Η ελληνική Περιφέρεια αδειάζει, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ασφυκτιούν και περισσότεροι από 300.000 αγρότες και επαγγελματίες παραμένουν εγκλωβισμένοι εκτός σύνταξης λόγω χρεών προς τον ΕΦΚΑ. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει την κρίση που εξακολουθεί να πλήττει την πραγματική οικονομία της χώρας.
Ολόκληρες περιοχές της χώρας καταγράφουν σταδιακή πληθυσμιακή συρρίκνωση, καθώς χωριά και μικροί οικισμοί ερημώνουν. Σχολεία κλείνουν λόγω έλλειψης μαθητών, ενώ ολοένα και περισσότεροι νέοι εγκαταλείπουν τον τόπο τους, αναζητώντας επαγγελματικές ευκαιρίες και καλύτερες συνθήκες ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα ή σε τουριστικές περιοχές. Την ίδια στιγμή, σημαντικές ελλείψεις παρατηρούνται στις υποδομές της ελληνικής Περιφέρειας. Σε πολλές περιπτώσεις τα οδικά δίκτυα παραμένουν ανεπαρκή και χρειάζονται αναβάθμιση, ενώ η περιορισμένη πρόσβαση σε σύγχρονες υπηρεσίες και βασικές παροχές εντείνουν το αίσθημα απομόνωσης και εγκατάλειψης που βιώνουν οι κάτοικοι της επαρχίας.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στα όρια
Ακόμη και στα μεγάλα αστικά κέντρα η οικονομική επιβίωση γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, Θάνος Τσαγγάρης, περιγράφει συχνά μια αγορά που λειτουργεί πλέον στα όρια της αντοχής της. Όπως επισημαίνει, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δραματική μείωση τζίρου, αδυναμία πρόσβασης σε χρηματοδότηση και εκρηκτική αύξηση των λειτουργικών τους εξόδων. Τα κόστη έχουν αυξηθεί έως 50% την τελευταία τριετία, ενώ σε πολλές περιπτώσεις ανανέωσης μισθωτηρίων οι επιβαρύνσεις φτάνουν ακόμη και το 80%, εξαιτίας των αυξημένων ενοικίων, των ασφαλιστικών εισφορών και των μισθολογικών επιβαρύνσεων. Παράλληλα, το τραπεζικό σύστημα παραμένει ουσιαστικά κλειστό για τις μικρές επιχειρήσεις, με υψηλές χρεώσεις ακόμη και για βασικές συναλλαγές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η απουσία ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ πολιτείας και θεσμικών φορέων της αγοράς. Οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς επαφή με την καθημερινότητα των επιχειρήσεων, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο χάσμα ανάμεσα στην οικονομική πολιτική και στην πραγματική οικονομία.
Η μαζική εγκατάλειψη του πρωτογενούς τομέα
Τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν μαζική εγκατάλειψη του πρωτογενούς τομέα. Όλο και περισσότεροι Έλληνες απομακρύνονται από τα αγροτικά επαγγέλματα και στρέφονται κυρίως στον τουρισμό, αναζητώντας πιο σταθερό εισόδημα και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για το δ’ τρίμηνο του 2025, η μεγαλύτερη μείωση απασχόλησης καταγράφηκε στους ειδικευμένους γεωργούς, κτηνοτρόφους, δασοκόμους και αλιείς, με πτώση 18,5% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024. Η μείωση αυτή μεταφράζεται σε περισσότερους από 75.900 ανθρώπους που εγκατέλειψαν οριστικά το επάγγελμα.
Οι απασχολούμενοι στον αγροτικό τομέα περιορίστηκαν σε 333.600 άτομα, από 409.500 έναν χρόνο νωρίτερα, γεγονός που αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη αποδυνάμωση της ελληνικής παραγωγής.
Τα χρέη προς τον ΕΦΚΑ και οι 300.000 εγκλωβισμένοι
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το πρόβλημα των χρεών προς τον ΕΦΚΑ λαμβάνει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις. Ο καθηγητής και πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ, Αλέξης Μητρόπουλος, κάνει λόγο για «θλιβερή πρωτιά» της Ελλάδας στην Ευρώπη, καθώς οι συνολικές οφειλές προς το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) και τον ΕΦΚΑ έφτασαν το πρώτο τρίμηνο του 2026 στα 51,78 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο του ελληνικού ΑΕΠ.
Όπως αναφέρει, μόνο μέσα σε ένα τρίμηνο τα χρέη αγροτών και ελεύθερων επαγγελματιών αυξήθηκαν κατά σχεδόν μισό δισεκατομμύριο ευρώ. Παράλληλα, περισσότεροι από 300.000 ασφαλισμένοι -επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες- δεν μπορούν να συνταξιοδοτηθούν εξαιτίας των οφειλών τους. Η ισχύουσα ρύθμιση, σύμφωνα με τον ίδιο, αποδείχθηκε στην πράξη μη λειτουργική για τη μεγάλη πλειονότητα των οφειλετών. Οι αυστηρές προϋποθέσεις, όπως τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, αλλά και η απαίτηση άρσης τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, λειτουργούν αποτρεπτικά. Επιπλέον, η παρακράτηση έως και 60% της σύνταξης μέχρι τη μείωση των οφειλών στα προβλεπόμενα όρια οδηγεί πολλούς συνταξιούχους σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας.
Ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος ζητά, λοιπόν:
· διαγραφή τουλάχιστον των παλαιών οφειλών και όλων των προσαυξήσεων,
· αύξηση του ισχύοντος πλαφόν από τις 30.000 ευρώ ή τις 10.000 ευρώ, αντίστοιχα για μη μισθωτούς και αγρότες, στο ύψος των 50.000 ευρώ για όλες τις κατηγορίες οφειλετών,
· επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων για όλες τις οφειλές -παλαιές και νέες- προς τον ΕΦΚΑ.
Μόνο έτσι, υποστηρίζει, χιλιάδες οφειλέτες, αρκετοί εκ των οποίων είναι υπερήλικες, θα μπορέσουν να φτάσουν στον στόχο της πολυπόθητης σύνταξης.
Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, το επόμενο διάστημα αναμένεται νέα ρύθμιση για τα χρέη προς τον ΕΦΚΑ, με στόχο να ξεμπλοκάρει η συνταξιοδότηση επαγγελματιών και αγροτών. Το βασικό ερώτημα παραμένει πόσοι τελικά θα μπορέσουν να ενταχθούν στη νέα ρύθμιση και ποιο θα είναι το εύρος των δόσεων που θα προβλέπονται για την αποπληρωμή των οφειλών.
