Το φετινό καλοκαίρι στις παραλίες της Ισπανίας και της Ελλάδας δεν είναι για όλους. Ή, πιο σωστά, δεν είναι για τους ίδιους τους πολίτες των χωρών αυτών. Με τις τιμές σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα να έχουν ξεφύγει κάθε ελέγχου, εκατομμύρια Ισπανοί και Έλληνες βλέπουν τις αγαπημένες τους ακτές να μετατρέπονται σε απλησίαστους προορισμούς, προορισμένους αποκλειστικά για τους «εύπορους τουρίστες του εξωτερικού».
Οικογένειες, νέοι και συνταξιούχοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την ιδέα της παραλίας και να στραφούν προς την ενδοχώρα εάν μπορούν να πληρώσουν έστω και γι’ αυτό. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν αφανίσει τη μακροχρόνια κατοικία και έχουν μετατρέψει ολόκληρες περιοχές σε κραυγαλέα τουριστικά γκέτο, από τα οποία οι ίδιοι οι κάτοικοι εξοστρακίζονται.
Όλα αυτά δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας διαχρονικής απουσίας πολιτικής βούλησης. Κυβερνήσεις που επαίρονται για τα «ρεκόρ τουρισμού» και «την ισχυρή οικονομική επίδοση» αποφεύγουν να δουν την πραγματικότητα: ότι αυτός ο τουρισμός γίνεται πλέον σε βάρος των πολιτών. Εργαζόμενοι που δεν βρίσκουν σπίτι να νοικιάσουν. Ντόπιοι που δεν μπορούν να πληρώσουν ούτε μια διανυκτέρευση στο ίδιο τους το νησί. Κοινωνίες που χάνουν την ταυτότητά τους.
Ακόμη και τώρα, οι κυβερνήσεις σε Μαδρίτη και Αθήνα περιορίζονται σε ευχολόγια περί «ισόρροπης τουριστικής ανάπτυξης» ή «αποσυμφόρησης δημοφιλών περιοχών». Όμως πίσω από τα λόγια, δεν υπάρχει ούτε ένα ουσιαστικό μέτρο ρύθμισης του τουρισμού:
• Καμία πραγματική παρέμβαση στη βραχυχρόνια μίσθωση
• Καμία δίκαιη φορολόγηση των τουριστικών υπερκερδών
• Καμία πολιτική για προσιτές κατοικίες
• Καμία προστασία του δικαιώματος των πολιτών στη δημόσια πρόσβαση και στον ελεύθερο χώρο
Και ενώ τα νούμερα των αφίξεων ανεβαίνουν, η ποιότητα ζωής για τους κατοίκους πέφτει. Το κοινωνικό κόστος του υπερτουρισμού γίνεται πλέον αισθητό παντού: από τα ενοίκια που αγγίζουν τα επίπεδα του Λονδίνου, μέχρι την εξάντληση των υποδομών, τις ελλείψεις νερού και τις απορριμματοφόρες πόλεις χωρίς τοπικούς κατοίκους.
Στην Ισπανία, όπου φέτος αναμένονται 100 εκατομμύρια τουρίστες, ο εσωτερικός τουρισμός καταρρέει. Στην Ελλάδα, όπου η κυβέρνηση μιλά για «εκτόξευση του τουριστικού προϊόντος», οι ντόπιοι αναζητούν λύσεις στα βουνά και στην ύπαιθρο, καθώς τα νησιά είναι απρόσιτα.
Η αλήθεια είναι απλή και σκληρή: όταν ο τουρισμός κατευθύνεται μόνο προς το κέρδος και όχι προς την ευημερία, τότε παύει να είναι ανάπτυξη και γίνεται αποικιοποίηση.
Και όσο οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να θωπεύουν τα συμφέροντα των μεγάλων παικτών της τουριστικής βιομηχανίας, οι πολίτες θα συνεχίσουν να μένουν… μακριά από τις ίδιες τους τις παραλίες.
