Η ένταση στα Στενά του Ορμούζ και ο αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ επαναφέρουν στο προσκήνιο τον κίνδυνο ευρύτερης ενεργειακής κρίσης, με τις διεθνείς αγορές να αντιδρούν έντονα και τη διπλωματία να δοκιμάζεται σε λεπτές ισορροπίες.
Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών στα Στενά του Ορμούζ από τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται σε ισχύ, προκαλώντας ήδη κραδασμούς στις διεθνείς αγορές και εντείνοντας την ανησυχία για την παγκόσμια ενεργειακή επάρκεια. Την ίδια ώρα, το Ιράν καταγγέλλει την κίνηση ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου, προειδοποιώντας για αντίποινα στην ευρύτερη περιοχή. Παρά την ένταση, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός δεύτερου γύρου συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, με τις εξελίξεις να κινούνται σε μια λεπτή ισορροπία μεταξύ κλιμάκωσης και διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, με ανάρτησή του, επισημαίνει ότι η κήρυξη ναυτικού αποκλεισμού από την πλευρά του Ντόναλντ Τραμπ αποσκοπεί στην άσκηση πίεσης προς το Ιράν ενόψει του επόμενου γύρου των διαπραγματεύσεων. Όπως τονίζει, η προσωπική του άποψη είναι πως οι συνομιλίες δεν έχουν τερματιστεί ουσιαστικά, αλλά συνεχίζονται με έμμεσο τρόπο, παρά την αποχώρηση των αντιπροσωπειών από το Ισλαμαμπάντ. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο ναυτικός αποκλεισμός των Στενών προκαλεί σειρά επιπτώσεων, αφού περιορίζει τη διέλευση ιρανικού πετρελαίου, εντείνει τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές και αυξάνει τις τιμές, ενώ ταυτόχρονα πλήττει χώρες και εταιρείες που συνεργάζονται με την Τεχεράνη. Παράλληλα, ενισχύει την καχυποψία του Ιράν απέναντι στις προθέσεις της Ουάσιγκτον.
Από την πλευρά του, ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Πάνος Κουργιώτης,με δηλώσεις τουστην One Voice προειδοποιεί για τον κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης. Όπως σημειώνει, οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ήδη καταστήσει σαφές ότι ενδεχόμενη παρεμπόδιση των ιρανικών πλοίων θα θεωρηθεί παραβίαση της εκεχειρίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο γενικευμένης διαταραχής στη ναυσιπλοΐα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο επέκτασης της κρίσης πέρα από τα Στενά του Ορμούζ, με πιθανές επιθέσεις σε εναλλακτικούς ενεργειακούς διαδρόμους. Όπως υποστηρίζει ο κ. Κουργιώτης: «Το Ιράν έχει και άλλους “άσους στο μανίκι”. Μπορεί να πλήξει εναλλακτικούς αγωγούς που χρησιμοποιούν η Σαουδική Αραβία για να περάσει πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ. Το μεγαλύτερο χαρτί, που δεν έχει ακόμη χρησιμοποιήσει, είναι να κλείσει το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ανάμεσα στην Υεμένη και στο Κέρας της Αφρικής, μέσω του οποίου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Αν ενεργοποιηθούν οι Χούθι, όπως έγινε και σε προηγούμενες συγκρούσεις, θα μπορούσε να προκληθεί σοβαρή διαταραχή στις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Σε μια ήδη πιεσμένη παγκόσμια οικονομία και αγορά ενέργειας, μια τέτοια εξέλιξη θα ασκούσε τεράστια πίεση. Το Ιράν φαίνεται πιο προετοιμασμένο στο να αντέξει καθώς είναι μια “οικονομία πολέμου”. Χώρες που ζουν υπό κυρώσεις για δεκαετίες, έχουν μάθει να προσαρμόζονται. Αντίθετα, οι Αμερικανοί και οι δυτικές οικονομίες δυσκολεύονται περισσότερο να αντέξουν τέτοιες πιέσεις επί μακρόν».
Την ίδια στιγμή, οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ δεν κατέληξαν σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αν και σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters δεν αποκλείεται νέος γύρος επαφών εντός των επόμενων ημερών.
Ο κ. Κουργιώτης επισημαίνει ότι το Ιράν εμφανίζεται ιδιαίτερα ανθεκτικό και επηρεάζει μάλιστα με τις κινήσεις του την ατζέντα των διαπραγματεύσεων. Ζητήματα που δεν βρίσκονταν στο επίκεντρο πριν από τη σύγκρουση έχουν πλέον αναδειχθεί σε βασικούς άξονες των συζητήσεων: «Το Ιράν αποδεικνύεται εξαιρετικά ανθεκτικό μετά από εβδομάδες πολέμου, αντέχοντας την πίεση και επιφέροντας αναλογικά πλήγματα. Επιπλέον, θέτει το ίδιο ζητήματα στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων. Για παράδειγμα, πριν από τον πόλεμο δεν υπήρχε στη συζήτηση το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία ήταν ανοιχτά πριν από την αμερικανική και ισραηλινή επίθεση. Η σύγκρουση αυτή αναδιαμόρφωσε την ατζέντα υπέρ του Ιράν. Το Ιράν θέτει επίσης ζήτημα αποχώρησης των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή, ζητώντας την απομάκρυνση στρατιωτικών βάσεων που περιβάλλουν τη χώρα. Αντίθετα, το θέμα των βαλλιστικών πυραύλων, που ήταν κεντρικό πριν από τον πόλεμο, δεν βρίσκεται πλέον στο τραπέζι, καθώς φαίνεται πως διαμορφώνονται νέοι συσχετισμοί».
Όπως επισημαίνει ο κ. Σωτήρης Ρούσσος: «Όσον αφορά στην ίδια τη διαπραγμάτευση, αυτή έχει ουσιαστικά περιοριστεί σε δύο ζητήματα. Πρώτον, στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στην άρση των κυρώσεων και, δεύτερον, στο καθεστώς των Στενών του Ορμούζ. Η συμπερίληψη αυτού του ζητήματος αποτελεί τεράστια επιτυχία του Ιράν και δείχνει ότι το Ιράν παίζει σκάκι, ενώ οι Αμερικανοί παίζουν πόκερ. Τα μεγαλύτερα προβλήματα, ωστόσο, δεν είναι αυτά καθαυτά τα ζητήματα, αλλά το πολιτικό χάος στη διακυβέρνηση Τραμπ και η έντονη -και σε μεγάλο βαθμό δικαιολογημένη- καχυποψία των Ιρανών απέναντι στις αμερικανικές προθέσεις. Αυτά θα μπορούσαν να αρθούν με εγγυήσεις τρίτων χωρών, όπως η Κίνα ή και η Ρωσία, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι η Ουάσιγκτον θα το αποδεχτεί εύκολα».
