Γράφει ο Μιχάλης Μπάιλας
Η Τουρκία σε κάθε ευκαιρία συνεχίζει την επιθετική αναθεωρητική της πολιτική απέναντι στην Ελλάδα, αμφισβητώντας συστηματικά κυριαρχικά δικαιώματα και το καθεστώς του Αιγαίου.
Η πρόσφατη κλιμάκωση προκλήσεων δεν είναι τυχαία ούτε αποτέλεσμα τυφλής διπλωματικής αβελτηρίας της Άγκυρας. Πρόκειται για στρατηγική με στόχο την επιβολή τετελεσμένων και την εκμετάλλευση των κενών πολιτικής βούλησης από την ελληνική πλευρά. Και εδώ είναι που αναδεικνύεται η ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη και ειδικότερα του Γεραπετρίτη. Με την πολιτική τους, η οποία περιορίζεται σε διακηρύξεις και «αφηγήματα ήρεμων νερών», έχουν δημιουργήσει κενό αποτροπής, αφήνοντας την Τουρκία να κινηθεί με θρασύτητα και χωρίς φόβο διεθνών κυρώσεων.
Η κατάσταση στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο είναι κρίσιμη. Το επεισόδιο στο Αγαθονήσι, όπου τουρκικά αλιευτικά, συνοδεία της ακτοφυλακής, παραβίασαν ελληνικά χωρικά ύδατα, έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η Άγκυρα εκμεταλλεύεται κάθε «παράθυρο» αδράνειας. Παράλληλα, η αντίδραση στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, με τον εκπρόσωπο του τουρκικού ΥΠΕΞ, Οντσού Κετσελί, να επαναλαμβάνει τις γνωστές μονομερείς αξιώσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας», καταδεικνύει την πρόθεση της Τουρκίας να εργαλειοποιήσει κάθε κίνηση της Αθήνας για να την εμφανίσει ως «παράνομη» και «καταδικασμένη σε αποτυχία».
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η πολιτική στάση της κυβέρνησης. Οι συνεχείς δηλώσεις περί «ήρεμων νερών» και η έλλειψη ουσιαστικής στρατηγικής αποτροπής στέλνουν λάθος μήνυμα στην Άγκυρα. Κορυφαίοι διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η Τουρκία δεν προβαίνει σε μονομερείς ενέργειες τυχαία. Γνωρίζει ότι η Αθήνα αδυνατεί να αντιδράσει δυναμικά, με αποτέλεσμα να αισθάνεται ότι μπορεί να κλιμακώσει χωρίς συνέπειες. Το γεγονός ότι οι συναντήσεις κορυφής Μητσοτάκη – Ερντογάν παραμένουν «παγωμένες», ενώ η Ελλάδα δεν επιβάλλει κυρώσεις ή πιέσεις με σαφή και αποφασιστικό τρόπο, αποθρασύνει περαιτέρω την Άγκυρα.
Η πολιτική που ασκεί ο Μητσοτάκης και η στρατηγική γραμμή του Γεραπετρίτη ακολουθεί μια επικίνδυνη συνταγή. Λόγια και δηλώσεις χωρίς ουσιαστικές κινήσεις στο πεδίο. Η Τουρκία, από την άλλη, κινείται μεθοδικά. Αξιοποιεί κάθε διεθνή φόρουμ, από το SAFE μέχρι την Ευρωπαϊκή Ένωση, για να διασφαλίσει συμμετοχή σε προγράμματα επανεξοπλισμού και αναδιάρθρωσης της ευρωπαϊκής άμυνας, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί κάθε ελληνικό βήμα στον ΘΧΣ και την ΑΟΖ. Το παράδοξο είναι ότι η Αθήνα αντί να αξιοποιήσει τη νομική και πολιτική της υπεροχή, περιορίζεται σε «διπλωματικές νουθεσίες», αφήνοντας την Άγκυρα να ορίζει η ίδια την ατζέντα.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο τα επεισόδια στο Αιγαίο ή η αντίδραση στον ΘΧΣ. Είναι η συνολική εικόνα αδυναμίας. Η Τουρκία εκμεταλλεύεται την εσωτερική πολιτική αστάθεια της κυβέρνησης, την έλλειψη στρατηγικού σχεδίου και τη μη επιβολή κυρώσεων. Η Αθήνα περιορίζεται σε «αντιδράσεις» και ανακοινώσεις τύπου «η Ελλάδα τηρεί το διεθνές δίκαιο», χωρίς όμως να υπάρχει ουσιαστική αποτροπή ή πίεση προς την Τουρκία. Ο Ερντογάν, γνωρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά κινείται κυρίως σε επίπεδο επικοινωνίας, προχωρά σε μονομερείς ενέργειες, επιδιώκοντας να επιβάλει τις πάγιες αξιώσεις του.
Η τουρκική ατζέντα περιλαμβάνει επίσης την προσπάθεια «στριψίματος» της Ελλάδας σε διάλογο χωρίς ατζέντα, με σκοπό να παρουσιάσει τις ελληνικές ενέργειες ως μονομερείς και παράνομες. Αυτό γίνεται εμφανές στις συνεχείς δηλώσεις περί «παράνομης εργαλειοποίησης του ΘΧΣ», ενώ αγνοούνται πλήρως οι διεθνείς συμφωνίες με Ιταλία και Αίγυπτο. Η ελληνική πλευρά απαντά, αλλά χωρίς την αποφασιστικότητα που θα έστελνε σαφές μήνυμα στην Άγκυρα ότι οι μονομερείς αξιώσεις δεν γίνονται ανεκτές.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η Τουρκία αισθάνεται πως μπορεί να κινείται χωρίς κόστος, ενώ η Αθήνα δίνει την εντύπωση πολιτικής αδυναμίας. Η πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη και του Γεραπετρίτη έχει αποθρασύνει τον Ερντογάν, ο οποίος πλέον εκμεταλλεύεται την ευκαιρία για νέα τετελεσμένα, επιλέγοντας να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία, εκεί που το πολιτικό κόστος για την Αθήνα φαντάζει μικρότερο.
Η κατάσταση απαιτεί αλλαγή πλεύσης. Αποφασιστική και σαφή στάση, αξιοποίηση των διεθνών συμφωνιών, στρατηγική αποτροπής και πίεση σε όλα τα επίπεδα. Η Τουρκία, όσο βλέπει κενό στην ελληνική στρατηγική, θα συνεχίζει να αμφισβητεί και να προκαλεί. Και όσο η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιμένει σε αφηγήματα «ήρεμων νερών», η Άγκυρα θα εκμεταλλεύεται κάθε αδυναμία για να επιβάλει τετελεσμένα στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.
