Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προχωρά σε σημαντική αυστηροποίηση των ελέγχων που αφορούν τις επιστροφές ΦΠΑ, σύμφωνα με το επικαιροποιημένο επιχειρησιακό της σχέδιο. Το επόμενο διάστημα, ο αριθμός των υποθέσεων που θα εξεταστούν αυξάνεται αισθητά, από 4.200 σε 6.600, με στόχο τον εντοπισμό περιπτώσεων καταχρηστικών ή παράνομων επιστροφών.
Η επιλογή των υποθέσεων δεν γίνεται τυχαία, αλλά βασίζεται σε ανάλυση κινδύνου. Στο επίκεντρο βρίσκονται αιτήματα επιστροφής μεγάλων ποσών, καθώς και φορολογούμενοι που εμφανίζουν ασυνήθιστα μοτίβα στη φορολογική τους συμπεριφορά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε επιχειρήσεις και επαγγελματίες των οποίων οι αιτούμενες επιστροφές δεν συμβαδίζουν με τον δηλωμένο κύκλο εργασιών τους, αλλά και σε περιπτώσεις με έντονες αποκλίσεις μεταξύ δηλώσεων και οικονομικών δεδομένων.
Παράλληλα, αυξημένη προσοχή θα δοθεί σε φορολογούμενους με ιστορικό παραβάσεων, σε νεοσύστατες επιχειρήσεις, καθώς και σε εποχικές δραστηριότητες που ζητούν υψηλές επιστροφές σε σχέση με το μέγεθός τους. Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί εκτεταμένες διασταυρώσεις στοιχείων, αντλώντας δεδομένα από περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ, την πλατφόρμα myDATA, τα συστήματα POS, τα ηλεκτρονικά βιβλία και τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.
Στο μικροσκόπιο τίθενται και περιπτώσεις φορολογουμένων που δήλωσαν μηδενική δραστηριότητα το 2024, ενώ από άλλα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι είχαν πραγματική οικονομική παρουσία. Αντίστοιχοι έλεγχοι σχεδιάζονται και για το φορολογικό έτος 2023, με βάση τα ψηφιακά δεδομένα της ΑΑΔΕ. Για το 2025 προβλέπεται η διενέργεια 8.318 στοχευμένων ελέγχων, οι οποίοι μπορεί να αφορούν μία ή περισσότερες φορολογικές περιόδους.
Σημαντικές αλλαγές δρομολογούνται και στον τρόπο υποβολής των δηλώσεων ΦΠΑ. Αν και σήμερα οι δηλώσεις προσυμπληρώνονται από τα δεδομένα του myDATA και υποβάλλονται από τον φορολογούμενο, στο επόμενο στάδιο η ΑΑΔΕ σχεδιάζει την αυτόματη υποβολή τους, εφόσον δεν υπάρξει παρέμβαση. Με τον τρόπο αυτό περιορίζονται οι δυνατότητες μεταγενέστερων τροποποιήσεων και ενισχύεται η διαφάνεια.
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος των απωλειών ΦΠΑ στη χώρα. Παρά τη θεαματική μείωση του κενού ΦΠΑ – από 29% το 2017 σε 11,4% το 2023, που αποτελεί τη μεγαλύτερη βελτίωση σε επίπεδο ΕΕ – οι συνολικές απώλειες της τελευταίας 15ετίας ανέρχονται σε 73,5 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 30% του ΑΕΠ.
Για το 2023, οι απώλειες εκτιμώνται σε 2,532 δισ. ευρώ, ενώ για το 2024 υποχώρησαν περαιτέρω στα 2,116 δισ. ευρώ, ποσό συγκρίσιμο με τα ετήσια έσοδα από τον ΕΝΦΙΑ. Μετά το 2018, οι απώλειες παραμένουν σταθερά κάτω από τα 5 δισ. ευρώ ετησίως, γεγονός που αποδίδεται στην ενίσχυση των ψηφιακών ελέγχων και στη συστηματική εποπτεία της αγοράς.
Με τη διεύρυνση των ελέγχων, την αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και την εφαρμογή του νέου μοντέλου αυτόματης υποβολής ΦΠΑ, η ΑΑΔΕ επιδιώκει να περιορίσει περαιτέρω τη φοροδιαφυγή και να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα τα επόμενα χρόνια.
