Ταχύτερα από το αναμενόμενο κινείται το ντόμινο που πυροδότησε στην Τουρκία η εκλογική ήττα του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κατά γενική ομολογία ήταν ένας από τους καλύτερους διεθνείς πολιτικούς φίλους του Ερντογάν. Τα μαύρα σύννεφα πάνω από την τουρκική οικονομία και τη λίρα οδήγησαν μέσα στο Σαββατοκύριακο στην άρον-άρον αντικατάσταση του διοικητή της κεντρικής τράπεζας, αλλά και την παραίτηση του γαμπρού του Ερντογάν από το υπουργείο Οικονομικών, με αποτέλεσμα οι επόμενες ημέρες να προμηνύονται εξαιρετικά κρίσιμες.
Βέβαια, τα προβλήματα έχουν ξεκινήσει εδώ και καιρό, με την πίεση προς τα οικονομικά δεδομένα της χώρας εν μέσω πανδημίας να είναι δεδομένη και την τουρκική λίρα να πηγαίνει από χαμηλό ρεκόρ σε χαμηλό ρεκόρ, εδώ και μήνες. Όμως, είναι προφανές πως οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ αποδείχτηκαν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, δεδομένου πως ο νέος Λευκός Οίκος δεν αναμένεται να επιδείξει ανάλογη ανεκτικότητα προς τα… παιχνίδια του Σουλτάνου. Μάλιστα, διεθνείς αναλυτές έχουν σταθεί ιδιαίτερα στο κρίσιμο ζήτημα των πιθανών αμερικανικών κυρώσεων κατά της Τουρκίας κρίνοντας πως υπό τη νέα αμερικανική κυβέρνηση θα προχωρήσουν.
Κάπως έτσι το σφυροκόπημα προς τη λίρα εντατικοποιήθηκε τις προηγούμενες ημέρες και διεθνείς οίκοι και αναλυτές προχώρησαν σε νέες αρνητικές προειδοποιήσεις για την πορεία της τουρκικής οικονομίας. Με το πολιτικό κλίμα να μυρίζει… μπαρούτι και εφημερίδες όπως, η Cumhurriyet, να αρχίσουν να μιλούν για διογκούμενη γκρίνια στο κυβερνητικό στρατόπεδο και ίσως και αποστασία βουλευτών, ο Σουλτάνος κατάλαβε ότι έπρεπε να αντιδράσει.
Η πρώτη κίνηση ήρθε με την απομάκρυνση του διοικητή της κεντρικής τράπεζας, Μουράτ Ουισάλ. Ο Ουισάλ είχε οριστεί διοικητής τον Ιούλιο του 2019, μετά την αποπομπή του Μουράτ Τσετίνκαγια. Οι ξένοι θεσμικοί δεν είχαν δει με καλό μάτι την αλλαγή αυτή θεωρώντας –και όχι άδικα- πως απειλείται η ανεξαρτησία της Τράπεζας της Τουρκίας και πως ο Ουισάλ θα είναι έρμαιο στα χέρια του Ερντογάν, ο οποίος είχε ξεκαθαρίσει με σαφήνεια πως ήθελε τα επιτόκια να παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα.
Τελικά η Τράπεζα της Τουρκίας αναγκάστηκε να ανεβάσει φέτος τα επιτόκια, όμως όχι όσο οι ξένοι αναλυτές έκριναν πως θα έπρεπε, με βάση τα στοιχεία της αγοράς και την πορεία της λίρας. Μάλιστα, κατά την τελευταία συνεδρίαση της, πριν δύο εβδομάδες, η κεντρική τράπεζα κράτησε αμετάβλητα τα επιτόκια στο 10,25% εκπλήσσοντας για μια ακόμη φορά δυσάρεστα τους διεθνείς αναλυτές που ανέμεναν άνοδο τους.
Με τον κόμπο να έχει φτάσει στο… χτένι ο Ερντογάν αναγκάστηκε να παραδεχτεί την… ήττα του και να αντικαταστήσει τον Ουισάλ με ένα πρόσωπο που ξέρει πως χαίρει του σεβασμού των ξένων: τον σπουδαγμένο στη Βρετανία, πρώην υπουργό Οικονομικών Νατσί Αγκμπάλ.
Πραγματικά, στο άκουσμα του ονόματος του Αγκμπάλ η αντίδραση των ξένων ήταν θετική, δεδομένου πως θεωρούν ότι ξέρει τι πρέπει να γίνει για να σταθεροποιηθεί το τουρκικό νόμισμα. Όμως, το ερώτημα του… ενός εκατομμυρίου είναι, αν ο Ερντογάν θα του το επιτρέψει, αν δηλαδή θα του δώσει την ελευθερία που χρειάζεται στο τιμόνι της κεντρικής τράπεζας ή θα συνεχίσει να κάνει ο ίδιος κουμάντο. Διότι δυστυχώς, ο Ερντογάν δεν έχει συνηθίσει να μην κάνει ο ίδιος, παντού, κουμάντο, όπως ξέρουν οι πάντες εντός και εκτός Τουρκίας.
Κάπως έτσι κρίθηκε απαραίτητη και η δεύτερη διορθωτική κίνηση, ήτοι δηλαδή ο διορισμός ενός νέου υπουργού Οικονομικών. Προφανώς του Ερντογάν δεν… πήγαινε η καρδιά να απολύσει ο ίδιος το γαμπρό του, οπότε ο Μπεράτ Αλμπαϊράκ ανακοίνωσε ο ίδιος την παραίτηση του. Όμως, είναι προφανές πως δεν θα προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση, χωρίς ο πεθερός του να είναι ενήμερος και σύμφωνος.
Βέβαια για τα… μάτια του κόσμου και τη δημιουργία των απαραίτητων επικοινωνιακών εντυπώσεων κάποια στελέχη και βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος… αυθόρμητα(;) αντέδρασαν και κάλεσαν τον Ερντογάν να μην δεχτεί την παραίτηση του Αλμπαϊράκ, ο οποίος στα 42 του χρόνια επικαλέστηκε λόγους υγείας(!) για την αποχώρηση του, όπως και την πρόθεση του να περάσει περισσότερο χρόνο με την οικογένεια του.
Όμως, ο ξένος Τύπος, στα σχόλια του, έδειξε να συμφωνεί πως ο Ερντογάν υποχρεώθηκε στην ύστατη… θυσία του πολυαγαπημένου του γαμπρού (και ενδεχομένως πιθανού διαδόχου του) αντιλαμβανόμενος πως τα πράγματα στην Άγκυρα τόσο σε οικονομικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο έχουν αρχίσει να γίνονται εξαιρετικά δύσκολα.
Ο Αμπαϊράκ δεν έπεισε ποτέ τις διεθνείς αγορές και τους ξένους θεσμικούς για την αξία και την ικανότητα του να κρατά το τιμόνι της τουρκικής οικονομίας και μάλιστα σε μια τόσο δύσκολη χρονική συγκυρία. Και με δεδομένο ότι τα πράγματα μάλλον θα χειροτερέψουν, δεν υπήρχε η χρονική πολυτέλεια για άλλη αναμονή.
Μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν υπήρχαν πληροφορίες για το τι θα γίνει τελικά με την παραίτηση Αλμπαϊράκ και την ταυτότητα του αντικαταστάτη του. Όμως, δεδομένης της επιλογής του Αγκμπάλ για την κεφαλή της Τράπεζας της Τουρκίας ελπίζεται πως ο Ερντογάν θα κάνει και για το πόστο αυτό μια πιο συνετή επιλογή, διαλέγοντας έναν έμπειρο πολιτικό ή τεχνοκράτη που θα «γράψει» καλύτερα στους ξένους.
