Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη ξεκινήσει προκαταρκτική έρευνα σχετικά με τη διαχείριση ενός σημαντικού έργου δημόσιας χρηματοδότησης στην Ελλάδα, το οποίο αφορά την εγκατάσταση των λεγόμενων «Σπιτιών Ανακύκλωσης». Το συνολικό κόστος αγγίζει τα 220 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 60 εκατομμύρια προέρχονται από ευρωπαϊκά κονδύλια, τα οποία είχαν σκοπό να υποστηρίξουν καινοτόμες περιβαλλοντικές δράσεις με διαφάνεια και λογοδοσία.
Οι δικαστικές πηγές αναφέρουν πως η έρευνα εστιάζει σε αποφάσεις που ελήφθησαν μετά το 2019, με βασικούς εμπλεκόμενους στελέχη της Περιφέρειας Αττικής στην εποχή που επικεφαλής ήταν ο Γιώργος Πατούλης. Εάν αποδειχθεί εμπλοκή μελών της κυβέρνησης της ίδιας περιόδου, τότε η υπόθεση θα διαβιβαστεί στη Βουλή για περαιτέρω διερεύνηση.
Τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» παρουσιάστηκαν ως αυτόνομες εγκαταστάσεις που δίνουν τη δυνατότητα στους πολίτες να παραδίδουν ανακυκλώσιμα υλικά και να λαμβάνουν ανταμοιβή μέσω κουπονιών. Παρά την υποσχόμενη ιδέα, το σχέδιο εξελίχθηκε σε μια υποθεση υπερβολικών δαπανών και αμφίβολων διαδικασιών, που αμφισβητεί την αξιοπιστία του δημοσίου χρήματος.
Τη διαχείριση των έργων ανέλαβε η ελληνική εταιρεία ΤΕΧΑΝ, θυγατρική της αμερικανικής ENVIPCO. Ωστόσο, το πόρισμα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) το 2023 κατέδειξε ότι οι τιμές προμήθειας των «σπιτιών» ήταν έως και πέντε φορές υψηλότερες από τις συνηθισμένες τιμές της αγοράς. Συγκεκριμένα, άλλες προσφορές για αντίστοιχο εξοπλισμό δεν ξεπερνούσαν τις 60.000 ευρώ ανά μονάδα, ενώ η ΤΕΧΑΝ τιμολογούσε μέχρι και 300.000 ευρώ.
Περαιτέρω, διαπιστώθηκε πως η ΤΕΧΑΝ και η μητρική ENVIPCO υπέβαλαν ανεξάρτητες, αλλά σχεδόν ταυτόσημες προσφορές στον ίδιο διαγωνισμό, μια πρακτική που οι ελεγκτές χαρακτήρισαν «ασυνήθιστη» και υποδηλώνει πιθανή συνεννόηση και κατευθυνόμενη ανάθεση.
Η Κομισιόν είχε ζητήσει δύο ελέγχους από την ΕΔΕΛ, με τον δεύτερο να επιβεβαιώνει τα αρχικά ευρήματα χωρίς επιπλέον αποδείξεις. Παράλληλα, η Επιτροπή τόνισε πως η προμήθεια των εγκαταστάσεων αυτών θα έπρεπε να ενταχθεί σε πλαίσια συλλογής που προβλέπονται από την αρχή της διευρυμένης ευθύνης των παραγωγών. Αντί αυτού, το έργο υλοποιήθηκε αποσπασματικά και με αδιαφανή τρόπο, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα και την ορθότητα της χρηματοδότησης.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι η μονάδα παραγωγής του συγκεκριμένου εξοπλισμού εγκαινιάστηκε το 2019 με την παρουσία του Αμερικανού πρέσβη Τζέφρι Πάιατ, ως πρωτοποριακή επένδυση για την Ελλάδα. Σήμερα, όμως, η υπόθεση περιβάλλεται από σοβαρές υπόνοιες για το κατά πόσο το δημόσιο συμφέρον υπηρέτησε αυτή η επένδυση ή αν απλώς εξυπηρετήθηκαν ιδιωτικά συμφέροντα.
Το πόρισμα της ΕΔΕΛ υπογραμμίζει ότι η έρευνα αγοράς που πραγματοποιήθηκε ήταν ανεπαρκής και επιφανειακή, δεδομένου ότι οι δύο εταιρείες που κατέθεσαν προσφορές είχαν στενή σχέση και αποκλειστική συνεργασία, καθιστώντας τον διαγωνισμό τυπικό και χωρίς ουσιαστικό ανταγωνισμό.
Σε επιστολή του προς την ελληνική κυβέρνηση, ο επικεφαλής της DG Regio της Κομισιόν Nicola de Michelis, επισήμανε ότι το κόστος που ζητήθηκε για κάθε «σπιτάκι» στην Ελλάδα, στα 300.000 ευρώ, είναι πολλαπλάσιο (πέντε έως δέκα φορές) από τις αντίστοιχες τιμές που ισχύουν σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όπου το κόστος κυμαίνεται μεταξύ 30.000 και 70.000 ευρώ.
Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι τα συγκεκριμένα «σπιτάκια» αφορούν στην ανακύκλωση υλικών συσκευασίας, η οποία καλύπτεται ήδη από τα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης, τα οποία χρηματοδοτούνται από περιβαλλοντικά τέλη. Αυτό εγείρει ερωτήματα για τη σκοπιμότητα της χρηματοδότησης και αν τα «σπιτάκια» όφειλαν να ανακυκλώνουν άλλα είδη αποβλήτων για να δικαιούνται δημόσια επιδότηση.
Συνολικά, η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αναδεικνύει μια μεθοδευμένη προσπάθεια υπερτιμολόγησης και έλλειψης διαφάνειας στην ανάθεση και υλοποίηση του έργου, με διασυνδέσεις που βλάπτουν τη δημόσια εμπιστοσύνη και την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς οι αρχές επιχειρούν να διαλευκάνουν όλους τους εμπλεκόμενους και να αποδώσουν ευθύνες, ενώ η ελληνική κοινωνία παρακολουθεί με έντονο ενδιαφέρον μια υπόθεση που απειλεί να υπονομεύσει την εικόνα της περιβαλλοντικής πολιτικής και τη διαχείριση δημόσιου χρήματος.
