Η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει τα νοικοκυριά, ενώ νέες ψηφιακές πλατφόρμες και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης επιχειρούν να ενισχύσουν τη διαφάνεια στην αγορά και τον έλεγχο των τιμών, με αμφίβολη όμως ακόμα αποτελεσματικότητα.
Η μια ψηφιακή πλατφόρμα διαδέχεται την άλλη, όμως, οι καταναλωτές εξακολουθούν να μη βλέπουν ουσιαστική μείωση των τιμών στην αγορά. Το νέο ψηφιακό εργαλείο PosoKanei, που έρχεται να αντικαταστήσει το e-Καταναλωτής, παρουσιάζεται από το υπουργείο Ανάπτυξης σαν μια σύγχρονη πλατφόρμα αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης και των δεδομένων αγοράς σε πραγματικό χρόνο. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αν πρόκειται για ένα ουσιαστικό εργαλείο παρέμβασης ή για ακόμα μία ψηφιακή εφαρμογή, χωρίς άμεσο αντίκτυπο στην τσέπη των καταναλωτών.
Την ίδια ώρα, προβληματισμός καταγράφεται από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την επιτήρηση της κυκλοφορίας για την καταγραφή παραβάσεων και την αυτόματη επιβολή προστίμων μέσω των «έξυπνων» καμερών στους δρόμους. Ήδη, πολίτες καταγγέλλουν λάθη, δυσλειτουργίες και αμφισβητούμενες κλήσεις. Έτσι, υπάρχει η ανησυχία κατά πόσο η νέα πλατφόρμα PosoKanei μπορεί να λειτουργήσει αξιόπιστα και προς όφελος των καταναλωτών.
Επιπλέον, και με αυτό το εργαλείο, η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται στην πηγή της, αλλά μεταφέρει στους ίδιους τους καταναλωτές το βάρος της διαρκούς αναζήτησης των καλύτερων τιμών, μετατρέποντάς τους για ακόμα μία φορά σε «hi-tech κυνηγούς» προσφορών. Κάθε έξοδος για ψώνια κινδυνεύει να εξελιχθεί σε έναν καθημερινό «μαραθώνιο» σύγκρισης τιμών, αναζήτησης προσφορών και μετακινήσεων από κατάστημα σε κατάστημα για να εξοικονομηθούν λίγα ευρώ από την αγορά βασικών αγαθών. Ωστόσο, υπάρχει μια στάση αναμονής στην αγορά προκειμένου να δουν και να δοκιμάσουν τη νέα πλατφόρμα PosoKanei. «Εκτιμούμε ότι πρόκειται για μια πρωτοβουλία προς θετική κατεύθυνση. Δημιουργείται ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των καταναλωτών και την online, σε πραγματικό χρόνο, δυνατότητα ελέγχου των τιμών. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, καθώς σε πρώτη φάση θα συγκεντρώνονται στοιχεία από 10.000 κωδικούς με τον μεγαλύτερο όγκο πωλήσεων, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν σε πραγματικό χρόνο να παρακολουθούν τόσο τη διακύμανση όσο και το ύψος των τιμών», δηλώνει στην One Voice ο Παναγιώτης Γεωργιάδης, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω και εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Καταναλωτών Νέου ΙΝΚΑ. Όπως επισημαίνει, το νέο εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις εποπτικές αρχές, επιτρέποντας την παρακολούθηση των τιμών σε πραγματικό χρόνο. Ωστόσο, τονίζει ότι «το ζητούμενο για τους πολίτες δεν είναι απλώς να δημιουργηθεί ακόμη ένα θεωρητικό εργαλείο παρακολούθησης των τιμών, αλλά να υπάρξει πραγματική μείωση του κόστους ζωής».
Ανησυχία για τις αποκλίσεις τιμών
από το ράφι στο ταμείο
Συνεχίζονται οι καταγγελίες για αποκλίσεις ανάμεσα στις τιμές που αναγράφονται στο ράφι και στις τιμές που τελικά πληρώνει ο καταναλωτής στο ταμείο. Πολλοί καταναλωτές διαπιστώνουν, όταν ελέγχουν την απόδειξή τους, ότι η τελική χρέωση είναι υψηλότερη από την αναγραφόμενη τιμή στο ράφι. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η νέα «έξυπνη» πλατφόρμα θα μπορεί να καταγράφει και να αποδεικνύει αποτελεσματικά αυτές τις αποκλίσεις.
«Ευελπιστούμε ότι με αυτό το σύγχρονο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούν να στοιχειοθετούνται αποτελεσματικότερα οι καταγγελίες όταν υπάρχει απόκλιση ανάμεσα στην τιμή στο ράφι και στην τιμή στο ταμείο. Οι καταναλωτές βλέπουν μια τιμή στο ράφι και τελικά χρεώνονται ακριβότερα. Συνήθως, προβάλλονται δικαιολογίες για λάθος ταμπελάκια ή καθυστερήσεις στις αλλαγές τιμών, όμως οι διαφορές σχεδόν πάντα λειτουργούν εις βάρος του καταναλωτή», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Γεωργιάδης.
Πρόστιμα… με εφαρμογή έπειτα από ένα χρόνο
Έντονη είναι επίσης η κριτική για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και των κυρώσεων. Παρότι ανακοινώνονται πρόστιμα, αρκετοί καταναλωτές θεωρούν ότι στην πράξη οι κυρώσεις είναι περιορισμένες ή καθυστερούν υπερβολικά. «Οι κυρώσεις και τα πρόστιμα λειτουργούν ως αποτρεπτικό μέσο, όμως διαχρονικά αυτό που ζητείται είναι η ουσιαστική και αποτελεσματική εφαρμογή των ελέγχων. Πάγιο αίτημα εδώ και χρόνια είναι η εντατικοποίηση των ελέγχων, αλλά και η επιτάχυνση των διαδικασιών, ώστε να μειωθεί ο χρόνος που μεσολαβεί ανάμεσα στην καταγγελία, στον έλεγχο και στην επιβολή του προστίμου. Σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις, απαιτούνται μήνες ή ακόμη και ένας χρόνος μέχρι να ολοκληρωθεί μια υπόθεση, με αποτέλεσμα τα πρόστιμα να ανακοινώνονται πολύ καιρό μετά την παράβαση, μειώνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης», καταλήγει ο εκπρόσωπος του Νέου ΙΝΚΑ.
