Σημαντικές είναι οι προοπτικές ανάπτυξης για την αγορά βιολογικών προϊόντων στη χώρα μας, καθώς βρίσκεται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Μόλις το 30% των απαιτούμενων βιολογικών προϊόντων παράγονται στην Ελλάδα, ενώ το υπόλοιπο 70% καλύπτεται από εισαγωγές.
Επιπλέον, όπως επεσήμανε στην εκπομπή της FMVoice.gr «Επιχειρηματικότητα και Περιβάλλον» ο κ. Κωνσταντίνος Δημητριάδης, γεωπόνος ελεγκτής του Οργανισμού Ελέγχου και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων ΔΗΩ,αν και η Ελλάδα βρίσκεται σε μια δύσκολη οικονομική κατάσταση, στο εξωτερικό τα πράγματα είναι διαφορετικά. Οπότε, αν κάποιος θέλει να εξάγει ένα προϊόν καλής ποιότητας, ελεγμένο και πιστοποιημένο, οι προοπτικές είναι σήμερα πολύ καλές.
Ο κ. Δημητριάδης αναφέρθηκε επίσης στον τρόπο με τον οποίο τα προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας προστατεύουν το περιβάλλον. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα μέσα καλλιέργειας που χρησιμοποιούνται, τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα είναι φυσικής προέλευσης. Επίσης η καλλιέργεια γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να μειώνεται η ανάγκη σε λίπανση και φυτοπροστασία, δηλαδή στις περιπτώσεις των ετήσιων καλλιεργειών να υπάρχει μια τέτοια αλληλουχία των καλλιεργειών ώστε να ελαχιστοποιούνται οι εξωτερικές εισροές και το αγροτεμάχιο να παραμένει καθαρό από αυτούς και σε καλύτερη φυσική κατάσταση.
Παρόλα αυτά, τα βιολογικά παραμένουν ακριβότερα από τα συμβατικά προϊόντα. Αυτό συμβαίνει γιατί «η απόδοση ανά στρέμμα είναι μικρότερη. Αυτό βέβαια οφείλεται και σε μία αύξηση βάρους, στο επιπλέον νερό που τραβάνε τα συμβατικά προϊόντα, ώστε να φαίνονται πιο πλούσια, ενώ στην πράξη τα θρεπτικά συστατικά να είναι πιο φτωχά. Απλά είναι πιο μεγάλα και πιο εμφανίσιμα. Και στη δυσκολία σε κάποιες καλλιέργειες. Για να διατηρηθεί η παραγωγή πρέπει να γίνουν αρκετές επεμβάσεις, με χημικά. Στα βιολογικά υπάρχει μία μείωση στην απόδοση λόγω των εχθρών, καθώς οι βιοκαλλιεργητές δεν έχουν στα χέρια τους τόσα πολλά μέσα».
Τα κριτήρια για να θεωρηθεί ένα προϊόν βιολογικό
Αρχικά πρέπει να ενταχθεί το αγροτεμάχιο που θα καλλιεργηθεί το προϊόν σε σύστημα ελέγχου και πιστοποίησης και να μείνει ενταγμένο για δύο ή τρία χρόνια, ανάλογα με τη φύση του προϊόντος.
Για ετήσιες καλλιέργειες πρέπει να είναι ενταγμένο για δύο χρόνια, για πολυετείς για τρία χρόνια. Και από κει και πέρα τα μέσα καλλιέργειας που χρησιμοποιούνται, όπως είπα λιπάσματα κλπ να είναι φυσικής προέλευσης.
Άλλα πεδία ελέγχου είναι ένας φάκελος που πρέπει να κρατάει ο παραγωγός στον οποίο να καταγράφει τι πρακτικές έχουν γίνει στον προηγούμενο έλεγχο μέχρι τον τρέχοντα, τι επεμβάσεις λίπανσης και φυτοπροστασίας, τι πωλήσεις έχουν γίνει, η καταλληλότητα του νερού άρδευσης, οι κίνδυνοι επιμόλυνσης από γειτονικές δραστηριότητες. Μετά οι αποθήκες και των σκευασμάτων και των προϊόντων. Αν είναι κατάλληλες κλπ. Τέλος, αν οι διορθώσεις που έχουν επιβληθεί, έχουν πραγματοποιηθεί.
Τα πρότυπα πιστοποίησης και η ανάγκη ισοδυναμίας τους με τα διεθνή για την πραγματοποίηση εξαγωγών
Οι έλεγχοι, οι οποίοι σήμερα είναι αρκετά αυστηροί έχουν να κάνουν με τη φύση της καλλιέργειας. Γίνεται τουλάχιστον μία επίσκεψη τον χρόνο που ελέγχονται όλα τα πεδία ελέγχου και από κει και πέρα γίνονται επιπρόσθετοι έλεγχοι – προγραμματισμένοι ή αιφνιδιαστικοί – που διασταυρώνεται ότι όλα γίνονται σύμφωνα με τα πρότυπα της πιστοποίησης για τα βιολογικά προϊόντα.
Πολλές φορές, όμως, τα κριτήρια για να θεωρηθεί κάποιο προϊόν βιολογικό, από χώρα σε χώρα διαφέρουν. Πόσο επηρεάζει αυτό τις ελληνικές εξαγωγές; Υπάρχει κάποιο κοινό πρότυπο πιστοποίησης;
Σύμφωνα με τον κ. Δημητριάδη, το πρότυπο πιστοποίησης για την ΕΕ είναι κοινό, οπότε δεν υπάρχει κάποιος περιορισμός εξαγωγής ελληνικών βιολογικών προϊόντων σε άλλες χώρες της ΕΕ. «Από κει και πέρα έχει ψηφιστεί ισοδυναμία και με το αμερικάνικο πρότυπο. Δηλαδή έχει βρεθεί κοινή γραμμή για τα περισσότερα προϊόντα, ώστε με ένα πιστοποιητικό εξαγωγής να μπορεί να γίνει εξαγωγή και στην Αμερική. Επίσης, σε κάποιες άλλες χώρες όπως η Ιαπωνία έχουν δικό τους πρότυπο που δεν είναι ισοδύναμο με το ευρωπαϊκό, αλλά εμείς ως ΔΗΩ μπορούμε να πιστοποιούμε και με αυτό το πρότυπο, οπότε αν κάποιος θέλει να εξάγει, μπορεί να το κάνει και αυτό».
Οι συνηθέστερες παραβάσεις – Ποινές και πρόστιμα
«Οι συνηθέστερες είναι οι παραβάσεις φακέλου. Να λείπει κάποιο παραστατικό ή να είναι ελλιπής ο φάκελος. Είναι όμως, παραβάσεις που διορθώνονται. Αυτό είναι συνηθισμένο, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με Έλληνες παραγωγούς. Από κει και πέρα, υπάρχουν και παραβάσεις χρήσης μη επιτρεπόμενων εισροών. Αλλά αυτά δεν είναι πολύ συνηθισμένα φαινόμενα. Εάν κάποιος κινείται στον χώρο για κάποια χρόνια φαίνεται η δουλειά που κάνει. Αυτό συμβαίνει σε καινούριους παραγωγούς που θέλουν να μπουν στο σύστημα ελέγχου και πιστοποίησης, αλλά χωρίς να έχουν μεγάλη διάρκεια μέσα σε αυτό.
Οι παραβάσεις χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Σε απλές μη συμμόρφωσης και σε κύριες μη συμμόρφωσης. Η διαφορά είναι ότι στην πρώτη, οι παραβάσεις μπορούν να διορθωθούν, ενώ στη δεύτερη όχι, και επιβάλλεται και κάποια ποινή. Οι ποινές δεν είναι στάνταρντ, έχουν να κάνουν με τη φύση κάθε περίπτωσης. Πάντως, ένα προϊόν στο οποίο έχει χρησιμοποιηθεί κάποιο σκεύασμα ακατάλληλο για βιολογική γεωργία, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί βιολογικό. Και το αγροτεμάχιο στο οποίο καλλιεργείται παύει να θεωρείται βιολογικό. Στις περισσότερες φορές πρέπει να ξαναρχίσει από την αρχή η παραγωγή. Βέβαια αν πιαστεί δεύτερη φορά, τότε η ποινή είναι πιο αυστηρή. Υπάρχει επιτροπή που συνεδριάζει κάθε φορά και οι ποινές επιβάλλονται άμεσα. Το σίγουρο είναι ότι δεν μπορεί το προϊόν να πιστοποιηθεί ως βιολογικό, ενώ υπάρχουν και μεγαλύτερες ποινές, όπως να μην μπορεί πλέον να πιστοποιηθεί από κανέναν φορέα ελέγχου ή να του επιβληθούν και πρόστιμα από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης».
Προβλήματα και προοπτικές
Σήμερα δεν υπάρχει σωστή ενημέρωση και εκπαίδευση των αγροτών ώστε να ασχοληθούν με τα βιολογικά προϊόντα. Η ΔΗΩ κάνει μία προσπάθεια με σεμινάρια και έκδοση βιβλίων με τα οποία μπορεί ο κόσμος να ενημερωθεί. Το κακό είναι ότι οι Έλληνες παραγωγοί είναι επί τω πλήστων μεγάλης ηλικίας και δύσκολα αλλάζουν νοοτροπία και τρόπο καλλιέργειας. Δεν ασχολούνται με κάτι διαφορετικό από αυτό που έχουν συνηθίσει.
Ευτυχώς οι νεότερες ηλικίες έρχονται στα βιολογικά, γιατί το ψάχνουν περισσότερο, βλέπουν ότι είναι κάτι που συμφέρει και τους ίδιους και το περιβάλλον που ζουν. Η αρχή μπορεί να είναι λίγο δύσκολη, αλλά στη συνέχεια είναι σίγουρο ότι δεν πρόκειται να βγουν χαμένοι. Έτσι, όσοι νέοι ασχολούνται με τη γεωργία, στρέφονται και στα βιολογικά.
Όσον αφορά στις επιδοτήσεις, το τελευταίο πρόγραμμα που είχε «ανοίξει» ήταν πριν ενάμισυ χρόνο. Τώρα δεν υπάρχει κάποιο πρόγραμμα. Όπως τόνισε, όμως, ο κ. Δηγμητριάδης, αν κάποιος ασχοληθεί με τη γεωργία, θα είναι κίνητρο από μόνη της η βιολογική γεωργία, και χωρίς κάποια επιδότηση, γιατί μπορεί να χρειάζεται λίγη περισσότερη προσωπική δουλειά από τον παραγωγό, αλλά το κόστος μπορεί να μειωθεί με αυτόν τον τρόπο και το κέρδος θα είναι μεγαλύτερο, γιατί θα έχει ένα προϊόν καλύτερης ποιότητας και σίγουρα καλύτερης τιμής.
