Οι επιθέσεις Ισραήλ – ΗΠΑ στο Ιράν και η απάντηση της Τεχεράνης αυξάνουν τις τιμές του πετρελαίου, πλήττοντας τον Έλληνα πολίτη μέσω ακριβότερων καυσίμων, προϊόντων και υπηρεσιών.
Σημαντικές αναμένεται να είναι οι οικονομικές συνέπειες για τη χώρα μας από τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, καθώς και από την απάντηση του Ιράν κατά του Ισραήλ, αμερικανικών βάσεων και άλλων κρατών. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν την αγορά των καυσίμων, ενώ όπως εκτιμούν οικονομικοί αναλυτές η συνεχιζόμενη αστάθεια ενδέχεται να επηρεάσει ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα.
Ο οικονομολόγος Ηρακλής Ρούπας μιλώντας στην One Voice επισημαίνει: «Κατ’ αρχάς, πρέπει να εξετάσουμε την πορεία των τιμών των πετρελαιοειδών στη χώρα μας, καθώς αυτή είναι μια βασική επίπτωση. Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ και, γενικότερα, η στρεβλότητα που θα δημιουργηθεί σε σχέση με τα κανάλια τροφοδοσίας των πλοίων. Αυτό συνεπάγεται αύξηση των ναύλων, αύξηση των ασφαλίστρων και αύξηση του τελικού κόστους μεταφοράς. Κατά συνέπεια, η αύξηση του κόστους θα μετακυλιστεί και στο τελικό προϊόν».
Αυξήσεις χωρίς επιστροφή
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι οικονομικές κρίσεις ενισχύουν τις στρεβλώσεις της αγοράς, καθώς διευκολύνουν φαινόμενα αισχροκέρδειας και καρτελοποίησης, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις τιμών να επιβαρύνουν τελικά τον καταναλωτή σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Συγκεκριμένα τονίζει: «Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει εδώ και χρόνια στρεβλώσεις, με την έννοια της αισχροκέρδειας σε αρκετούς κλάδους. Συνήθως, όταν οι επιχειρήσεις βρίσκουν μια πρόφαση για να αυξήσουν τις τιμές, σπανίως τις μειώνουν στη συνέχεια. Επομένως, για τον καταναλωτή οι επιπτώσεις θα αφορούν στο ρεύμα, στη βενζίνη και στην τελική τιμή των προϊόντων στα σούπερ μάρκετ. Η καρτελοποίηση των αγορών είναι πολύ πιο εύκολη σε περιόδους κρίσης παρά σε συνθήκες κανονικής οικονομικής ισορροπίας. Και τώρα φαίνεται πως εισερχόμαστε σε μια περίοδο διαδοχικών κρίσεων, όπου, έτσι κι αλλιώς, υπάρχουν φαινόμενα καρτελοποίησης, ειδικά στα τρόφιμα, στα σούπερ μάρκετ και στις εφοδιαστικές αλυσίδες».
Χωρίς καμία άμυνα
Οι κρίσεις μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά το ΑΕΠ και να οδηγήσουν σε αναθεώρηση των δημοσιονομικών και αναπτυξιακών στόχων, εκτιμά ο οικονομολόγος Ηρακλής Ρούπας. Συγκεκριμένα τονίζει: «Συνολικά, όταν αποκρυσταλλωθεί η κατάσταση, θα υπάρξουν επιπτώσεις και στο ΑΕΠ. Επί της ουσίας, η κυβέρνηση ενδέχεται να χρειαστεί να αναμορφώσει τον προϋπολογισμό προς τα κάτω, καθώς και τις προβλέψεις για τους δείκτες ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει το ενδεχόμενο να εισέλθουμε σε κρίση – το ζήτημα είναι ποιας έντασης και ποιας διάρκειας. Η κυβέρνηση, εδώ και χρόνια, θα έπρεπε να έχει διαμορφώσει συνθήκες ανάπτυξης που να δημιουργούν άμυνες απέναντι σε κρίσεις. Αντί αυτού, ακολούθησε ένα μοντέλο που αφήνει την ελληνική οικονομία ουσιαστικά απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει τέτοιου είδους κρίσεις και, κατ’ επέκταση, απροετοίμαστη για μια πιο ισορροπημένη και βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία. Όταν δεν υπάρχει ισορροπημένη αναπτυξιακή στρατηγική, οι κρίσεις πλήττουν ακόμη περισσότερο την οικονομία, καθώς απουσιάζουν οι αναγκαίοι αμυντικοί μηχανισμοί».
Φοβισμένος ο κόσμος
Αναστάτωση επικρατεί στην αγορά καυσίμων, η οποία οδηγεί σε αυξήσεις τιμών και ενισχύει τον φόβο και την αβεβαιότητα των καταναλωτών. Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Βενζινοπωλών Ελλάδος, Μιχάλης Κιούσης, μιλώντας στην One Voice τονίζει: «Μόνο με τις εξαγγελίες του Τραμπ το προηγούμενο Σάββατο, σημειώθηκε αύξηση. Τα διυλιστήρια στην Ελλάδα δεν αλλάζουν τιμές Σάββατο και Δευτέρα. Χτες Τρίτη, προχώρησαν σε αύξηση κατά ένα λεπτό στη βενζίνη και κατά τέσσερα λεπτά στα πετρέλαια».
Έντονη είναι η κινητικότητα στην αγορά. Σύμφωνα με τον κ. Κιούση: «Υπάρχει αυξημένη ζήτηση. Οι φόβοι αφορούν κυρίως στην τιμή και όχι στην επάρκεια. Στα καύσιμα κίνησης παρατηρείται αυξημένη προσέλευση στα πρατήρια, ενώ το ίδιο συμβαίνει και στις παραγγελίες πετρελαίου θέρμανσης. Την περίοδο αυτή η ζήτηση στο πετρέλαιο θέρμανσης θα κινούνταν φυσιολογικά προς το μηδέν. Για να δώσω ένα ενδεικτικό μέγεθος, όση ποσότητα πουλήθηκε ολόκληρο τον Φεβρουάριο, αναμένεται να πουληθεί μέσα σε οκτώ ημέρες του Μαρτίου».
Οι αυξήσεις τιμών περνάνε σταδιακά από τα διυλιστήρια στον τελικό καταναλωτή, με χρονική καθυστέρηση λόγω διαφορών στον τρόπο και στον χρόνο προμήθειας των επιχειρήσεων, αλλά τελικά επηρεάζουν όλη την αγορά. «Η αύξηση ξεκινά από τα διυλιστήρια, περνά στις εταιρείες εμπορίας, στα πρατήρια και τελικά φτάνει στον καταναλωτή. Υπάρχει, ωστόσο, μια χρονική καθυστέρηση στην προσαρμογή των τιμών, καθώς δεν προμηθεύονται όλες οι επιχειρήσεις την ίδια ημέρα σε όλη τη χώρα. Υπάρχουν πρατήρια, ιδίως στα νησιά, που πραγματοποιούν προμήθειες μία φορά τον μήνα. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι η αύξηση θα φτάσει και εκεί», αναφέρει ο κ. Κιούσης.
