Γράφει ο Κωνσταντίνος Σ. Μαργαρίτης*
Σε έκθεσή του, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) επιβεβαιώνει τη σημασία της χρηματοδοτικής στήριξης για τη διατήρηση της γεωργίας στις απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές της Ευρώπης.
Διαπιστώνει, όμως, ότι ο αντίκτυπός της στην ανταγωνιστικότητα και στη διαφοροποίηση ποικίλλει από περιοχή σε περιοχή και από τομέα σε τομέα.
Μέσω του προγράμματος POSEI, η Ε.Ε. χορηγεί κάθε χρόνο έως 653 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των εξόχως απόκεντρων περιοχών της.
Το πρόγραμμα αυτό συμπληρώνεται από μέσα εκτός του πλαισίου της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), τα οποία εντάσσονται, ενδεικτικά, στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, των κρατικών ενισχύσεων ή της εμπορικής πολιτικής.
Το χρηματοδοτικό μέσο POSEI θεσπίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, σε αναγνώριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ε.Ε., ιδίως δε του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα τους και της εξάρτησής τους από τις εισαγωγές, προκειμένου να στηριχτεί η τοπική γεωργία και να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός των εν λόγω περιοχών με βασικά γεωργικά προϊόντα.
Καλύπτει τις εξόχως απόκεντρες περιοχές τριών κρατών-μελών της Ε.Ε.: Της Γαλλίας (Γουαδελούπη, Μαρτινίκα, Γαλλική Γουιάνα, Ρεϊνιόν, Άγιο Μαρτίνο, Μαγιότ), της Ισπανίας (Κανάριες Νήσοι) και της Πορτογαλίας (Αζόρες και Μαδέιρα).
Οι κυριότεροι παραδοσιακοί γεωργικοί τομείς στις περιοχές αυτές είναι αυτοί της μπανάνας, της ζάχαρης και του ζαχαροκάλαμου, της παραγωγής γάλακτος και κρέατος, και της ντομάτας.
Το πρόγραμμα POSEI της Ε.Ε. κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος τής στήριξης σε παραδοσιακούς γεωργικούς τομείς στις εξόχως απόκεντρες περιοχές, με στόχο τη διατήρηση της παραγωγής και της ανταγωνιστικότητάς τους ως προς την ποιότητα και τις τιμές. Η παρέμβαση υπήρξε αποτελεσματική σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στον τομέα της μπανάνας συνολικά και ιδιαίτερα στον γαλακτοκομικό τομέα στις Αζόρες, όπου διατηρήθηκαν σταθερά επίπεδα παραγωγής. Αντίθετα, δεν κατόρθωσε να αποτρέψει τη συρρίκνωση της παραγωγής ντομάτας στις Κανάριες Νήσους και της ζάχαρης στις γαλλικές εξόχως απόκεντρες περιοχές, λόγω έντονου ανταγωνισμού από τρίτες χώρες. Παρά τις υψηλότερες λιανικές τιμές των ευρωπαϊκών μπανανών, το μεγαλύτερο μέρος του κέρδους απορροφάται από τους ενδιάμεσους, αφήνοντας τους παραγωγούς με χαμηλά εισοδήματα. Επιπλέον, η περιορισμένη διαφοροποίηση καλλιεργειών επιβαρύνει τα εδάφη, ενώ τα προγράμματα POSEI δεν ενσωματώνουν επαρκώς την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού επιτείνει τις πιέσεις. Το ΕΕΣ καλεί την Επιτροπή να αναθεωρήσει τη στόχευση της στήριξης, να ενισχύσει τη διαφοροποίηση και να αξιολογήσει καλύτερα τα οφέλη των ενισχύσεων για τους τελικούς χρήστες, ώστε τα κονδύλια να ενισχύουν ουσιαστικά την ανταγωνιστικότητα και την επισιτιστική ασφάλεια.
Η Ελλάδα δεν έχει απομακρυσμένες περιοχές; Γιατί τα απομακρυσμένα σημεία της χώρας μας δεν είναι στο πρόγραμμα POSEI;
*Δημοσιογράφος
