Ακόμα ένα καλοκαίρι με έναν μακρύ κατάλογο με καμένες περιοχές: Αττική, Εύβοια, Κορινθία, Θάσος, Κύθηρα, Θεσσαλονίκη, Μεσσηνία, Κρήτη, Χίος.
Η εικόνα είναι πλέον γνώριμη, δραματική και κάθε χρόνο πιο βαριά, όπως και η οργή μας. Καίγονται βουνά, δάση, σπίτια, στάβλοι, ζώα, κόποι μιας ζωής. Μαζί τους καίγεται και η ανάσα μας: κυριολεκτικά από τον καπνό, μεταφορικά από την ασφυξία του ίδιου αδιεξόδου.
Η πυρκαγιά δεν αφανίζει μόνο υλικά πράγματα, αλλά διαλύει μνήμες, ρίζες, δεσμούς με τη γη. Μας αφήνει εκτεθειμένους σε ένα επαναλαμβανόμενο τραύμα που, αντί να θεραπεύεται, βαθαίνει κάθε χρόνο περισσότερο. Από την Ιεράπετρα έως τον Φενεό, από την Αττική έως τη Θάσο, η φωτιά σβήνει από τον χάρτη σπάνια οικοσυστήματα και φυσικά τοπία, αφήνοντας πίσω της στάχτη και ένα αίσθημα εγκατάλειψης και αγανάκτησης.
Οι μετεωρολόγοι και οι πυρομετεωρολόγοι είχαν προειδοποιήσει για τον ακραίο και παρατεταμένο κίνδυνο πυρκαγιών ωστόσο το κράτος πιάστηκε για μία ακόμη φορά απροετοίμαστο.
Όπως μαθαίνουμε από τα μέτωπα της φωτιάς, οι πυροσβέστες και οι εθελοντές επιχειρούν χωρίς επαρκή σχέδια και μέσα, παλεύοντας με τις φλόγες σε ένα διαρκές σκηνικό κρίσης. Υπάρχουν προβλήματα σε εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό κι όλα αυτά σε μια χώρα που έχει ξοδέψει πακτωλούς χρημάτων σε απευθείας αναθέσεις ενώ εκκρεμούν υποθέσεις τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ. Είναι δυσάρεστο να μην εξασφαλίζονται από τον προϋπολογισμό γενναία- κονδύλια για την πρόληψη και την επιχειρησιακή ετοιμότητα απέναντι στις πυρκαγιές.
Το μοτίβο είναι επαναλαμβανόμενο: φωτιά, ειδοποίηση 112, εκκένωση, τραγικές απώλειες, κρατική αμηχανία, καταστροφές. Ο ήχος του 112 προστατεύει ανθρώπινες ζωές ωστόσο δεν προστατεύει το δάσος, τον εθνικό πλούτο της χώρας μας.
Οι αριθμοί σοκάρουν
Ο κρατικός μηχανισμός, βρέθηκε ανέτοιμος, στις μάχες του Σαββάτου σε Χανιά, Εύβοια, Μεσσηνία, Κύθηρα και Πτολεμαΐδα και Κρυονέρι Αττικής. Στη φωτιά στα Κύθηρα έχει καεί το 1/5 του νησιού. Στην Κεντρική Εύβοια τεράστιες είναι οι καταστροφές σε ζωικό κεφάλαιο και υποδομές. Στα Χανιά κάηκαν τέσσερα σπίτια, μία εκκλησία και οχήματα. Στο Κρυονέρι πέντε άτομα διακομίστηκαν σε νοσοκομεία ενώ σπίτια κάηκαν ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Και όλα αυτά παρά την ευρωπαϊκή βοήθεια από έξι χώρες και τις υπεράνθρωπες προσπάθειες των τοπικών δυνάμεων.
Οι αριθμοί σοκάρουν. Οι εικόνες ακόμη περισσότερο. Σε προηγούμενες πυρκαγιές 40.000 στρέμματα κάηκαν στην Χίο, πάνω από 12.000 στρέμματα έγιναν στάχτη στον Φενεό Κορινθίας, ένα παρθένο ελατόδασος εξαφανίστηκε σε δύο μέρες. Στο καταπράσινο νησί της Θάσου, περίπου 1.000 στρέμματα έγιναν παρανάλωμα του πυρός. Δεκάδες στρέμματα κάηκαν και στον Ωρωπό, ενώ πάνω από 6.000 στρέμματα κάηκαν στην Ιεράπετρα.
Λιγότερες φωτιές- περισσότερη καμένη γη
Η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης προειδοποιεί ότι δεν έχουμε διανύσει ούτε το μισό του καλοκαιριού και ήδη οι απώλειες είναι δραματικές. Στην Ελλάδα εκδηλώνονται ετησίως περίπου 1.500 δασικές πυρκαγιές, καταστρέφοντας κατά μέσο όρο 259.500 στρέμματα. Σχεδόν το 1/3 της χώρας κινδυνεύει με άμεση ερημοποίηση, ένας κίνδυνος που επιταχύνεται μετά από κάθε πυρκαγιά και ενισχύεται από την κλιματική αλλαγή.
Τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά. Πάνω από 700.000 στρέμματα έχουν καεί σε 13 μεγάλες πυρκαγιές της Αττικής από το 2017- 2024, σύμφωνα με το Meteo.gr, τον Copernicus και το EFFIS.
Η Ομάδα FLAME του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών αφιερωμένη στην προώθηση της επιστήμης της Πυρομετεωρολογίας σε ανάλυση της αναφέρει ότι από το 2000 έως το 2024, οι πυρκαγιές εντός αντιπυρικής περιόδου μειώνονται, όμως η συνολική καμένη έκταση αυξάνεται. Αυτό οφείλεται στην αύξηση και μεγέθυνση των λίγων, αλλά καταστροφικών πυρκαγιών που ξεφεύγουν από τον έλεγχο. Παράλληλα, αυξάνεται η πυρκαγική δραστηριότητα και εκτός αντιπυρικής περιόδου, σε περιοχές που παλαιότερα δεν επηρεάζονταν. Η γεωγραφία και η εποχικότητα αλλάζουν. Ωστόσο, τα δεδομένα έχουν σοβαρά κενά: δεν γνωρίζουμε αιτίες, συνθήκες ή ακριβή τοποθεσία. Χρειάζεται καλύτερη καταγραφή, στοχευμένη πρόληψη και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η εικόνα είναι ανησυχητική, αλλά διαχειρίσιμη — αν δράσουμε μεθοδικά.
Δεν φταίει για όλα η κλιματική αλλαγή
Η κλιματική κρίση επιδεινώνει την κατάσταση, αλλά δεν την προκαλεί μόνη της. Οι φωτιές δεν ξεσπούν μόνο από ακραίες θερμοκρασίες.. Η Ελλάδα δεν έχει μάθει να προλαμβάνει –προσπαθεί να αντιμετωπίσει το κατασβήνει. Δεν μπορούμε όμως να συνεχίσουμε έτσι. Δεν μπορούμε να θεωρούμε επιτυχία το ότι δεν είχαμε θύματα. Δεν μπορούμε κάθε καλοκαίρι να λέμε «ευτυχώς που δεν κάηκε το δικό μας σπίτι». Η ζωή δεν είναι απλώς επιβίωση. Είναι αξιοπρέπεια, σταθερότητα, αίσθηση ασφάλειας. Η πρόληψη δεν είναι πολυτέλεια – είναι το θεμέλιο της πολιτικής προστασίας. Ο μετεωρόλογος Κλέαρχος Μαρουσάκης με ανάρτηση του σχολιάζει «ο λίβας που καίει τα σπαρτά» παρουσιάζοντας τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Στη Σκάλα Μεσσηνίας ο υδράργυρος «χτύπησε» 45αρι, η Αμφιλοχία ξεπέρασε και τους 44° βαθμούς, ενώ αρκετές περιοχές βρέθηκαν μεταξύ 41° και 43° βαθμών κελσίου.
