Ο Αντώνης Σαμαράς, χωρίς να κατονομάζει ευθέως τον πρωθυπουργό, άφησε σαφείς αιχμές για τους χειρισμούς της κυβέρνησης στα εθνικά θέματα, καλώντας την Αθήνα να εγκαταλείψει τη στάση αδράνειας απέναντι στους τουρκικούς σχεδιασμούς. «Ας ξυπνήσουμε, επιτέλους», σημείωσε χαρακτηριστικά, ζητώντας έκτακτη σύγκληση της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις νέες τουρκικές προκλήσεις
Η νέα σφοδρή επίθεση Σαμαρά κατά Μητσοτάκη αναζωπυρώνει τη σύγκρουση στο εσωτερικό της Ν.Δ., με αιχμή τα εθνικά και την απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο και το Διδυμότειχο.
Νέα σκληρή παρέμβαση κατά της κυβέρνησης και προσωπικά του Κυριάκου Μητσοτάκη έκανε χτες ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, με αφορμή την απόφαση απομάκρυνσης των συστοιχιών Patriot από την Κάρπαθο και το Διδυμότειχο. Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και ενώ στην Άγκυρα προωθείται το νομοσχέδιο για τη λεγόμενη «γαλάζια πατρίδα», μέσω του οποίου η Τουρκία επιχειρεί να προσδώσει θεσμικό και «νομιμοφανές» υπόβαθρο στις αναθεωρητικές της διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Αντώνης Σαμαράς, χωρίς να κατονομάζει ευθέως τον πρωθυπουργό, άφησε σαφείς αιχμές για τους χειρισμούς της κυβέρνησης στα εθνικά θέματα, καλώντας την Αθήνα να εγκαταλείψει τη στάση αδράνειας απέναντι στους τουρκικούς σχεδιασμούς. «Ας ξυπνήσουμε, επιτέλους», σημείωσε χαρακτηριστικά, ζητώντας έκτακτη σύγκληση της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις νέες τουρκικές προκλήσεις.
Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία εντείνεται η συζήτηση στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας για την κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής και ειδικά για τη στρατηγική προσέγγισης που ακολούθησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη έναντι της Τουρκίας.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, εμφανίζεται ανήσυχος για ενδεχόμενη αναβάθμιση της έντασης στο Αιγαίο. Παρότι επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, αναγνώρισε ότι, εφόσον η Άγκυρα προχωρήσει σε θεσμοθέτηση της «γαλάζιας πατρίδας», η κατάσταση θα μπορούσε να οδηγηθεί σε νέα κρίση. Όπως ανέφερε: «Αναλόγως του περιεχομένου, πιθανώς να υπάρξει αναβάθμιση της έντασης». Σπεύδοντας πάντως να προσθέσει ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη τουρκική ανακοίνωση.
Το παρασκήνιο των ελληνοτουρκικών επαφών
Στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης αυξάνονται οι φωνές που θεωρούν ότι η πολιτική του ελληνοτουρκικού διαλόγου εξελίχθηκε χωρίς σαφές στρατηγικό πλαίσιο και χωρίς τις απαραίτητες ασφαλιστικές δικλείδες. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επένδυσε πολιτικά στις απευθείας επαφές κορυφής με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και στις συνεχείς συνομιλίες μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών, επιδιώκοντας να δημιουργήσει ένα πιο ήρεμο κλίμα στο Αιγαίο.
Ωστόσο, επικριτές της κυβερνητικής γραμμής υποστηρίζουν ότι η Αθήνα εγκατέλειψε σταδιακά το προηγούμενο μοντέλο των διερευνητικών επαφών σε διπλωματικό επίπεδο και επέτρεψε να μεταφερθούν απευθείας στις συνομιλίες κορυφής ζητήματα που άπτονται του καθεστώτος του Αιγαίου και των τουρκικών μονομερών αξιώσεων.
Η υπόθεση της Κάσου, το καλοκαίρι του 2024, παραμένει σημείο αναφοράς για όσους ασκούν κριτική στην κυβέρνηση. Τότε, τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν εμποδίσει, υπό την απειλή χρήσης βίας, την πραγματοποίηση ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Παρά τις σκληρές δηλώσεις της ελληνικής πλευράς, οι έρευνες διακόπηκαν και τα ιταλικά ερευνητικά πλοία που είχαν μισθωθεί για το έργο επέστρεψαν χωρίς να ολοκληρώσουν την αποστολή τους.
Για πολλούς εκείνη η εξέλιξη αποτέλεσε σαφές μήνυμα ότι η Άγκυρα δεν προτίθεται να εγκαταλείψει τη στρατηγική αμφισβήτησης στην Ανατολική Μεσόγειο, ανεξαρτήτως του κλίματος διαλόγου που επιχειρεί να διαμορφώσει η Αθήνα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απομάκρυνση των Patriot από την Κάρπαθο και τον Έβρο αντιμετωπίζεται από μερίδα πολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων όχι ως απλή επιχειρησιακή μετακίνηση, αλλά ως πολιτικό μήνυμα. Η κυβέρνηση επιμένει ότι η απόφαση συνδέεται με την αποκλιμάκωση της κρίσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ότι επρόκειτο για προσωρινή ανάπτυξη συστημάτων λόγω αυξημένης επιφυλακής στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, η εξήγηση αυτή αμφισβητείται έντονα. Και αυτό γιατί, ενώ η Αθήνα αποσύρει τις συστοιχίες από κρίσιμες περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος, οι ελληνικοί Patriot παραμένουν αναπτυγμένοι στη Σαουδική Αραβία, ενώ παράλληλα η Γερμανία ενισχύει την Τουρκία με νέες συστοιχίες Patriot για τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Οι αντιφάσεις της κυβέρνησης και η εσωτερική πίεση στη Ν.Δ.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει την απομάκρυνση των Patriot ως λήξη μιας έκτακτης επιχειρησιακής ανάγκης. Όμως, τα ίδια τα δεδομένα δημιουργούν σοβαρές αντιφάσεις. Οι συστοιχίες είχαν μεταφερθεί στην Κάρπαθο μετά το χτύπημα με drone στη βρετανική βάση του Ακρωτηρίου στην Κύπρο, καθώς το νησί θεωρείται κρίσιμος κρίκος στην αμυντική αλυσίδα Κρήτης – Καρπάθου – Κύπρου – Ανατολικής Μεσογείου.
Παράλληλα, εντείνονται οι επικρίσεις ότι η κυβέρνηση ακολουθεί τα τελευταία χρόνια μια πολιτική «σιωπηρής», μερικής αποστρατιωτικοποίησης νησιωτικών περιοχών, χωρίς να το παραδέχεται δημόσια. Η μεταφορά ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων προς την Ουκρανία, χωρίς άμεση και πλήρη αντικατάστασή τους, έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις σε στρατιωτικούς κύκλους, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχία για τα κενά που ενδέχεται να δημιουργούνται στην αεράμυνα του Αιγαίου.
Στο πλαίσιο αυτό, η παρέμβαση Σαμαρά αποκτά και έντονα εσωκομματικά χαρακτηριστικά. Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται να εκφράζει το τμήμα εκείνο της Νέας Δημοκρατίας που θεωρεί ότι η κυβέρνηση κινείται με υπερβολική διάθεση κατευνασμού απέναντι στην Άγκυρα και ότι η στρατηγική των «ήρεμων νερών» δεν έχει αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα.
Από την άλλη πλευρά, ο Γιώργος Γεραπετρίτης επιχείρησε να εκπέμψει μήνυμα ετοιμότητας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει τα μέσα να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε νέα πρόκληση, τόσο προληπτικά όσο και επιχειρησιακά. Τόνισε, επίσης, ότι οποιαδήποτε μονομερής τουρκική ενέργεια δεν παράγει έννομα αποτελέσματα στο διεθνές δίκαιο.
Παρά τις διαβεβαιώσεις, όμως, η συζήτηση γύρω από τους χειρισμούς της κυβέρνησης στα ελληνοτουρκικά όχι μόνο δεν κλείνει, αλλά φαίνεται να ανοίγει νέο κύκλο εσωτερικής αμφισβήτησης. Και όσο η Άγκυρα συνεχίζει να επαναφέρει επιθετικά το δόγμα της «γαλάζιας πατρίδας» τόσο θα ενισχύονται οι φωνές στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας που ζητούν πιο σκληρή και ξεκάθαρη στρατηγική απέναντι στην Τουρκία.
