Γράφει
ο Μιχάλης Μπάιλας
Σημαντική εξέλιξη με οικονομικό και γεωπολιτικό αντίκτυπο συνιστά η προσφορά που κατέθεσε ο αμερικανικός πετρελαϊκός κολοσσός της Chevron, με τη Helleniq Energy, για τα δύο θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης.
Η κίνηση του αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού να τοποθετηθεί νοτίως της Κρήτης έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Τουρκία συνεχίζει να προβάλλει αβάσιμους ισχυρισμούς περί «γαλάζιας πατρίδας», επιχειρώντας να αμφισβητήσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα μέσω του Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Με την παρουσία της η Chevron λειτουργεί ως αποτρεπτικός παράγοντας, καθώς η εμπλοκή μιας αμερικανικής πολυεθνικής εταιρείας καθιστά σαφές ότι κάθε πρόκληση θα αγγίζει πλέον και αμερικανικά συμφέροντα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το block «Νότια Κρήτης ΙΙ», μέρος του οποίου επικαλύπτεται με την περιοχή του Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Εάν αυτό περιέλθει στη Chevron, θα συνιστά πρακτική ακύρωση των τουρκικών χαρτών, επιβεβαιώνοντας ότι η μέση γραμμή, όπως έχει θεσπιστεί από την ελληνική νομοθεσία και το διεθνές δίκαιο, είναι το πραγματικό όριο ανάμεσα στην Ελλάδα και στη Λιβύη.
Στο μεταξύ, πέραν της παθητικότητας και της κατευναστικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη έναντι της Τουρκίας που αμφισβητεί ακόμα και με την απειλή χρήσης βίας, όπως στην περίπτωση της Κάσου, η Αίγυπτος έδειξε μεγάλη αποφασιστικότητα απέναντι στην Άγκυρα στο θέμα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου και της αμφισβήτησης κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Η Αίγυπτος αμφισβήτησε έμπρακτα το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, απαξιώνοντας τις συμφωνίες που έχουν υπογράψει Άγκυρα και Τρίπολη για έρευνες υδρογονανθράκων στα νότια της Κρήτης. Ειδικότερα, διεξάγει έρευνες με το πλοίο σεισμικών ερευνών «Ramform Hyperion» από τις 21 Αυγούστου, σε μια θαλάσσια περιοχή την οποία η Τρίπολη διεκδικεί με βάση το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Πριν από περίπου τρία χρόνια, το Κάιρο είχε απορρίψει αυτό τον ισχυρισμό με προεδρικό διάταγμα (υπ’ αριθμόν 595 στις 11 Δεκεμβρίου 2022), το οποίο όριζε τα δυτικά θαλάσσια σύνορα της Αιγύπτου με τη Λιβύη, ωστόσο πλέον τώρα κινείται και στο πεδίο, διεξάγοντας έρευνες σε όλη αυτή την περιοχή.
Εξαιρετικά κρίσιμης σημασίας είναι η λεπτομέρεια που αφορά στην περιοχή όπου διεξάγονται οι έρευνες και περιλαμβάνουν ένα θαλάσσιο οικόπεδο που συγκαταλέγεται ανάμεσα σε όσα τον περασμένο Ιούνιο είχαν παραχωρηθεί από την Τρίπολη στην Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (ΤΡΑΟ). Να σημειωθεί ότι η Τουρκία δεν έχει αντιδράσει προς το παρόν με κανέναν τρόπο, ούτε διπλωματικό ούτε και επί του πεδίου.
