Γράφει η Ιωάννα Λιούτα*
Η ακρίβεια δεν είναι «παροδική», δεν είναι «γεωπολιτική παρενέργεια», όπως αρέσκεται να δικαιολογείται η κυβέρνηση, αλλά είναι καθεστώς. Μια μόνιμη οικονομική παγίδα που έχει στηθεί γύρω από τα πορτοφόλια των πολιτών, ενώ η κυβέρνηση και η αγορά παριστάνουν ότι «δεν γίνεται αλλιώς».
Το πιο ξεκάθαρο μήνυμα της αγοράς είναι ότι το ράφι δεν θα μας λυπηθεί. Τα σούπερ μάρκετ μετρούν αντίστροφα και εμείς μαζί τους, διότι με αποθέματα μόλις ενάμιση μήνα, οι ανατιμήσεις καυσίμων και ενέργειας θα σκάσουν σαν βόμβα στα μέσα Μαΐου και τον Ιούνιο.
Ό,τι βλέπουμε σήμερα στο ράφι είναι η «ήπια» εκδοχή. Το πραγματικό κύμα έρχεται. Και δεν θα είναι κύμα, αλλά θα είναι τσουνάμι.
Πληθωρισμός 4,6%
Από το 2,5% τον Ιανουάριο ο πληθωρισμός έφτασε στο ασύλληπτο 4,6% τον Απρίλιο. Όταν ο μισθός τελειώνει 10 με 15 μέρες πριν να τελειώσει ο μήνας, δεν μιλάμε για «πληθωρισμό», αλλά για σκληρή λιτότητα της κοινωνίας.
Αλλά εκτός από τις ανατιμήσεις έχουμε και το πιο ύπουλο κόλπο της αγοράς, λιγότερο προϊόν στην ίδια τιμή. Το λεγόμενο shrinkflation, που είναι η κρυφή κλοπή που πληρώνουμε χωρίς να το καταλάβουμε.
Και τα παραδείγματα είναι εξοργιστικά:
– Πατατάκια που από 90 γραμμ. γίνονται 70 γραμμ.
– Γαριδάκια που από 75 γραμμ. τώρα ζυγίζουν 60 γραμμ.
– Σοκολάτες που χάνουν γραμμάρια «σιωπηλά».
– Κάψουλες καφέ που μικραίνουν χωρίς προειδοποίηση.
– Παγωτά που από 3 λίτρα είναι τώρα 2,7 λίτρα.
– Σαμπουάν και απορρυπαντικά με την ίδια συσκευασία, αλλά με λιγότερο περιεχόμενο.
Και μετά το Πάσχα; Νέες αυξήσεις έως 15% σε αλλαντικά, σοκολάτες, τυριά και γάλα εβαπορέ.
Αυτό δεν είναι αγορά, αλλά μαθηματικά αισχροκέρδειας.
Δεν είναι τυχαίο ότι το 40% των πολιτών βλέπει την αύξηση στην τιμή των τροφίμων ως τη μεγαλύτερη απειλή, ενώ καύσιμα, ρεύμα, ενοίκια είναι οικονομικοί εφιάλτες για τους περισσότερους.
Πρόστιμα 2 εκατ., αλλά η ζημιά έχει ήδη γίνει
Το κράτος απειλεί με πρόστιμα για shrinkflation. Ωραία. Αλλά όταν το 36% των καταναλωτών κόβει ακόμα και βασικά αγαθά, τα πρόστιμα είναι απλώς χαρτοπόλεμος.
Η αγορά έχει ήδη περάσει τις αυξήσεις. Έχει ήδη ενσωματώσει το κόστος. Έχει ήδη κλειδώσει τις τιμές. Ακόμα και αν αύριο βγει «λευκός καπνός» για οποιονδήποτε πόλεμο, οι τιμές δεν πρόκειται να επιστρέψουν πίσω.
Οι πολίτες ζουν με θυμό, φόβο και άγχος για το τι τους ξημερώνει. Όταν η τιμή στο ράφι ανεβαίνει κάθε μήνα και η ποσότητα των προϊόντων μειώνεται «σιωπηλά», η αγορά χρησιμοποιεί τον πόλεμο ως μόνιμο άλλοθι – και μάλιστα χωρίς να υπάρχουν επαρκείς ελεγκτικοί μηχανισμοί.
Η μόνη πραγματική γραμμή άμυνας είναι η προσοχή μας:
– Κοιτάμε την τιμή ανά κιλό/λίτρο, όχι την τιμή στο ταμπελάκι.
– Σκανάρουμε τις «νέες συσκευασίες», συχνά σημαίνουν λιγότερο προϊόν.
– Συγκρίνουμε βάρος, όχι εμφάνιση.
– Δεν πέφτουμε στην παγίδα του «μεγάλου κουτιού».
Το shrinkflation είναι ο πιο ύπουλος τρόπος να αδειάζει το πορτοφόλι μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Και μέχρι να υπάρξει πραγματική προστασία, η παρατηρητικότητα των πολιτών είναι το μόνο όπλο.
*Οικονομική και πολιτική αναλύτρια
