Σε έναν δήμο της Ανατολικής Αττικής η ένταξη ενός οικοπέδου στο σχέδιο πόλεως μοιάζει περισσότερο με… ιστορικό ντοκιμαντέρ παρά με διοικητική διαδικασία. Υπάρχουν ιδιοκτήτες που περιμένουν όχι απλώς χρόνια, αλλά δεκαετίες -σε ορισμένες περιπτώσεις πάνω από μισό αιώνα- για να δουν τα οικόπεδά τους να αποκτούν στοιχειώδη πολεοδομική αξία. Στο μεταξύ, οι δημοτικές αρχές αλλάζουν, οι εξαγγελίες ανακυκλώνονται και οι «φάσεις ένταξης» γίνονται μια μόνιμη κατάσταση αναμονής και όσα βήματα γίνονται -που όντως γίνονται- είναι αργά.
Το παράδοξο; Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο που η στεγαστική πίεση έχει χτυπήσει κόκκινο, τα ενοίκια έχουν γίνει απλησίαστα και χιλιάδες πολίτες αναζητούν απεγνωσμένα μια προσιτή στέγη. Αντί, λοιπόν, να επιταχυνθούν οι διαδικασίες ώστε να αυξηθεί η διαθέσιμη γη και να δημιουργηθούν νέες κατοικίες, η γραφειοκρατία συνεχίζει να λειτουργεί με ρυθμούς άλλης εποχής, σαν να μην υπάρχει καμία επείγουσα ανάγκη.
Σαν να μην έφτανε αυτό, οι ιδιοκτήτες αυτών των εκτός σχεδίου οικοπέδων δεν είναι απλοί θεατές της εγκατάλειψης. Κάθε χρόνο καλούνται να πληρώνουν από την τσέπη τους για τον καθαρισμό των οικοπέδων, όχι μόνο για να αποφύγουν τα πρόστιμα, αλλά και για λόγους πυρασφάλειας. Πρέπει να καθαρίζονται φυσικά, αλλά ας πληρώνουν το κόστος όσοι τα διατηρούν εκτός σχεδίου και δεν είναι οι ιδιοκτήτες τους. Ας μπουν στο σχέδιο και μετά να πληρώνουν οι ιδιοκτήτες τους. Με άλλα λόγια, πληρώνουν για γη που δεν μπορούν να αξιοποιήσουν, απλώς για να τη διατηρούν… σε αναμονή.
Και όμως, η πραγματικότητα δεν είναι «ή το ένα ή το άλλο». Μπορούν να συνυπάρξουν και τα δύο. Και να αξιοποιηθούν τα ήδη χτισμένα ακίνητα που παραμένουν απούλητα, και να προχωρήσουν νέες κατασκευές που θα δώσουν ανάσα στην αγορά. Αυτό που λείπει δεν είναι οι λύσεις, είναι η βούληση να προχωρήσουν.
Γιατί όταν μια πόλη «κρατά ομήρους» τους ιδιοκτήτες για 30, 40 ή 50 χρόνια δεν πρόκειται απλώς για καθυστέρηση. Πρόκειται για μια σιωπηλή αποτυχία σχεδιασμού, που τελικά την πληρώνουν όλοι – και όσοι έχουν γη που δεν μπορούν να αξιοποιήσουν, και όσοι δεν μπορούν να βρουν σπίτι για να ζήσουν. Και μαζί τους πληρώνεται κάθε χρόνο, κυριολεκτικά, το κόστος της αδράνειας.
