Η Tesla ξεκίνησε ως ο μεγάλος disruptor της αυτοκινητοβιομηχανίας, χτίζοντας μια εικόνα καινοτομίας και βιωσιμότητας που έπεισε αγορές, επενδυτές και κοινωνία ότι η εποχή της ηλεκτροκίνησης είχε αρχίσει. Όμως, το success story που έμοιαζε ασταμάτητο, πλέον φθίνει, καθώς οι πωλήσεις καταγράφουν συνεχείς πτώσεις, η δημοτικότητα της εταιρείας μειώνεται και η ίδια η προσωπικότητα του Elon Musk λειτουργεί ολοένα και περισσότερο ως βαρίδι παρά ως επιταχυντής ανάπτυξης.
Η πρόσφατη απομάκρυνση του Omead Afshar, αντιπροέδρου και επικεφαλής λειτουργιών της Tesla σε Βόρεια Αμερική και Ευρώπη, σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή. Ο Afshar, που ξεκίνησε στην Tesla ως μηχανικός το 2017 και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ισχυρούς συνεργάτες του Musk, απολύθηκε λίγες μόλις ημέρες πριν από το τέλος του δεύτερου τριμήνου, σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως απόπειρα εκτόνωσης της πίεσης εν όψει των κακών οικονομικών αποτελεσμάτων. Η απομάκρυνσή του ήρθε μετά το λανσάρισμα της πιλοτικής υπηρεσίας robotaxi στο Όστιν, την οποία ο ίδιος είχε πανηγυρίσει ως «ιστορική ημέρα για την Tesla».
Πρόκειται για περίοδο κατά την οποία Tesla αναμένεται να ανακοινώσει πτώση παραδόσεων τουλάχιστον κατά 10% παγκοσμίως, στις περίπου 392.800 μονάδες, έναντι σχεδόν 444.000 πριν έναν χρόνο.
Οι λόγοι της κατρακύλας είναι πολυπαραγοντικοί. Στην Ευρώπη, οι πωλήσεις EV της Tesla μειώνονται για πέμπτο συνεχόμενο μήνα, ενώ στην Κίνα –την κορυφαία αγορά της– οι πωλήσεις υποχώρησαν κατά 15% τον Ιούνιο. Στις ΗΠΑ, η πτώση είναι επίσης εμφανής. Αντί η Tesla να ενισχύσει τη γκάμα της με νέα μοντέλα για να αντιμετωπίσει τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από κινεζικές φίρμες όπως BYD, ο Musk εστιάζει το αφήγημά του σε project που δεν αποδίδουν άμεσα: ρομποταξί, ανθρωποειδή ρομπότ και AI, τη στιγμή που το 100% σχεδόν των εσόδων της εταιρείας προέρχεται ακόμη από οχήματα, μπαταρίες και υπηρεσίες φόρτισης.
Η αποτυχία του Cybertruck να πετύχει τους φιλόδοξους στόχους παραγωγής και πωλήσεων που είχε θέσει ο ίδιος ο Musk αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αναντιστοιχίας υποσχέσεων και πραγματικότητας. Παράλληλα, η πιλοτική υπηρεσία robotaxi της Tesla στο Όστιν, που ξεκίνησε στις 22 Ιουνίου, έδειξε ότι η εταιρεία απέχει αρκετά από το να ανταγωνιστεί τις λύσεις αυτόνομης οδήγησης της Waymo, καθώς κατεγράφησαν αρκετές αναφορές για απρόβλεπτη συμπεριφορά των test vehicles, οδηγώντας σε έρευνα από την Εθνική Υπηρεσία Οδικής Ασφάλειας των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η εικόνα της Tesla δέχεται ισχυρό πλήγμα και από τις προσωπικές πολιτικές επιλογές του Elon Musk. Η στενή σύνδεσή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο στηρίζει οικονομικά και πολιτικά, έχει αποξενώσει μέρος της πελατειακής βάσης της Tesla, καθώς και σημαντική μερίδα επενδυτών ESG, οι οποίοι είχαν στηρίξει την εταιρεία λόγω της φιλοπεριβαλλοντικής της εικόνας. Η συμμετοχή του Musk σε πρωτοβουλίες όπως η ομοσπονδιακή DOGE, με αιχμή τις περικοπές θέσεων εργασίας, συνέβαλε περαιτέρω στη δυσφήμιση.
Η μετοχή της Tesla έκλεισε την Πέμπτη, 26 Ιουνίου, στα 325,78 δολάρια. Από την αρχή του έτους έχει υποχωρήσει κατά 19%. Για μια εταιρεία που άλλοτε θεωρούνταν το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας, η πτώση αυτή δεν είναι απλώς αριθμητική. Αντικατοπτρίζει τη σταδιακή διάβρωση της εμπιστοσύνης του επενδυτικού κοινού και της αγοράς προς το brand Tesla, καθώς η καινοτομία παραμένει περισσότερο στα λόγια και λιγότερο στην παραγωγή.
Το ερώτημα πλέον είναι αν ο Elon Musk θα επανέλθει στη βάση που έκανε την Tesla πρωταγωνίστρια – την ανάπτυξη και διάθεση καινοτόμων ηλεκτρικών αυτοκινήτων – ή αν η επιμονή του σε μη αποδεδειγμένες τεχνολογίες και το πολιτικό του στίγμα θα συνεχίσουν να οδηγούν την εταιρεία σε αυτή την τροχιά καθοδικής πορείας.
Νίκος Κουτσονικολής
