Τέμπη: Η Κομισιόν “κάρφωσε” τον Μητσοτάκη για τα 160 εκατ.

«Χρόνια μετά το ατύχημα που στοίχισε τη ζωή σε 57 άτομα, το σύστημα τηλεχειρισμού και σηματοδότησης φέρεται να μη λειτουργεί πλήρως στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, παρά τα εκατομμύρια ευρώ χρηματοδότησης από την Ε.Ε.», υποστηρίζουν οι Κ. Αϊβαλιώτης, Ν. Μανεσιώτης και Ν. Νικολόπουλος στην προσφυγή-αναφορά τους προς το Ευρωκοινοβούλιο

Κυβερνητική ολιγωρία για την εκταμίευση των 160 εκατ. από την Ε.Ε. για τους σιδηροδρόμους

Η συζήτηση για την ασφάλεια των τρένων επανέρχεται δυναμικά, μετά την απάντηση της Κομισιόν σε προσφυγή-αναφορά μας για τα Τέμπη, φέρνοντας στο φως εκτός των άλλων και τις χρηματοδοτήσεις που δόθηκαν από την Ε.Ε. αλλά ακόμα δεν έχουν εκταμιευτεί.

Στην προσφυγή-αναφορά με αριθ. 0192/2025 των Κωστή Αϊβαλιώτη, Νίκου Μανεσιώτη και Νίκου Νικολόπουλου προς το Ευρωκοινοβούλιο, σχετικά με τα Τέμπη και την ασφάλεια και τη χρηματοδότηση των ελληνικών σιδηροδρόμων από την Ε.Ε. απάντησε η Κομισιόν.

Στην περίληψη της προσφυγής-αναφοράς τους οι καταγγέλλοντες Κ. Αϊβαλιώτης, Ν. Μανεσιώτης και Ν. Νικολόπουλος αναφέρουν ότι «χρόνια μετά το ατύχημα που στοίχισε τη ζωή σε 57 άτομα, το σύστημα τηλεχειρισμού και σηματοδότησης φέρεται να μη λειτουργεί πλήρως στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, παρά τα εκατομμύρια ευρώ χρηματοδότησης από την Ε.Ε.». Οι τρεις καταγγέλλοντες εκφράζουν την ανησυχία τους για το γεγονός ότι κανείς δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί πλήρως την ασφαλή μεταφορά των επιβατών και τονίζουν ότι υπήρξαν πολλές περιπτώσεις που ατυχήματα αποφεύχθηκαν την τελευταία στιγμή. Προσθέτουν, δε, ότι η έλλειψη αξιόπιστων πληροφοριών από τις ελληνικές αρχές σχετικά με το φορτίο του εμπορικού τρένου τη νύχτα του δυστυχήματος, η απόφαση να «μπαζωθεί» ο τόπος της σύγκρουσης και οι καθυστερήσεις στη δικαστική έρευνα για τις συνθήκες του δυστυχήματος έχουν εξοργίσει τους συγγενείς των θυμάτων και το ευρύ κοινό στην Ελλάδα και στην Ευρώπη συνολικά. Ζητούν από το Ευρωκοινοβούλιο να διερευνήσει γιατί η δικαστική έρευνα δεν προχωρά και γιατί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν επέμεινε στην ταχεία ολοκλήρωση του συγχρηματοδοτούμενου έργου πριν ή μετά το ατύχημα, αλλά αντίθετα ανέχτηκε τις μεγάλες καθυστερήσεις.

Την προσφυγή-αναφορά έκρινε παραδεκτή η Επιτροπή Αναφορών του Ευρωκοινοβουλίου και ζητήθηκαν πληροφορίες από την Κομισιόν, βάσει του άρθρου 233(5) του Κανονισμού.

Η Κομισιόν, στην ενημέρωση που έστειλε για την προσφυγή-αναφορά των Κ. Αϊβαλιώτη, Ν. Μανεσιώτη και Ν. Νικολόπουλου, αναφέρει ότι «λίγο μετά το ατύχημαζήτησε από τον Οργανισμό Σιδηροδρόμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ERA) να συντάξει έκθεση σχετικά με την κατάσταση εφαρμογής και εφαρμογής της νομοθεσίας της Ε.Ε. για την ασφάλεια και τη διαλειτουργικότητα των σιδηροδρόμων στην Ελλάδα. Η έκθεση εντόπισε συστημικές ελλείψεις, για τις οποίες οι ελληνικές αρχές έχουν θεσπίσει ειδικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπισή τους. Κατόπιν αιτήματος της Ελλάδας, για να υποστηρίξει την εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης, ο ERA έχει συντάξει ένα ειδικό πρόγραμμα κατάρτισης για να διευκολύνει την κατανόηση και την εφαρμογή του νομικού πλαισίου της Ε.Ε. μεταξύ των ελληνικών σιδηροδρομικών φορέων. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι ελλείψεις στην εφαρμογή του δικαίου της Ε.Ε. εξακολουθούν να υφίστανται, η Επιτροπή κίνησε στις 16 Δεκεμβρίου 2024 διαδικασία επί παραβάσει κατά της Ελλάδας για μη ορθή μεταφορά και εφαρμογή των απαιτήσεων της νομοθεσίας της Ε.Ε. για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, δηλαδή της οδηγίας (ΕΕ) 2016/798. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά την πρόοδο των μέτρων που λαμβάνουν οι ελληνικές αρχές για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων».

Όσον αφορά στη συγχρηματοδότηση από την Ε.Ε. του εκσυγχρονισμού των ελληνικών σιδηροδρόμων, η Κομισιόν σημειώνει ότι η Ε.Ε. παρείχε συνεχή υποστήριξη είτε μέσω της Πολιτικής Συνοχής είτε μέσω του προγράμματος «Συνδέοντας την Ευρώπη – Μεταφορές» (CEF). Στο πλαίσιο της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου 2021-2027 της Πολιτικής Συνοχής,έχει διατεθεί συνολικό ποσό περίπου 101 εκατομμυρίων ευρώ (με συνεισφορά 86 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Συνοχής) για τη χρηματοδότηση της εγκατάστασης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS) στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ των ελληνικών σιδηροδρόμων. Κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2020, διατέθηκαν 57,3 εκατομμύρια ευρώ σε συστήματα σηματοδότησης και επικοινωνίας των σιδηροδρόμων. Αυτά τα ποσά δεν έχουν δηλωθεί προς πληρωμή από τις εθνικές αρχές, εν αναμονή της ολοκλήρωσης ελέγχου των σιδηροδρομικών επενδύσεων από την Εθνική Αρχή Ελέγχου.

Όσον αφορά στη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF), διατέθηκε στην Ελλάδα στήριξη 2 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2014-2020, για την ανάπτυξη του ERTMS στο τμήμα μεταξύ Τιθορέας και Δομοκού, το οποίο αποτελεί μέρος της γραμμής Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Όσον αφορά στην ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ελέγχου Τρένων (ETCS), όλα τα εξαρτήματα είχαν εγκατασταθεί και οι απαραίτητες δοκιμές επρόκειτο να πραγματοποιηθούν τον Σεπτέμβριο του 2023. Ωστόσο, οι σοβαρές πλημμύρες του Σεπτεμβρίου 2023 στην Κεντρική Ελλάδα προκάλεσαν ζημιές σε μέρος της σιδηροδρομικής υποδομής, συμπεριλαμβανομένου του εγκατεστημένου εξοπλισμού ETCS, και η αποκατάσταση προβλέπεται να καλυφθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Σύμφωνα με τους κανόνες της CEF, το ποσό που σχετίζεται με το ERTMS δεν εκταμιεύτηκε, καθώς η τελική έγκριση από την ERA δεν ήταν διαθέσιμη κατά τη στιγμή της αίτησης.

«Παρόλο που τμήματα του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου έχουν εξοπλιστεί με ERTMS, για να τεθούν πλήρως σε λειτουργία οι γραμμές, πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, οι υποκείμενες αλληλοσυνδέσεις πρέπει να προσαρμοστούν, να είναι διαθέσιμα οχήματα εξοπλισμένα με ERTMS και οι γραμμές πρέπει να εγκριθούν από την Εθνική Αρχή Ασφάλειας. Κατόπιν αιτήματος των ελληνικών αρχών, η ERA ανέλυσε τις διαδικασίες ανάπτυξης του ERTMS στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Ύστερα από συστάσεις του Οργανισμού, επιλέχθηκε μια πιλοτική γραμμή (Οινόη – Τιθορέα) για την προετοιμασία της πιλοτικής λειτουργίας. Ο Οργανισμός συμμετέχει σε αυτή τη διαδικασία και υποστηρίζει τους εθνικούς ενδιαφερόμενους φορείς με την εμπειρογνωμοσύνη του».

Σχετικά με το ερώτημα των Κ. Αϊβαλιώτη, Ν. Μανεσιώτη και Ν. Νικολόπουλου για τη δικαστική έρευνα, «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι, σύμφωνα με τις Συνθήκες στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Επιτροπή δεν έχει γενικές εξουσίες παρέμβασης σε μεμονωμένες δικαστικές υποθέσεις ούτε είναι σε θέση να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μεμονωμένες υποθέσεις από τις δικαστικές αρχές ενός κράτους μέλους. Η εκδίκαση συγκεκριμένων υποθέσεων εμπίπτει στην αρμοδιότητα των δικαστικών αρχών κάθε κράτους-μέλους».

Μια από τις ειδήσεις που βγαίνουν είναι και ότι από τη «σούμα» των χρημάτων που αναφέρει η Κομισιόν προκύπτει ότι τελικώς το ποσό-ρεκόρ που δόθηκε από την Ε.Ε. για την τηλεδιοίκηση – φωτοσήμανση είναι ως τώρα 160 εκατ. ευρώ. Όμως, το ζητούμενο είναι αν τα χρήματα αυτά τελικώς πληρώθηκαν για να γίνουν όλα τα έργα, αφού στο παραπάνω κείμενο αναφέρεται κατ’ επανάληψη τι διατίθεται από τις Βρυξέλλες, αλλά προκύπτει και ότι οι εκταμιεύσεις και πληρωμές μάλλον εκκρεμούν.