Την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους της Ελλάδος και τη μείωσή του κατά 30% του ΑΕΠ έως το 2060 διασφαλίζουν τα μέτρα ελάφρυνσης που έχουν αποφασιστεί το 2017 και φέτος, σύμφωνα με ανάλυση βιωσιμότητας στην οποία προέβη πρόσφατα ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (Ο.Δ.ΔΗ.Χ.).
Σε ειδική μελέτη βιωσιμότητας του χρέους την οποία συνέταξε ο Οργανισμός αναλύει τις συνέπειες από το συνολικό «πακέτο» μέτρων ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους το οποίο περιλαμβάνει:
1) Άμεσα και άνευ όρων μέτρα: (i) περαιτέρω αναβολή 10 έτη στους τόκους και τα χρεολύσια σε 96,9 δισ. ευρώ των δανείων του EFSF και (ii) την παράταση του σταθμισμένου μέσου όρουv ωρίμασης κατά 10 έτη
2) Μέτρα που εξαρτώνται από τη συμμόρφωση σε κριτήρια: (i) την κατάργηση αύξησης στο περιθώριο επιτοκίου του χρέους από το δεύτερο πρόγραμμα, που αντιπροσωπεύει εξοικονόμηση περίπου 0,2 δισ. ευρώ ετησίως και (ii) την επιστροφή των κερδών της ΕΚΤ από το 2014 και έως το 2017, συνολικό ποσό ύψους 5,8 δισ. ευρώ που θα δοθεί την περίοδο το 2018-2022.
3) Εκταμίευση δόσης ύψους 15 δισ. ευρώ από την δανειακή σύμβαση του Αυγούστου του 2015 στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της 4ης αξιολόγησης της πορείας υλοποίησης του Μνημονίου ΙΙΙ. Το ποσό των δανεικών αυτών θα χρησιμοποιηθεί για:
• Περαιτέρω αύξηση στο αποθεματικό μετρητών της Ελλάδας, ώστε η χώρα μας να έχει συγκεντρώσει 24,1 δισ. ευρώ συνολικά ως προληπτικό μαξιλάρι – το οποίο ισοδυναμεί με την κάλυψη ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών δύο ετών, χωρίς συνυπολογισμό των πληρωμών που γίνονται μέσω της ανακύκλωσης των εντόκων γραμματίων.
• Αγορά προηγούμενων δανείων / ομόλογων των οποίων οι όροι είναι σχετικά δυσμενείς για να μειωθεί το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
Στην έκθεση βιωσιμότητας που εκπόνησε ο Ο.Δ.ΔΗ.Χ. περιλαμβάνονται οι ακόλουθες μακροοικονομικές παραδοχές:
1. Μακροπρόθεσμη ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,0% από το 2023 έως το 2060.
2. Μέσο πρωτογενές πλεόνασμα 2,2% του ΑΕΠ από το 2023 έως το 2060
3. Μέσo κόστος αναχρηματοδότησης άνω του 5,2% από το 2023 έως το 2060.
Προβλέπεται επίσης ότι οι ακαθάριστες ανάγκες χρηματοδότησης και εξυπηρέτησης του χρέους θα είναι κάτω από 20% του ΑΕΠ μέχρι το 2060 που αποτελεί το βασικό όριο για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους.
Στα βασικά συμπεράσματα του ο Ο.Δ.ΔΗ.Χ. επισημαίνει ότι:
• Η δυναμική του χρέους είναι σαφώς βιώσιμη και σε καθοδική πορεία μετά από αυτά τα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους με το χρέος να θεωρείται βιώσιμο ακόμη και μακροπρόθεσμα.
• Η Ελλάδα έχει πολύ καλές προοπτικές χωρίς τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης. Η χώρα είναι εφοδιασμένη με μετρητά 24,1 δισ. ευρώ στο τέλος του προγράμματος, που αντιστοιχούν σε 2 χρόνια ακαθάριστες ανάγκες χρηματοδότησης (πάνω από 4 χρόνια λήξης του χρέους, με την παραδοχή ότι τα έντοκα θα ρολάρονται).
• Ταυτόχρονα, τα κυμαινόμενα επιτόκια στο χρέος αντιπροσωπεύουν πλέον μόνο το 49% του συνολικού χαρτοφυλακίου χάρη στα βραχυπρόθεσμα μέτρα που εφαρμόστηκαν και στην επικέντρωση της Ελλάδας σε εκδόσεις σταθερού επιτοκίου τους τελευταίους 12 μήνες.
• Η Ελλάδα προστατεύεται από τον κίνδυνο επιτοκίων μέσω συμφωνιών ανταλλαγής επιτοκίων, τις περιορισμένες χρηματοδοτικές ανάγκες, το σημαντικό όγκο μετρητών, τη χαμηλή ευαισθησία του κόστους χρηματοδότησης του ESM και τις μελλοντικές επαναγορές.
Αναλυτικά, στο έγγραφο του Ο.Δ.ΔΗ.Χ. αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής:
1. Αποπληρωμή δανείων. Από τη δόση των 15 δισ. ευρώ θα πληρωθούν και “παλαιά δάνεια/ομόλογα” που έχουν σχετικά δυσμενείς όρους “για να μειώσουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους”. Για τον σκοπό αυτό θα διατεθεί από τη δόση των 15 δισ. ευρώ ποσό 3,3 δισ. ευρώ. Ως παράδειγμα των επιλογών που έχουν γίνει αναφέρεται μεταξύ άλλων η πρόωρη εξαγορά μέρους του υφιστάμενου δανείου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (αξίας περίπου 11 δισ. ευρώ), αλλά και των δανείων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Διευκρινίζεται επίσης ότι τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου στο τέλος του Μνημονίου, τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους θα ανέρχονται ουσιαστικά σε 27,4 δισ. ευρώ αλλά θα μειωθούν στα 24,1 δισ. ευρώ (στο ποσό που αναφέρει η συμφωνία του Eurogroup) μετά από την πρόωρη εξαγορά των παραπάνω δανείων.
2. Επάρκεια διαθεσίμων για 5 περίπου έτη. Τα διαθέσιμα των 24,1 δισ. ευρώ επαρκούν για 2 χρόνια κάλυψης των χρηματοδοτικών αναγκών σύμφωνα με την απόφαση του Eurogroup. Στην πραγματικότητα όμως εκτιμάται ότι επαρκούν για πάνω από 4 χρόνια, αφού, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στο έγγραφο, στην παραπάνω εκτίμηση για 2ετία δεν προσμετράται η αναχρηματοδότηση των υποχρεώσεων μέσω εντόκων γραμματόων
Σε άλλο σημείο αναφέρεται επιπλέον ότι οι χρηματοδοτικές ανάγκες χωρίς τις παρεμβάσεις της 21ης Ιουνίου επαρκούν για 4,9 έτη αν προσμετρηθεί το «ρολάρισμα» των εντόκων.
3. Χρηματοδοτικές ανάγκες χαμηλότερες κατά 2,7% του ΑΕΠ ετησίως. Οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες την περίοδο 2018-2032 θα μειωθούν κατά 2,7% του ΑΕΠ ετησίως μεσοσταθμικά (δηλαδή κατά 6 δισ. ευρώ περίπου ετησίως) και θα περιοριστούν στο 10,6% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο.
Ειδικά την περίοδο 2019 – 2022 οι χρηματοδοτικές ανάγκες από το 10,8% του ΑΕΠ προ συμφωνίας μειώνονται στο 9,9% του ΑΕΠ. Ειδικά το 2019, οι χρηματοδοτικές ανάγκες από το 11,6% του ΑΕΠ διαμορφώνονται στο 10,8% του ΑΕΠ.
4. Περίπου 7 δισ. ευρώ επιπλέον κέρδη από τις παρεμβάσεις που έχουν «αιρεσιμότητες». Τα κέρδη από τα SMPs και ANFAs (από τις αποδόσεις των ομολόγων που κατέχουν η ΕΚΤ και οι κεντρικές τράπεζες των χωρών της «ευρωζώνης») θα φτάσουν συνολικά στα 5,8 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό θα το λαμβάνει η Ελλάδα τμηματικά, ανά 6μήνο έως και τον Ιούνιο του 2022 (αν ικανοποιεί τους όρους της ενισχυμένης εποπτείας). Εκτιμάται επίσης ότι θα υπάρχει μείωση της δαπάνης εξυπηρέτησης χρέους ίση με 200 εκατ. ευρώ ετησίως από την κατάργηση του step-up περιθωρίου επιτοκίου (που επίσης συνδέεται με αιρεσιμότητες έως και το 2022). Χωρίς αιρεσιμότητες προχωρά η παράταση του δανείου του EFSF (2ο δάνειο ύψους 96,6 δισ. ευρώ) για 10 έτη με επίσης 10ετή αναβολή στην πληρωμή των τόκων.
5. Επίπτωση στο χρέος. Συνολικά από τα 2 πακέτα μέτρων για το χρέος, τα βραχυπρόθεσμα του 2017 και αυτά που αποφασίστηκαν τώρα, υπολογίζεται ότι το δημόσιο χρέος θα είναι μειωμένο κατά 30% του ΑΕΠ το 2060.
6. Βιωσιμότητα. Προ των παρεμβάσεων το όριο χρηματοδοτικών αναγκών στο 15% του ΑΕΠ θα παραβιαζόταν το 2028, ενώ μετά τις παραμβάσεις η υπέρβαση του ορίου αυτού εκτιμάται ότι θα συμβεί το 2033. Έως το 2060 δεν θα παραβιαστεί το όριο αναγκών στο 20% του ΑΕΠ.
Το χρέος αναμένεται να μειωθεί στο 128% του ΑΕΠ το 2032, έναντι 134% του ΑΕΠ πριν τις παρεμβάσεις. Κρίνεται βιώσιμο χωρίς καμία άλλη παρέμβαση το 2032 αν διατηρηθεί το βασικό σενάριο της Κομισιόν στο οποίο βασίστηκαν οι παρεμβάσεις της 21ης Ιουνίου (δηλαδή μεταξύ άλλων και με πρωτογενή πλεονάσματα 2,2% του ΑΕΠ μεσοσταθμικά).
