Στη Γενεύη επέστρεψαν από σήμερα οι έξι μεγάλες δυτικές δυνάμεις και η Τεχεράνη για τον τρίτο και ίσως κρισιμότερο γύρο των συνομιλιών για την εξεύρεση λύσης για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Στο τραπέζι βρίσκεται μια προκαταρκτική δοκιμαστική συμφωνία, διάρκειας έξι μηνών, βάσει της οποίας το Ιράν θα περιορίσει τη δράση του πυρηνικού προγράμματος σε αντάλλαγμα με μια μερική άρση των οικονομικών κυρώσεων εναντίον του.
Θυμίζουμε ότι ο δεύτερος γύρος έφτασε ένα βήμα πριν τη συμφωνία, όμως ένας από τους παράγοντες που το εμπόδισε ήταν η σκληρή στάση της Γαλλίας, η οποία φαίνεται ότι θα διατηρήσει την ίδια στάση, σύμφωνα με τις διαβεβαιώσεις που έδωσε ο Φρανσουά Ολάντ στους Ισραηλινούς, στο πρόσφατο ταξίδι του στο Ισραήλ.
Οι Ισραηλινοί, άλλωστε, δεν θέλουν το συμβιβασμό, απαιτώντας την πλήρη και δίχως όρους κατάργηση του πυρηνικού προγράμματος, και έχουν κλιμακώσει τις πιέσεις τους προς τους φίλους και συμμάχους τους. Τα αποτελέσματα της πίεσης αυτής φάνηκαν κυρίως στο εσωτερικό της Αμερικής και την αντίσταση που βρίσκει ο Μπάρακ Ομπάμα από μέλη της Βουλής και της Γερουσίας.
Χθες το βράδυ ο κ.Ομπάμα συναντήθηκε με τους ηγέτες αμφότερων των κομμάτων στη Γερουσία, και τους επικεφαλής των κυριότερων επιτροπών του σώματος, ζητώντας τη στήριξη τους. Και προσπάθησε να τους αποτρέψει από τη πρόθεση τους να ενισχύσουν τις κυρώσεις κατά του Ιράν, γεγονός που θα προκαλούσε πρόβλημα εφόσον η συμφωνία επιτευχθεί και περιλαμβάνει χαλάρωση των κυρώσεων. Όμως, στην Ουάσιγκτον πολλοί παραμένουν επιφυλακτικοί, και η πίεση του πανίσχυρου εβραϊκού λόμπι ενισχύει τις επιφυλάξεις τους.
Πάντως, η επίσημη στάση της αμερικανικής κυβέρνησης παραμένει ότι δεν πρέπει να χαθεί η ιστορική ευκαιρία για ειρήνη, καθώς είναι η πρώτη φορά που η Τεχεράνη εμφανίζεται πρόθυμη να συμβιβαστεί. Και προς τη κατεύθυνση αυτή πιέζουν ασφυκτικά και οι Ρώσοι. Μάλιστα, για το σκοπό αυτό ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου θα πετάξει σήμερα στη Μόσχα και θα έχει συνάντηση με το Βλαντιμίρ Πούτιν, προκειμένου να του εκθέσει τις ισραηλινές απόψεις, αν και είναι αμφίβολο ότι θα τον πείσει να αλλάξει στάση. Την ίδια μοίρα πιθανότατα θα έχει και το δεύτερο σε δυο εβδομάδες ταξίδι του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Τζον Κέρι στο Ισραήλ, την Παρασκευή, καθώς η προσπάθεια του να καθησυχάσει τους φόβους των Ισραηλινών δεν έχει μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας.
Στην επίτευξη συμφωνίας βοηθά και η σχετική μετριοπάθεια που δείχνει και η ιρανική πλευρά, με τον υπουργό Εξωτερικών, Μοχάμαντ Τζαβάντ Ζαρίφ, να δείχνει μάλιστα προθυμία να παρακαμφθεί ένα από τα βασικά εμπόδια που προέκυψαν στις προηγούμενες συνομιλίες, ήτοι το ζήτημα του «δικαιώματος στον εμπλουτισμό ουρανίου». Ο κ.Ζαρίφ τόνισε ότι η Τεχεράνη διατηρεί αυτό το δικαίωμα, αλλά δεν απαιτεί απαραιτήτως από τη διεθνή κοινότητα να της το αναγνωρίσει.
Χθες, Ιρανοί βουλευτές μάζεψαν υπογραφές ζητώντας από τη κυβέρνηση να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου στο ανώτατο επίπεδο του 20%, και να ολοκληρώσει την κατασκευή του αμφιλεγόμενου αντιδραστήρα στο Αράκ. Η πρωτοβουλία αυτή δείχνει τις πιέσεις που ασκούνται από τους σκληροπυρηνικούς, όμως πρόκειται για κυρίως συμβολική κίνηση, καθώς πέρα από τον περιορισμένο ρόλο της Βουλής, κανείς δεν πρόκειται να τολμήσει να πάει ενάντια στη συμφωνία, όταν, και εφόσον αυτή επιτευχθεί, αν έχει τις ευλογίες του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη της χώρας Αγιατολάχ Αλί Χαμενεί.
Είναι δε, δεδομένο ότι ανεξάρτητα από τις μετριοπαθείς απόψεις του νέου Ιρανού προέδρου Χασάν Ρουχανί, η Τεχεράνη δεν θα είχε πάρει ποτέ το δρόμο για τη Γενεύη, ούτε θα είχε εμφανιστεί πρόθυμη να συμβιβαστεί, αν δεν είχε διασφαλίσει καταρχήν το πράσινο φως του Αλί Χαμενεί. Λέγεται βέβαια ότι ο απόλυτος άρχων της Τεχεράνης έχει δώσει στον Ρουχανί λευκή επιταγή μαζί με συγκεκριμένο χρονικό τελεσίγραφο για την επίτευξη συμφωνίας, με σκοπό την χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων, όμως αυτό ουδείς δεν μπορεί να το επαληθεύσει.
