Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας*
Η πρώτη μου επαφή με αυτό που λέμε «υψηλή κοινωνία» ήταν ένα φθινοπωρινό απόγευμα του 1993 που βρέθηκα απέναντι σε έναν Άγγλο λόρδο, με τίτλο τόσο μακρύ που θα μπορούσε να είναι τίτλος μυθιστορήματος: The Rt Hon. the Lord Montagu of Beaulieu, Edward Douglas-Scott-Montagu. Για έναν «γιο μπογιατζή» σαν εμένα, που μεγάλωσε σε σπίτια και σε δουλειές όπου η εξουσία «μύριζε» φωνή, «καντήλια» και δημόσιο εξευτελισμό, ήταν πολιτισμικό σοκ. Ο πατέρας μου –και, για να λέμε την αλήθεια, όλα τα επόμενα αφεντικά μου στα νυχτερινά μαγαζιά όπου δούλευα φοιτητής– είχαν μια κοινή γλώσσα, την άσχημη. Τη γλώσσα που κάνει τον άλλον μικρό για να φαίνεσαι εσύ μεγάλος.
Ο λόρδος, αντίθετα, μιλούσε στους υπηρέτες του με ακρίβεια και ηρεμία. Όχι θεατρικά. Όχι «φιλάνθρωπα». Με εκείνη την παγερή, σχεδόν επαγγελματική ευγένεια που δεν αφήνει περιθώριο να νιώσεις κατώτερος. Κάπου ανάμεσα σε τσάι και σιωπές, του είπα αυτό που σκεφτόμουν, ότι μου έκανε εντύπωση να τους φέρεται έτσι. Και τότε, σαν να έπεσαν πάνω μου αιώνες αποικιοκρατικής σοφίας, μου είπε κάτι που δεν ξέχασα ποτέ: «Νεαρέ μου, για να σε υπηρετεί κάποιος σωστά, πρέπει να του συμπεριφέρεσαι σωστά».
Η λέξη «υπηρετεί» ταιριάζει άβολα στο θέμα μας. Γιατί οι σημερινοί «υπηρέτες» μας –οι άνθρωποι που πληρώνονται για να υπηρετούν εμάς, τον ελληνικό Λαό– συχνά δεν μας υπηρετούν σωστά. Και όχι με την αθώα έννοια ότι «δεν προλαβαίνουν». Με τη σκοτεινή έννοια ότι «δεν θέλουν» ή «δεν τους συμφέρει». Αστυνομικοί-«βαποράκια», γιατροί με φακελάκια, λιμενικοί-διακινητές, βουλευτές και συνδικαλιστές-καταχραστές και κομπιναδόροι πρόσφατα και σμηναγοί-κατάσκοποι, που ομολογούν κυνικά «το έκανα για τα λεφτά».
Αλλά μην ακούσω το τεμπέλικο «αυτό είναι το καθεστώς». Το καθεστώς δεν είναι καιρός. Δεν είναι υγρασία. Το καθεστώς είναι ανθρώπινο προϊόν και αναπαράγεται όταν η κοινωνία στέλνει δύο μηνύματα μαζί. Πρώτον, δεν σε πληρώνω όπως πρέπει, και δεύτερον, θα κάνω ότι δεν βλέπω όταν τα παίρνεις από αλλού. Μετά παριστάνουμε τους έκπληκτους που ο άλλος «πουλήθηκε για τα λεφτά». Λες και τον βάλαμε σε ένα δωμάτιο χωρίς οξυγόνο και μετά απορούμε γιατί άνοιξε το παράθυρο.
Αν θέλουμε σοβαρά να σκεφτούμε «τι πρέπει να κάνουμε», ας ξεκινήσουμε από το πιο αντιδημοφιλές: Να πληρώσουμε τα παιδιά της χώρας σαν να είναι παιδιά της χώρας. Όχι σαν ύποπτους, όχι σαν τεμπέληδες από προεπιλογή, όχι σαν αναλώσιμους. Όχι για να τους «καλοπιάσουμε», αλλά για να σπάσει η λογική του υποκόσμου που μπαίνει από την πίσω πόρτα όταν η μπροστινή είναι κλειστή.
Και μετά, αμέσως μετά, να απαιτήσουμε το άλλο μισό της συμφωνίας, μηδενική ανοχή. Όχι στα λόγια. Με συστήματα που δεν εξαρτώνται από «καλό παιδί» και «γνωστό». Με έλεγχο, διαφάνεια, πειθαρχία, ταχύτητα, αξιολόγηση που να πονάει όταν πρέπει. Γιατί η ευγένεια του λόρδου δεν ήταν καλοσύνη. Ήταν συμβόλαιο. Σε πληρώνω σωστά, σε σέβομαι και σε αντάλλαγμα κάνεις τη δουλειά σου σωστά. Αν όχι, τελείωσε.
Η Ελλάδα που δεν πληρώνει τα παιδιά της, δεν αγοράζει απλώς κακές υπηρεσίες. Αγοράζει κάτι χειρότερο. Αγοράζει τη δικαιολογία για να συνεχίσει να ζει έτσι. Και αυτό, κάποια στιγμή γίνεται εθνική αυτοκτονία με δόσεις.
*της AWGMeta
