Ένα ακόμη δύσκολο Σαββατοκύριακο έχει μπροστά του ο Ισπανός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι. Όμως, αυτή τη φορά η πίεση δεν θα έρθει μέσα από διαδηλώσεις και πορείες διαμαρτυρίας για τα μέτρα λιτότητας, αλλά από τις εκλογές που θα διεξαχθούν τη Κυριακή στη Καταλονία, κρίνοντας όχι απλά τη σύνθεση της νέας τοπικής Βουλής, αλλά και τη στήριξη της κοινής γνώμης στη πρόθεση των αυτονομιστών να προωθήσουν την ανεξαρτησία της περιοχής.
«Αν ήμασταν ευρωπαϊκό κράτος θα ήμασταν το έβδομο στην Ευρώπη σε κατά κεφαλήν εισόδημα μετά τη Δανία και τη Σουηδία» διατείνεται ο τοπικός πρωθυπουργός της Καταλονίας, Άρτουρ Μας, σε ένα από τα συνηθισμένα επιχειρήματα του υπέρ της ανεξαρτησίας. Βεβαίως η αλήθεια, η οικονομική αλήθεια, είναι λίγο πιο πολύπλοκη. Αν και η Καταλονία των οκτώ εκατομμυρίων κατοίκων μπορεί να αποτελέσει μια νέα Πορτογαλία στα ανατολικά σύνορα της ηπειρωτικής Ισπανίας, δεν έχει μόνο το μέγεθος αλλά και τα προβλήματα της Πορτογαλίας. Άλλωστε, για το σκοπό αυτό, αν και σίγουρα δεν της άρεσε, αναγκάστηκε να ζητήσει την οικονομική στήριξη της «μισητής» Μαδρίτης (πέντε δισ. ευρώ) προκειμένου να αποφύγει τη χρεοκοπία από τα βάρη του υπέρογκου χρέους της.
Η περιοχή «κάθεται» πάνω σε ένα χρέος που αγγίζει τα 42 δισ. ευρώ, μακράν το μεγαλύτερο σε όλη την Ισπανία, και ένα σημαντικό αγκάθι για τα δημοσιονομικά στοιχεία του ισπανικού κράτους. Και το χρέος αυτό δεν δημιουργήθηκε τώρα, ούτε δημιουργήθηκε από τους Μαδριλένους. Ο Άρτουρ Μας ήταν ήδη τοπικός πρωθυπουργός όταν η κρίση χτύπησε τη πόρτα όλης της Ισπανίας, και το κόμμα του είχε απολαύσει μαζί με όλους τους Καταλανούς τα χρόνια των «παχιών αγελάδων». Όμως, για τους Καταλανούς ήταν εύκολο να πειστούν ότι όλα τους τα προβλήματα σήμερα, η υψηλή ανεργία που φτάνει στο 23%, η συρρίκνωση της οικονομίας με ετήσιο ρυθμό 1,1%, και το κραχ στην αγορά ακινήτων, από όπου ξεκίνησε η άνθιση της περιοχής μετά την Ολυμπιάδα του 1992, ξεκινούν από τα λάθη και την κακή οικονομική πολιτική της Μαδρίτης, και από την ασυδοσία των τραπεζών.
Ο Μας κατηγορεί τη Μαδρίτη ότι απέτυχε να δρομολογήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνταν εγκαίρως για να θωρακίσει τη χώρα, και ζητά τον απόλυτο έλεγχο των φορολογικών εσόδων της περιοχής, στα πρότυπα του καθεστώτος που απολαμβάνει μόνο η χώρα των Βάσκων. Και βέβαια θέλει να σταματήσει η σαφώς πιο πλούσια Καταλονία να πληρώνει τον ακόμη πιο φτωχό ισπανικό νότο(!), σε ένα επιχείρημα που αν μη τι άλλο προκαλεί δίκαια ειρωνικά χαμόγελα στους Γερμανούς.
Άλλωστε, αυτό που έχει σημασία είναι ότι οι προτάσεις του τυγχάνουν της λαϊκής αποδοχής. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το κόμμα του να οδεύει προς μεγάλη νίκη τη Κυριακή. Όπως δείχνουν ότι το ποσοστό του πληθυσμού που στηρίζει πλέον την ανεξαρτησία έχει ανέβει στο 44% έναντι του 13% πριν από πέντε χρόνια. Δεν είναι τυχαίο ότι μετά και τη μεγαλειώδη κινητοποίηση του Σεπτεμβρίου, όταν πάνω από ένα εκατομμύριο Καταλανοί κατέβηκαν στους δρόμους στηρίζοντας το όραμα της απόσχισης, ο Μας πείστηκε ότι η συγκυρία ήταν ιδανική για να πετύχει το σκοπό του. Και όταν ο Ραχόι, με αφορμή το νέο προϋπολογισμό, αρνήθηκε να δώσει στον Μας τον αυξημένο δημοσιονομικό και φορολογικό έλεγχο που απαιτούσε, διέλυσε τη Βουλή και προκήρυξε πρόωρες εκλογές, προσβλέποντας όχι απλά σε νίκη των αυτονομιστών αλλά σε έμμεση ψήφο εμπιστοσύνης των πολιτών στο αίτημα του για διεξαγωγή δημοψηφίσματος υπέρ της ανεξαρτησίας.
Βεβαίως, το κατά πόσο οι Καταλανοί είναι πραγματικά πρόθυμοι ή έτοιμοι να ανεξαρτητοποιηθούν αποτελεί μια μεγάλη συζήτηση. Όμως, σε κάθε περίπτωση η κατάσταση είναι εκρηκτική. Ο κόσμος είναι δυσαρεστημένος και αναζητά τρόπο να εκδηλώσει την οργή του. Και εμπρηστικές δηλώσεις όπως αυτή που είχε κάνει το Σεπτέμβριο ο Αλέχο Βιντάλ-Κουάντρας, αντιπρόεδρος της Ευρωβουλής, και ανώτατο στέλεχος του συντηρητικού κόμματος του Ραχόι, ο οποίος είχε ζητήσει την παρέμβαση της Εθνοφρουράς(!) σε περίπτωση που η Καταλονία προχωρήσει σε διεξαγωγή δημοψηφίσματος, σίγουρα δεν βοηθούν. Ειδικά, μετά και την απάντηση του τοπικού υπουργού Εσωτερικών ότι σε περίπτωση εδαφικής σύγκρουσης η τοπική αστυνομία θα παραμείνει πιστή στη περιοχή.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Αλμπέρτο Ρουίζ Καλντερόν προειδοποίησε προ ημερών ότι «η ανεξαρτησία της Καταλονίας σημαίνει τη διάλυση της Ισπανίας σαν έθνους». Και δεν είχε διόλου άδικο, δεδομένου ότι στο βορρά, και οι Βάσκοι αυτονομιστές καιροφυλακτούν, ελέγχοντας από το περασμένο μήνα τη τοπική κυβέρνηση της επαρχίας τους. Άλλωστε, ακόμη και αν δεν φτάσουμε εκεί, η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί είναι ούτως ή άλλως δύσκολη για τον Ισπανό πρωθυπουργό, σε ένα διάστημα που όλη του η προσοχή θα έπρεπε να είναι επικεντρωμένη στη προσπάθεια εξόδου της χώρας από τη κρίση. Μετά τη Κυριακή, ο Μας είναι βέβαιο ότι θα τεντώσει το σχοινί, εκβιάζοντας με την δρομολόγηση του δημοψηφίσματος, προκειμένου να πάρει τις παραχωρήσεις που απαιτεί. Αν ο Ραχόι συναινέσει, θα μπει σε περιπέτειες, και αν δεν το κάνει, θα μπει σε ακόμη χειρότερες. Και τελικά τόσο ο ίδιος, όσο και η Ισπανία συνολικά, άρα και η ενωμένη Ευρώπη, θα βγουν χαμένοι!
