Η επόμενη ημέρα από την ιστορική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης βρίσκει τη παγκόσμια κοινότητα γεμάτη ελπίδες για την έναρξη μιας νέας εποχής στις σχέσεις του Ιράν με τη Δύση. Ο στόχος φιλόδοξος και σίγουρα δύσκολος να επιτευχθεί πρακτικά μετά από τόσα χρόνια βαθιάς αμοιβαίας καχυποψίας και έχθρας. Όμως, τα οφέλη θα είναι τεράστια αν αναλογιστούμε το στρατηγικό ρόλο που παίζει το Ιράν στην πυριτιδαποθήκη της Μέσης Ανατολής.
Καταρχήν το γεγονός ότι η συμφωνία, παρά τον ουσιαστικά προσωρινό, δοκιμαστικό της χαρακτήρα, επετεύχθη μόλις μέσα σε λίγες εβδομάδες είναι εντυπωσιακό. Αλλά και ενδεικτικό της αποφασιστικότητας που υπήρχε και στις δύο πλευρές, και κυρίως στα δύο ισχυρότερα μέρη τις ΗΠΑ και βέβαια το ίδιο το Ιράν. Μετά τα συνεχόμενα χαστούκια στο εσωτερικό και διεθνές πεδίο, ο Λευκός Οίκος είχε μεγάλη ανάγκη από μια επιτυχία, και βέβαια αν καταφέρει, πράγματι, να οδηγήσει τις σχέσεις του Ιράν με τη Δύση σε πορεία εξομάλυνσης, θα είναι πιθανότατα η πολυτιμότερη παρακαταθήκη της διακυβέρνησης Ομπάμα.
Δεν είναι τυχαίο ότι παρά τις φωνές και …απειλές του Ισραήλ, για πρώτη φορά το Τελ Αβίβ δεν εισακούστηκε. Ο Μπέντζαμιν Νετενιάχου δήλωσε ότι η συμφωνία αποτελεί ιστορικό λάθος, και ότι η χώρα του θα διατηρήσει το δικαίωμα να επιτεθεί αν θεωρήσει ότι θίγεται, αλλά είναι προφανές ότι δεν πρόκειται ποτέ να πατήσει πρώτη τη σκανδάλη, αν δεν έχει την έγκριση των Αμερικανών. Και οι Αμερικανοί, αυτή τη στιγμή, θέλουν να κλείσουν μια από τις μεγαλύτερες πληγές στη Μέση Ανατολή, μία από τις μεγαλύτερες πληγές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και να απομακρύνουν το κίνδυνο ενός παγκόσμιου πυρηνικού πολέμου. Αυτό άλλωστε επεσήμανε και στο διάγγελμα του, εμφανώς ικανοποιημένος, ο Αμερικανός πρόεδρος, δηλώνοντας ταυτόχρονα για πρώτη φορά δημοσίως, ότι το Ιράν, όπως όλες οι χώρες του πλανήτη, έχει δικαίωμα στη χρήση πυρηνικής ενέργειας, για ειρηνικούς σκοπούς.
Η συμφωνία ουσιαστικά έχει δοκιμαστικό χαρακτήρα έξι μηνών, διάστημα κατά το οποίο θα πρέπει οι εμπλεκόμενες δυνάμεις να επεξεργαστούν μια μόνιμη και διαρκή λύση. Μέσα στο διάστημα αυτό, το Ιράν θα περιορίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, και ουσιαστικά θα εξουδετερώσει όλα τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου σε ποσοστό 20% (που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για πυρηνικά όπλα), απομακρύνοντας έτσι το νούμερο ένα φόβο της διεθνούς κοινότητας που είναι βεβαίως η δημιουργία πυρηνικού οπλοστασίου. Παράλληλα θα αποδεχτεί συνεχείς και εξονυχιστικούς ελέγχους από διεθνείς επιθεωρητές, που θα αναλάβουν να ελέγχουν την συμμόρφωση της χώρας με τα συμφωνηθέντα.
Σε αντάλλαγμα, η Δύση θα ανοίξει τους κρουνούς του χρήματος, που τόσο ανάγκη έχει η στρεσαρισμένη ιρανική οικονομία και κοινωνία, περιορίζοντας τις κυρώσεις που εμπόδιζαν την Τεχεράνη να αποκομίσει χρήματα πουλώντας το πολυτιμότερο αγαθό της, το πετρέλαιο. Μάλιστα, θα αποδεσμευτούν και ιρανικά κεφάλαια που έχουν δεσμευτεί σε διεθνείς λογαριασμούς, στα πλαίσια των διεθνών κυρώσεων. Η αναστολή των κυρώσεων υπολογίζεται ότι θα αποφέρει στη Τεχεράνη τουλάχιστον 7 δισ. δολάρια.
Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια, εγγυητής και θεματοφύλακας της συμφωνίας, θα είναι η Ρωσία και ο Βλαντιμίρ Πούτιν, που για δεύτερη φορά σε λίγους μήνες αναδεικνύεται στο μέγα ειρηνοποιό του πλανήτη, καταρχήν αποφεύγοντας τη στρατιωτική επέμβαση κατά της Συρίας, και τώρα με την πίεση που άσκησε για την επίτευξη της χθεσινής συμφωνίας στη Γενεύη.
Βεβαίως, παρά την τεράστια επιτυχία της Γενεύης, και την ιστορική ευκαιρία για ειρήνη που σηματοδοτεί, οι θριαμβολογίες δεν έχουν νόημα πριν να υπάρξει επιβεβαίωση της συνεργασίας της Τεχεράνης στα συμφωνηθέντα και πριν βεβαίως επιτευχθεί τελική, συνολική συμφωνία. Διότι όπως υπάρχουν σημαντικά συμφέροντα και δυνάμεις που θέλουν τη συμφωνία, υπάρχουν εξίσου σημαντικές δυνάμεις που θα προσπαθήσουν να την τορπιλίσουν.
Το Ισραήλ είναι πρώτο στη λίστα, αλλά δεν είναι μόνο του. Επιφυλάξεις για τη συμφωνία και τα νέα δεδομένα που θα δημιουργήσει στη περιοχή έχουν και οι αραβικές χώρες, όπως το Κουβέιτ και το Κατάρ, που δεν είναι ιδιαίτερα …χαρούμενες με την ανακατανομή της τράπουλας. Όλοι βεβαίως επιθυμούν ειρήνη και την απομάκρυνση του φόβου των πυρηνικών όπλων, όμως η απομόνωση του Ιράν και οι κακές σχέσεις του με τη Δύση ήταν από τα βασικά στοιχεία που διαμόρφωναν τις ισορροπίες δυνάμεων στη περιοχή.
Για τους ίδιους λόγους, που έχουν να κάνουν με τα συμφέροντα, πολιτικά, οικονομικά αλλά και στρατιωτικά που θίγονται, σοβαρές αντιρρήσεις υπάρχουν, και θα συνεχίσουν να υπάρχουν, και στο εσωτερικό της Αμερικής. Το πανίσχυρο εβραϊκό λόμπι, οι υπερσυντηρητικοί κύκλοι, και οι άφθονοι φίλοι του Ισραήλ στο Κογκρέσο, και στα δύο κόμματα(!), θα συνεχίσουν να δημιουργούν εμπόδια στη συμφωνία και να …παραφυλάνε για κάθε στραβοπάτημα που μπορεί να κάνει η Τεχεράνη ώστε να τορπιλίσουν τις συνομιλίες. Και βέβαια το ενδεχόμενο να υπάρξουν στραβοπατήματα δεν μπορεί να αποκλειστεί, όταν και στο ίδιο το εσωτερικό του Ιράν υπάρχουν αντιρρήσεις, από τους πάντα ισχυρούς σκληροπυρηνικούς κύκλους.
Βέβαια, το γεγονός ότι ο μετριοπαθής Ιρανός πρόεδρος Χασάν Ροχανί έχει τη στήριξη του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεί, δίχως την έγκριση του οποίου οι συνομιλίες δεν θα είχαν καν ξεκινήσει, αυξάνει τις πιθανότητες συνεργασίας της Τεχεράνης. Άλλωστε, ο Ροχανί μπορεί να πει στο λαό του, και στους σκληροπυρηνικούς, ότι η Δύση αναγνώρισε ουσιαστικά το δικαίωμα του Ιράν στη πυρηνική ενέργεια, κάτι που ήταν κόκκινη γραμμή για τους Ιρανούς. Και θα τους χρυσώσει το χάπι, όταν το ρευστό χρήμα από τις πετρελαϊκές εξαγωγές θα αρχίσει και πάλι να ρέει στην στεγνή ιρανική αγορά.
Σε κάθε περίπτωση μόνο ο χρόνος θα δείξει αν η πρόοδος που επετεύχθη θα έχει πραγματικό αντίκρισμα και αποτέλεσμα. Το σημαντικό για την ώρα είναι ότι ο δρόμος στρώθηκε και το πρώτο βήμα έγινε, αυξάνοντας την ευθύνη για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Διαβάστε επίσης:
Ε.Ε.: Τον Δεκέμβριο η πρώτη άρση κυρώσεων κατά του Ιράν
