Μετά το νέο γύρο λεκτικών αντεγκλήσεων μέσα στο Σαββατοκύριακο, με αφορμή το ζήτημα του πάστορα Άντριου Μπράνσον, οι σχέσεις ΗΠΑ και Τουρκίας μοιάζουν να έχουν φτάσει σε οριακό σημείο. Το ερώτημα είναι αν οι επόμενες ημέρες θα φέρουν προσπάθεια αποσυμπίεσης ή περαιτέρω κλιμάκωση.
Οι ενδείξεις, πάντως, γέρνουν τη ζυγαριά προς την πλευρά της περαιτέρω κλιμάκωσης, αν λάβουμε υπόψη τις χθεσινές δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο Σουλτάνος έσπασε χθες την τριήμερη σιωπή του διαψεύδοντας καταρχάς ότι προσπάθησε να ανταλλάξει τον αμερικανό πάστορα με την 27χρονη Εμπρού Οζκάν, που απελευθερώθηκε νωρίτερα αυτό το μήνα από φυλακές του Ισραήλ. Και βέβαια στις αμερικανικές απειλές για κυρώσεις απάντησε με… απείθεια, προειδοποιώντας τους Αμερικανούς ότι κινδυνεύουν να χάσουν έναν πολύτιμο εταίρο.
Θυμίζουμε ότι την περασμένη εβδομάδα οι τουρκικές αρχές τερμάτισαν τον διετή εγκλεισμό του πάστορα, αλλά αποφάσισαν να τον θέσουν σε κατ’οίκον περιορισμό, γεγονός που προκάλεσε την έκρηξη της αμερικανικής κυβέρνησης και ευθείες απειλές για κυρώσεις, ακόμη και από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ.
Γνωρίζοντας τον τρόπο που έχουν καταλήξει να λειτουργούν οι τουρκικές αρχές, κρατώντας ομήρους για ανταλλάγματα, το εύλογο ερώτημα είναι αν μεταξύ των δύο πλευρών «έτρεχε» ένα παζάρι που… στράβωσε ή αν η τουρκική πλευρά δεν ολοκλήρωσε το δικό της τμήμα της συμφωνίας, κόβοντας στη… μέση την απελευθέρωση του πάστορα. Τον έβγαλε μεν από τη φυλακή, αλλά με κατ’οίκον περιορισμό. Σε κάθε περίπτωση οι Αμερικανοί φαίνεται, πλέον, να είναι έξαλλοι, κάτι ωστόσο που δεν φαίνεται να πτοεί τον Σουλτάνο, ο οποίος, πιο ισχυρός από ποτέ μετά τις εκλογές, επιμένει να ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεων του.
Το βασικότερο αίτημα του Σουλτάνο δεν είναι κρυφό. Θέλει ή καλύτερα απαιτεί από τους Αμερικανούς να του παραδώσουν τον Φετουλάχ Γκιουλέν, κάτι που η αμερικανική πλευρά αρνείται μέχρι τώρα κατηγορηματικά. Όμως, στο τραπέζι υπάρχουν και άλλα ζητήματα: η παράδοση των μαχητικών F35 που έχει παγώσει, μαζί με το ευρύτερο ζήτημα της οικονομικής βοήθειας προς την Τουρκία που απειλεί να φρενάρει το Κογκρέσο, εντείνοντας την οικονομική πίεση προς τη χώρα. Και βέβαια μην ξεχνάμε και τις έρευνες που τρέχουν από τις αμερικανικές αρχές για το ζήτημα της εμπλοκής Τούρκων αξιωματούχων και τραπεζιτών στην παραβίαση του εμπάργκο κατά του Ιράν, με ενδεικτική τη δίκη και καταδίκη του πρώην αφεντικού της Halkbank, Χακάν Ατίλα, μια υπόθεση που φτάνει έως το πολύ στενό οικογενειακό περιβάλλον του Ερντογάν.
Φαινομενικά μοιάζει απίστευτο ότι ο Εντογάν πουλάει αναφανδόν… τσαμπουκά στους Αμερικανούς. Βέβαια και οι Αμερικανοί από την πλευρά τους έμοιαζαν μέχρι τώρα αρκετά ανεκτικοί, προφανώς διότι το ζήτημα του πάστορα δεν θεωρείτο στρατηγικής σημασίας, όμως πλέον η κλιμάκωση και δημοσιοποίηση της διαμάχης κάνει επικοινωνιακά ζημιά στον Λευκό Οίκο. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πως θα εξελιχτεί το απίστευτο αυτό μπρα-ντε-φερ, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι για τη χώρα μας παραμένει ανοιχτή η πληγή της κράτησης των δύο ελλήνων στρατιωτικών.
