Βιώσιμο μέχρι το 2032 είναι πλέον το δημόσιο χρέος της Ελλάδος, μετά τις αποφάσεις για την ελάφρυνσή του, οι οποίες ελήφθησαν από τους Ευρωπαϊκού Θεσμούς, σύμφωνα με τα όσα επισημαίνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην ετήσια έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, την οποία συνέταξε βάσει του άρθρου 4 του καταστατικού του. Το Ταμείο ισχυρίζεται ότι η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να επιμείνει στην εφαρμογή των επαχθών δημοσιονομικών μέτρων που προβλέπουν μείωση των συντάξεων από την 1η-1-2019 και περικοπές στα αφορολόγητα όρια εισοδήματος των μισθωτών, των συνταξιούχων και των κατ’ επάγγελμα αγροτών και θεωρεί ότι δεν υπάρχει δημοσιονομικός “χώρος” για σημαντικού ύψους παροχές και φοροελαφρύνσεις.
Ανακοινώνοντας την Έκθεση του “άρθρου 4” για την Ελλάδα, το ΔΝΤ επισημαίνει, ειδικότερα, μεταξύ πολλών άλλων, ότι:
1) Η ελάφρυνση του δημοσίου χρέους της Ελλάδος είναι ανεπαρκής για μετά το 2032 και τότε θα πρέπει να παρέμβουν ξανά οι δανειστές.
2) Δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για παροχές που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση
3) Οι συντάξεις πρέπει να κοπούν το 2019 όπως έχει συμφωνηθεί
4) Η Ελλάδα “γερνάει” και το δημογραφικό πρόβλημα επιβάλλει να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις
5) Πρέπει να μειωθούν οι φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις κυρίως για τα υψηλά εισοδήματα και τους εργοδότες, για να τονωθεί η ανάπτυξη. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να μειωθεί το αφορολόγητο όπως έχει ψηφιστεί, για να διευρυνθεί η φορολογική βάση!
6) Πολλές μεταρρυθμίσεις έχουν «σκαλώσει» και δεν πρέπει να επιστρέψει η χώρα στο προηγούμενο καθεστώς συλλογικών συμβάσεων, όπως ήδη κάνει πράξη η κυβέρνηση.
7) Απαιτείται μεγαλύτερη και πιο φιλόδοξη προσπάθεια για να μειωθούν τα μη εξυπηρετούμενα «κόκκινα» δάνεια ώστε να αποκατασταθεί ο τραπεζικός δανεισμός και να τελειώσουν ταχύτερα οι κεφαλαιακοί περιορισμοί –capital controls.
8) Το ΔΝΤ θα παραμείνει και στην μετα-προγραμματική περίοδο στην Ελλάδα, εκδίδοντας εκθέσεις δύο φορέρς τον χρόνο σε συνεργασία με τους ευρωπαίους, αλλά και με Τεχνική Βοήθεια σε τομείς όπως στην φορολογία
Τι προβλέπει το ΔΝΤ για την Ελλάδα, αναλυτικά
Με βάση την ανακοίνωση του ΔΝΤ, η ανάπτυξη στην Ελλάδα θα ανέλθει σε 2% φέτος (ξεπερνώντας και τις τελευταίες προβλέψεις της Κομισιόν για Ανάπτυξη 1,9%) και θα αυξηθεί 2,4% το 2019. Αλλά για την συνέχεια προβλέπει ότι η Ανάπτυξη θα πέσει στο 2,2% το 2020 και στο 1,6% το 2021, ενώ θα «σέρνεται» στο 1,2% στην διετία 2022-2023.
Οι προβλέψεις του ΔΝΤ για την Ελλάδα
Στις προβλέψεις του αυτές πάντως, από μια πρώτη ανάγνωση, δεν προκύπτουν απαιτήσεις για πρόσθετα νέα μέτρα, αλλά δεν φαίνεται να περιλαμβάνονται ρητώς και τα θετικά αντίμετρα, ενώ εμφατικά αναφέρονται μόνον τα νέα μέτρα λιτότητας στην διετία 2019- 2020. Στην έκθεση διατυπώνονται ανησυχίες για τις επιπτώσεις από τον εκλογικό κύκλο στην Ελλάδα, αλλά το Ταμείο «καλωσορίζει» τη δέσμευση των ελληνικών αρχών να υλοποιήσουν πλήρως το δημοσιονομικό πακέτο του 2019 και 2020 το οποίο περιλαμβάνει τις περικοπές στις συντάξεις από την 1η Ιανουαρίου 2019 και τη μείωση του αφορολογήτου ένα χρόνο αργότερα.
Παρουσιάζοντας συνοπτικά τα αποτελέσματα της έκθεσης για την Ελλάδα από την Ουάσιγκτον, ο επικεφαλής του Κλιμακίου για την χώρα μας Πήτερ Ντόλμαν αναγνώρισε ότι η Ελλάδα έχει πετύχει πολλά (πχ να εξαλείψει τα εξαιρετικά υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα από το 15% του ΑΕΠ το 2009 σε πλεόνασμα λίγο πάνω από 1% το 2017). Τόνισε ωστόσο ότι γι’ αυτό απαιτήθηκαν δύσκολες συνταξιοδοτικές και φορολογικές μεταρρυθμίσεις και βελτιώσεις στη δημόσια διοίκηση, όπως η ίδρυση της ΑΑΔΕ.
Το ΔΝΤ, στην έκθεσή του, συστήνει:
– εξισορρόπηση της δημοσιονομικής πολιτικής για την καλύτερη στήριξη της ανάπτυξης και την ενίσχυση των δικτύων κοινωνικής ασφάλειας
– πιο επιθετική ενίσχυση στους ισολογισμούς των τραπεζών για την αποκατάσταση του δανεισμού
– περαιτέρω μέτρα για την αύξηση της παραγωγικότητας
«Γενναιόδωρες» συντάξεις
Ειδικά για τις περικοπές των συντάξεων, ο Πήτερ Ντόλμαν τόνισε ότι «η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση ότι το σύστημα μπορεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του έναντι των συνταξιούχων μακροπρόθεσμα» και «το 2015, οι συντάξεις απορρόφησαν το 38% των δαπανών του γενικού κρατικού προϋπολογισμού, απαιτώντας κρατικές μεταβιβάσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα κατά 9,5% του ΑΕΠ.
Όπως ανέφερε, «το σύστημα κοινωνικής στήριξης της Ελλάδας ήταν εκείνο τον καιρό έντονα επικεντρωμένο στις συντάξεις που ήταν εξαιρετικά γενναιόδωρες, με βάση τους μισθούς ή τις εισφορές που κατέβαλλαν οι συνταξιούχοι στο σύστημα ενώ εργάζονταν. Οι μεγάλες δαπάνες για τις συντάξεις, συμπεριλαμβανομένων των συντάξεων για τους σχετικά εύπορους, δεν άφησαν περιθώρια για άμεση στήριξη του πληθυσμού που κινδυνεύει περισσότερο από τη φτώχεια, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα και των ανέργων».
Μισθοί
Το ΔΝΤ εκφράζει την ανησυχία του για τα σχέδια των αρχών να επιστρέψουν στο παλιό σύστημα συλλογικών διαπραγματεύσεων. Όπως ανέφερε ο Πήτερ Ντόλμαν «ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα στην Ελλάδα τα τελευταία 8 χρόνια είναι μια πιο ευέλικτη αγορά εργασίας και μια πιο ανταγωνιστική μισθολογική δομή μετά τις μεταρρυθμίσεις των συλλογικών διαπραγματεύσεων του 2011, οι οποίες και οι δύο ήταν σημαντικές για την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας στην ευρωζώνη».
Ωστόσο, τόνισε, οι ελληνικές αρχές θεωρούσαν πάντοτε αυτές τις αλλαγές ως προσωρινές και τώρα σχεδιάζουν να τις αντιστρέψουν, πράγμα που σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα μπορεί και πάλι να επεκτείνει τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Αυτό θα μειώσει την ευελιξία της εργασίας και θα διακινδυνεύσει την αποσύνδεση των μισθών από την παραγωγικότητα σε επίπεδο επιχείρησης, γεγονός που δεν αποτελεί καλό στοιχείο για την άμβλυνση της ανεργίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ. Επίσης, θα περιορίσει την ευελιξία των επιχειρήσεων στην αναδιάρθρωση, η οποία παραμένει αναγκαία υπό το πρίσμα των τραπεζικών, φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων».
Τράπεζες
Σύμφωνα, εξάλλου, με την έκθεση του ΔΝΤ, οι ελληνικές τράπεζες χτυπήθηκαν σκληρά από την κρίση, αλλά σημειώθηκε σταδιακή βελτίωση σε όλες τις βασικές διαστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της συνολικής ρευστότητας, της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων και της διακυβέρνησης. Ωστόσο, τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών συνεχίζουν να συρρικνώνονται, με αρνητικές συνέπειες για τις δανειοδοτήσεις και απαιτούνται ουσιαστικές περαιτέρω ενέργειες για την αποκατάσταση της πλήρους εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και για την αναζωογόνηση του ενδιάμεσου ρόλου των τραπεζών.
Δημόσιο χρέος:
Η ελάφρυνση του χρέους και το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους της Ελλάδας είναι χρέος προς τον επίσημο τομέα (κράτη, ΕΚΤ και ΔΝΤ) ενισχύει σημαντικά, σύμφωνα με το ΔΝΤ, τις προοπτικές της Ελλάδας «μεσοπρόθεσμα». Ωστόσο, όπως επεσήμανε ο επικεφαλής του ΔΝΤ, «καθώς το χρέος προς τον επίσημο τομέα ωριμάζει και αντικαθίσταται από το πιο ακριβό χρέος της αγοράς, η ικανότητα της Ελλάδας να εξυπηρετεί το χρέος της θα γίνει σταδιακά πιο δύσκολη. Η δέσμευση των Ευρωπαίων εταίρων να παράσχουν πρόσθετη βοήθεια αν χρειαστεί, μετά από αναθεώρηση το 2032, προβλέπει ένα σημαντικό δίχτυ ασφαλείας σε αυτό το σημείο».
Ο ρόλος του ΔΝΤ από δω και στο εξής
Όπως και με όλα τα κράτη μέλη του, το Ταμείο θα συνεχίσει να διεξάγει τον ετήσιο έλεγχο της οικονομίας, δηλαδή τη διαβούλευση βάσει του άρθρου IV του καταστατικού του, η οποία συνεπάγεται εκτεταμένες συζητήσεις με τις ελληνικές αρχές σχετικά με το πλήρες φάσμα των εφαρμοστέων οικονομικών πολιτικών. Το Ταμείο θα συμμετέχει επίσης στην διαδικασία παρακολούθησης της συμπεριφοράς της Ελλάδος μετά το Μνημόνιο. Σε αυτό το πλαίσιο, θα υποβάλλει έκθεση στο Εκτελεστικό του Συμβούλιο δύο φορές το χρόνο, βάσει του άρθρου IV και της παρακολούθησης μετά το πρόγραμμα, ακολουθούμενη από τη δημοσίευση των πορισμάτων του. Κατά την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων, θα συνεργάζεται με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα (ΕΕ, ΕΚΤ, ΕΜΣ).
Επιπλέον ένα σημαντικό μέρος της αλληλεπίδρασής του με την Ελλάδα είναι η Τεχνική βοήθεια που οι ελληνικές αρχές ζήτησαν να συνεχιστεί σε τομείς όπως η διαχείριση εσόδων και η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.
