Τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία 24ωρα με τον Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) και τη στάση του δόκτορος Χρήστου Παπαδημητρίου, προέδρου για τον σιδηροδρομικό τομέα του Οργανισμού ούτε σε τριτοκοσμικές χώρες δεν έχουν συμβεί και πλέον πέρα από τα αίτια του τραγικού δυστυχήματος στα Τέμπη και τις πολιτικές και ποινικές ευθύνες, πρέπει να αναζητηθούν και οι ευθύνες για την λειτουργία του οργανισμού και την έκδοση πορίσματος που κόστισε, όπως λέγεται, 4,5 εκατομμύρια ευρώ στον έλληνα φορολογούμενο!
Ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) είναι λοιπόν ο αρμόδιος φορέας για την διερεύνηση αεροπορικών και σιδηροδρομικών ατυχημάτων στην Ελλάδα.
Πρόκειται για μια αυτοτελή δημόσια υπηρεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, εποπτευόμενη από τον εκάστοτε υπουργό.
Δημιουργήθηκε επί υπουργίας Κώστα Καραμανλή με τον νόμο 5014 του Ιανουαρίου 2023, σχεδόν ένα μήνα πριν από το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη με τη συγχώνευση της Επιτροπής Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων (ΕΔΑΑΠ) και της Επιτροπής Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Συμβάντων (ΕΔΣΑΣ) και τέθηκε σε λειτουργία τον Φεβρουάριο του 2024, επί υπουργίας Χρήστου Σταϊκούρα και η πρώτη υπόθεση που ανέλαβε να διερευνήσει ήταν το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, εκδίδονται τελικά πόρισμα ένα χρόνο αργότερα και συγκεκριμένα στις 27 Φεβρουαρίου
Στις 20/9/2023 με απόφαση του πρώην Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστου Σταϊκούρα, συγκροτείται, για πρώτη φορά, η Διοίκηση του Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ.), στο πλαίσιο εφαρμογής της εθνικής νομοθεσίας, αλλά και του σχετικού Ευρωπαϊκού Κανονισμού, σηματοδοτώντας την έναρξη λειτουργίας του Οργανισμού, στον οποίο ενοποιούνται οι αρμόδιες Επιτροπές διερεύνησης των αεροπορικών ατυχημάτων πολιτικής αεροπορίας και των σιδηροδρομικών ατυχημάτων, “με απώτερο στόχο την επίτευξη και διατήρηση της ασφάλειας στις μεταφορές” σύμφωνα με το δελτίο Τύπου που εξεδόθη εκείνη την ημέρα
Ο Πρόεδρος και τα μέλη της Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. (Harsia) είναι οι:
– Γεώργιος Ι. Δριτσάκος: Πρόεδρος του Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ – Αντιπτέραρχος ε.α. (Ι) Π.Α
– Δρ. Χρήστος Παπαδημητρίου: Πρόεδρος του Σιδηροδρομικού Τομέα , πρώην Noμικός Σύμβουλος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (2016-2023), Διδάκτωρ Νομικής, και δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, επιστημονικός συνεργάτης και εντεταλμένος διδασκαλίας Πανεπιστημίων Paris XIII-American University of Athens, εξειδικευμένος σε θέματα ευρωπαϊκού, δικαίου με ιδιαίτερα μεγάλη εμπειρία σε εργασιακό περιβάλλον Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών (Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων) καθώς και μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών (Eurobank, OTE Α.Ε.). Συγγραφέας δύο νομικών συγγραμμάτων και 50 άρθρων ευρωπαϊκού δικαίου και 12 βιβλίων
– Γρηγόριος Φλέσσας: Απόστρατος (Ι) Π.Α. & Κυβερνήτης Πολιτικής Αεροπορίας Μέλος
– Χρήστος Βάλαρης: Ταξίαρχος ε.α. Π.Α. Μέλος
– Πέτρος Ευγενικός: Πολιτικός Μηχανικός -Συγκοινωνιολόγος
Σύμφωνα με την Οδηγία 2016/798 της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, κάθε κράτος μέλος της υποχρεούται να συγκροτήσει μια μόνιμη επιτροπή για τη διερεύνηση ατυχημάτων στα μέσα μεταφοράς. Στην Ελλάδα, η οδηγία ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο τον Οκτώβριο του 2019 με νόμο (4632/2019) για τη σύσταση της “Επιτροπής Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Συμβάντων” (ΕΔΙΣΑΣ), ωστόσο αυτή Επιτροπή δεν δημιουργήθηκε και δεν λειτούργησε ποτέ, καθώς η κυβέρνηση κατάργησε τον νόμο 4632 και τον αντικατέστησε το 2023 με τον Νόμο 5014, που δημιούργησε τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών.
Επί του πορίσματος
Το τελικό πόρισμα του Οργανισμού για τα Τέμπη παρουσιάστηκε στα ΜΜΕ, στις 27 Φεβρουαρίου 2025. Τότε επισημάνθηκε η απώλεια σοβαρών στοιχείων από τον χώρο της τραγωδίας, καθώς ‘δεν έγινε σωστή εφαρμογή επιχειρησιακής περιμέτρου καθώς και σωστή χαρτογράφηση του χώρου διερεύνησης”, κάτι που είχε σαν αποτέλεσμα απώλεια πληροφοριών. Στο πόρισμα σημειώνεται ότι τα τρένα δεν είναι σχεδιασμένα για τέτοιους είδους συγκρούσεις και ότι δεν υπήρχε κανόνας στον ΟΣΕ για την προσαρμογή της ταχύτητας όταν δεν υπάρχει σηματοδότηση. Κύριες ευθύνες για την κατάσταση, αποδίδονται “στην διαχρονική απόφαση του ελληνικού κράτους να εγκαταλείψει τον σιδηρόδρομο” με υποσημείωση ότι η χώρα είναι ουραγός στην Ε.Ε. σε επενδύσεις, καθώς και στα μνημόνια που είχαν ως αποτέλεσμα την αποψίλωση του ΟΣΕ από προσωπικό, το οποίο ήταν κρίσιμο για την ασφάλεια.
Το πόρισμα αναφέρεται γενικά σε “κακή κουλτούρα λειτουργίας του σιδηροδρόμου” και καταδικάζει την απουσία της σύμβασης 717 για την τηλεδιοίκηση, που έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί το 2016, τονίζοντας ότι αν είχε ολοκληρωθεί, πιθανότατα το δυστύχημα να μην είχε συμβεί.
Σχετικά με τα αίτια του δυστυχήματος, επισημαίνεται ότι ο σταθμάρχης Λάρισας δεν χρησιμοποίησε την αυτόματη μέθοδο χάραξης πορείας και υπήρχαν εκείνη την ημέρα πολλές βλάβες και καθυστερήσεις.
Το πόρισμα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρξε ένδειξη πως το σιδηροδρομικό υλικό είναι αυτό που προκάλεσε τη φωτιά, ενώ προσομοιώσεις υποδεικνύουν την πιθανή παρουσία ενός άγνωστου μέχρι στιγμής καυσίμου στο τρένο. Τα αίτια των εκρήξεων παραμένουν ασαφή, με το πόρισμα να αναφέρεται σε “αντικρουόμενα στοιχεία”, αλλά παρόλα αυτά εκτιμάται (με βάση τα δεδομένα που προέκυψαν από το Πανεπιστήμιο της Γάνδης) ότι συνθήκες για τέτοιου είδους ανάφλεξη μπορεί να έχει προκληθεί μόνο υπό την παρουσία υδρογονανθράκων και όχι από τα έλαια σιλικόνης που ήταν γνωστό ότι μεταφέρονταν. Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με ενδείξεις, 5 έως 7 άτομα έχασαν την ζωή τους εξαιτίας της πυρκαγιάς και όχι λόγω της σύγκρουσης.
Ωστόσο στις 7 Απριλίου 2025, το Δ.Σ. του ΕΟΔΑΣΑΑΜ με νεότερη απόφασή του αφαίρεσε το τμήμα του πορίσματος που αναφέρεται στην πυρόσφαιρα. Συγκεκριμένα και σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, το Συμβούλιο αποφάσισε “να γίνει άμεση διόρθωση του πορίσματος με την απαλοιφή του κεφαλαίου με την πιθανολόγηση για τις αιτίες της πυρόσφαιρας”. Αυτό συνέβη μετά την ετεροχρονισμένη δημοσιοποίηση της διαφωνίας του προέδρου της επιτροπής για το δυστύχημα και αναπληρωτή προέδρου του Οργανισμού, Χρήστου Παπαδημητρίου, που επικαλέστηκε σχετικά αιτήματα των Πανεπιστημίων Πίζας και Γάνδης, αναφέροντας ότι θα περιμένουν την μελέτη του Πανεπιστημίου της Λωζάνης για να επανατοποθετηθούν. Σύμφωνα πάντως με την ανακοίνωση, “το μέλος του Συμβουλίου κος Πέτρος Ευγενικός δήλωσε ότι δεν είναι ακόμη δόκιμο ελλείψει επίσημης επικοινωνίας με το Πανεπιστήμιο της Γάνδης, να απαλειφθεί συνολικά η ενότητα αναφορικά με τα αίτια της πυρόσφαιρας, αλλά να γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις, αναφορικά με την ακριβή εμπλοκή του Πανεπιστημίου της Πίζα”.
Καταγγέλλοντας την απόσυρση, ο Μπαρτ Ακού, μέλος της επιτροπής διερεύνησης του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και νούμερο 2 του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων, κατηγόρησε τον ελληνικό οργανισμό ότι δεν αφήνει τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό να κάνει τη δουλειά του. Παράλληλα ο τεχνικός σύμβουλος των οικογενειών των θυμάτων, Κώστας Λακαφώσης, ανέφερε ότι το πανεπιστήμιο της Γάνδης δεν έχει αλλάξει επί της ουσίας την θέση του, και ότι οι πληροφορίες που κυκλοφορούν στα μέσα ενημέρωσης μπορεί να μην είναι ακριβείς.
Εν τέλει παρενέβη η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, η οποία διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για να διερευνηθούν οι συνθήκες υπό τις οποίες περιελήφθη το συμπέρασμα για την πυρόσφαιρα στο πόρισμα, καθώς και πιθανές αξιόποινες πράξεις, όπως η αθέμιτη επιρροή σε δικαστικούς λειτουργούς.
Χθες, 8 Απριλίου, και μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, συγκλήθηκε νέα συνεδρίαση του Δ.Σ. του Οργανισμού και σύμφωνα με το νέο πρακτικό της συνεδρίασης, ο κ. Παπαδημητρίου ενημέρωσε το Συμβούλιο ότι έλαβε επιστολή από τον Κώστα Λακαφώση και ότι σε αυτήν τον ενημερώνει ότι έχει λάβει e-mail για τη συμμετοχή της ΕΔΑΠΟ (μέλος της ο Κ. Λακαφώσης) στην έρευνα του Πανεπιστημίου της Γάνδης για την πυρόσφαιρα από τα τέλη Ιανουαρίου. Όπως ανέφερε ο κ. Παπαδημητρίου, δεν είχε δει το συγκεκριμένο e-mail!
Και σχετικά με την αφαίρεση του σκέλους του πορίσματος που αφορά την πυρόσφαιρα, “το συμβούλιο εκφράζει την στήριξη του στο πόρισμα και την άψογη εργασία της ομάδας διερεύνησης” και τονίζει ότι “η εκτίμηση περί της μη συμμετοχής στο φαινόμενο της δημιουργίας της πυρόσφαιρας των ελαίων σιλικόνης βασίζεται σε βεβαίωση του καθηγητή του ΑΠΘ κου Κωνσταντοπούλου και φυσικά παραμένει ως έχει” και μετά την ενημέρωση του κ. Παπαδημητρίου, το Δ.Σ. του ΕΟΔΑΣΑΑΜ “σε καμία περίπτωση δεν δηλώνει ότι είναι λανθασμένη η εκτίμηση που περιλαμβάνονταν στο πόρισμα”.
Οι εξελίξεις πάντως με τα μπρος-πίσω του ΕΟΔΑΣΑΑΜ επί του πορίσματος και τη στοχοποίηση στο πλαίσιο της επικοινωνιακής αντεπίθεσης της κυβέρνησης της Μαρίας Καρυστιανού, του προέδρου του ΔΣΑ Δημήτρη Βερβεσού, του Κώστα Λακαφώση και την επιχειρούμενη “αθώωση” του πρώη υφυπουργού στον Πρωθυπουργό Χρήστου Τριαντόπουλου μέσω της παραπομπής του στο Δικαστικό Συμβούλιο, σφραγίζουν το σχέδιο συγκάλυψης που ξεκίνησε από την επόμενη μέρα του τραγικού δυστυχήματος, προσβάλλοντας βαναυσα τη μνήμη των 57 θυμάτων που βρήκαν τραγικό θάνατο στις 28 Φεβρουαριου 2023.
