Εάν η διαδοχή στο Ιράν προκαλέσει εσωτερικές εντάσεις, η αβεβαιότητα μπορεί να παραταθεί για μήνες, ενώ μια πιο σκληρή ηγεσία θα οδηγήσει σε μακρά περίοδο στρατιωτικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο και στον Περσικό Κόλπο, με σημαντικές οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες για Ελλάδα, Κύπρο και την Ευρώπη συνολικά
Γράφει ο Μιχάλης Μπάιλας
Η δολοφονία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ πυροδοτεί νέα κρίση στη Μέση Ανατολή, με σοβαρές γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες για την Ελλάδα, την Κύπρο και την ευρύτερη περιοχή, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να επηρεάζει άμεσα και την ελληνική ναυσιπλοΐα.
Η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ κατά το πρώτο 24ωρο των αμερικανο-ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν σηματοδοτεί μια κρίσιμη καμπή για τη Μέση Ανατολή. Ο Χαμενεΐ, ηγετική φυσιογνωμία για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, είχε τον τελευταίο λόγο στις σχέσεις στρατού, Φρουρών της Επανάστασης, πολιτικών θεσμών και θρησκευτικού κατεστημένου. Η μεταβατική τριάδα που ανέλαβε τα παραπάνω καθήκοντα εξασφαλίζει θεσμική συνέχεια, αλλά παραμένει αβέβαιο ποιοι θα ελέγχουν τους στρατιωτικούς μηχανισμούς και τα πυραυλικά οπλοστάσια. Η ανακοίνωση των Φρουρών της Επανάστασης ότι προκρίνουν κλιμάκωση αυξάνει τον κίνδυνο περιφερειακής έντασης και ενδεχόμενων συγκρούσεων.
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή χαρακτηρίζεται πλέον από υψηλό γεωπολιτικό ρίσκο. Πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις ή κράτη του Κόλπου, ενεργοποίηση αντιαεροπορικών συστημάτων και επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές πολλαπλασιάζουν την πιθανότητα ατυχημάτων ή ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Ιδιαίτερα ευάλωτα θεωρούνται τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μια διαταραχή στη ναυσιπλοΐα θα έχει άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας και στην οικονομική σταθερότητα των κρατών.
Η Ελλάδα επηρεάζεται άμεσα λόγω της ελληνόκτητης ναυτιλίας στον Περσικό Κόλπο. Η αύξηση ασφαλίστρων πολέμου, οι αλλαγές στα δρομολόγια και ο κίνδυνος επιθέσεων αυξάνουν το επιχειρησιακό ρίσκο και το κόστος λειτουργίας των πλοίων. Παράλληλα, η άνοδος των τιμών ενέργειας επηρεάζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ η χώρα ενισχύεται στρατηγικά ως μέλος του ΝΑΤΟ και πυλώνας ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, με σημαντικό ρόλο σε βάσεις και logistics.
Η Κύπρος, λόγω γεωγραφικής εγγύτητας, μπορεί να αναλάβει ρόλο κέντρου εκκενώσεων, ανθρωπιστικής βοήθειας ή στρατιωτικής υποστήριξης δυτικών δυνάμεων, αυξάνοντας τη στρατηγική της σημασία στην περιοχή.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι προκλήσεις είναι τριπλές: ενεργειακή σταθερότητα, περιορισμός μεταναστευτικών ροών και αποτροπή γενικευμένης σύγκρουσης διά αντιπροσώπων. Εάν η διαδοχή στο Ιράν προκαλέσει εσωτερικές εντάσεις, η αβεβαιότητα μπορεί να παραταθεί για μήνες. Αντίθετα, μια πιο σκληρή ηγεσία θα οδηγήσει σε μακρά περίοδο στρατιωτικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο και στον Περσικό Κόλπο, με σημαντικές οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες για Ελλάδα, Κύπρο και την Ευρώπη συνολικά.
