησης για αύξησή τους. Την ίδια ώρα, τα επιτόκια χορηγήσεων μειώθηκαν οριακά, κατά περίπου 0,1%, περισσότερο ως επικοινωνιακή κίνηση παρά ως ουσιαστική αλλαγή πολιτικής, αφήνοντας αναλλοίωτη την πραγματική επιβάρυνση των δανειοληπτών.
Το αποτέλεσμα είναι η διατήρηση των υψηλότερων επιτοκιακών περιθωρίων στην Ευρώπη, με τα κέρδη των τραπεζών να εκτοξεύονται. Την ώρα που οι τέσσερις συστημικές εμφανίζουν συνολικά κέρδη 4,5 δισ. ευρώ και διατηρούν περίπου 2 δισ. ευρώ σε αναβαλλόμενη φορολογία, η ανακοίνωση δωρεάς 100 εκατ. ευρώ –περίπου 25 εκατ. ανά τράπεζα– αντιστοιχεί σε μόλις 0,2% των κερδών τους. Σε αναλογία, είναι σαν ένας επαγγελματίας με 20.000 ευρώ κέρδη να δωρίζει μόλις 40 ευρώ.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική ηγεσία των αρμόδιων υπουργείων δείχνει να αποδέχεται χωρίς ουσιαστικό σχολιασμό μια εικόνα «κοινωνικής προσφοράς» που συνοδεύεται από έντονα ερωτήματα για το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα του τραπεζικού συστήματος στην κοινωνία.
