Μπορεί οι ελληνικές επιχειρήσεις να διαμαρτύρονται συχνά – πυκνά πως δεν βρίσκουν κατάλληλο προσωπικό για την κάλυψη εξειδικευμένων θέσεων εργασίας, όμως η Τράπεζα της Ελλάδος αποκαλύπτει ότι οι αμοιβές για την συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων έχουν μειωθεί δραματικά τα τελευταία έτη.
Οι εργαζόμενοι που έφυγαν από τη χώρα αναζητώντας εργασία σε άλλες χώρες, δεν επιστρέφουν ενώ και εκείνοι που έχουν μείνει στην Ελλάδα αναζητούν τρόπους διαφυγής στο εξωτερικό. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά η Τράπεζα της Ελλάδος, σύμφωνα με σχετικές έρευνες της πρωτοβουλίας Brain Regain, το βασικότερο εμπόδιο επιστροφής στην Ελλάδα για έναν στους τέσσερις Έλληνες που διαμένουν στο εξωτερικό είναι οι χαμηλοί μισθοί και οι συνθήκες εργασίας.
Η βελτίωση λοιπόν των μισθολογικών συνθηκών στην αγορά εργασίας αποτελεί το βασικότερο κίνητρο για τον επαναπατρισμό όσων εργαζομένων έφυγαν από την Ελλάδα, οι οποίοι είναι ειδικευμένοι και με υψηλά προσόντα. Οι πρόσφατες έρευνες αναδεικνύουν τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις στην Ελλάδα για την εύρεση εξειδικευμένου προσωπικού γεγονός που θα ανέμενε κανείς λόγο και της αυξημένης ζήτησης πως θα είχε ως αποτέλεσμα να παρατηρήσουμε μία αύξηση μισθών.
Όμως τα τελευταία έτη δεν φαίνεται να έχουν διαμορφωθεί οι κατάλληλες μισθολογικές εκείνες συνθήκες που θα προσέλκυαν όσους έφυγαν στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της τελευταίας μεγάλης κρίσης. Μάλιστα, η προσέλκυση πιο ειδικευμένου προσωπικού έγινε πιο δύσκολη, αφού οι αμοιβές για τις αντίστοιχες θέσεις εργασίας εν τέλει μειώθηκαν σημαντικά σε πραγματικούς όρους εξαιτίας του πληθωρισμού. Ως εκ τούτου, η χώρα κινδυνεύει όχι μόνο να μη μπορεί να προσελκύσει τους εργαζόμενους που μετανάστευσαν την περίοδο της κρίσης, αλλά και να συνεχίσει να χάνει πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο, με αρνητικές επιπτώσεις στις προοπτικές της τεχνολογικής προόδου και της οικονομικής ανάπτυξης.
Οι μειώσεις των μισθών
Όπως παρατηρεί η Τράπεζα της Ελλάδος κατά τη διάρκεια της περιόδου 2016 και 2023, αυξήθηκαν οι μισθοί κυρίως για τις πιο χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, λόγω των αυξήσεων του κατώτατου μισθού, η οποία σωρευτικά άγγιξε το 33%,ενώ οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού είχαν θετική επίδραση και σε υψηλότερα μισθολογικά κλιμάκια, με φθίνοντα ρυθμό έως τα επίπεδα των 1.100 έως 1.200 ευρώ. Ωστόσο, στα υψηλότερα επίπεδα των μικτών αμοιβών, όπου βρίσκονται και οι εργαζόμενοι με μεγαλύτερη εξειδίκευση, η μετατόπιση της κατανομής είναι πολύ μικρή, δηλαδή οι αυξήσεις των ονομαστικών αποδοχών ήταν ελάχιστες, ενώ σε πραγματικούς όρους έφτασαν και στην μείωση.
Για τις θέσεις εργασίας με αμοιβές άνω των 1.650 ευρώ το 2016, το βασικότερο εύρημα είναι ότι δεν υπάρχουν σημαντικές μεταβολές μεταξύ των ετών 2016 και 2023. Επίσης φαίνεται ότι ένα μικρό μέρος των θέσεων εργασίας με υψηλές αμοιβές το 2016 λαμβάνει χαμηλότερες αποδοχές (κάτω από 1.650 ευρώ) το 2023. Το εν λόγω γεγονός οφείλεται είτε στην αντικατάσταση κάποιων εργαζομένων με άλλους χαμηλότερα αμειβόμενους, είτε σε νεοπροσλαμβανόμενους σε παρόμοιες θέσεις εργασίας οι οποίοι και λαμβάνουν χαμηλότερες απολαβές.
Πιο αναλυτικά, για τις θέσεις εργασίας με χαμηλές απολαβές, έως 850 ευρώ το 2016, το μέσο ποσοστό μεταβολής των ονομαστικών μισθών ήταν 26,9% από το 2016 έως το 2023. Αντιθέτως, οι θέσεις εργασίας με υψηλές απολαβές, άνω των 1.650 ευρώ το 2016, είχαν μια εκτιμώμενη μέση αύξηση των ονομαστικών αμοιβών κατά 0,7%, δηλαδή κατά μέσο όρο οι μισθοί παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητοι. Αν ληφθεί παράλληλα υπόψη ότι την περίοδο 2016-2023 το επίπεδο των τιμών με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε σωρευτικά κατά 16% περίπου, συνάγεται το συμπέρασμα ότι, σε πραγματικούς όρους, υπήρξαν μισθολογικές αυξήσεις στις χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ενώ στις υψηλότερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας άνω των 1.650 ευρώ το 2016 παρατηρούνται σημαντικές μειώσεις.
Οι μικρές επιχειρήσεις
Οι μισθολογικές αυξήσεις είναι σημαντικά πιο συγκρατημένες στις μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν έως 10 εργαζόμενους όσον αφορά τις χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ενώ για τις υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας παρατηρείται μείωση της τάξεως του 10%. Στις επιχειρήσεις μεγαλύτερου μεγέθους παρατηρείται ότι για τις θέσεις εργασίας με υψηλές απολαβές οι αυξήσεις είναι πολύ μικρές.
Πιο συγκεκριμένα, μία θέση εργασίας που αμειβόταν με 1.750 ευρώ το 2016 σε μία εταιρία με πάνω από 1.000 εργαζόμενους, στον ίδιο κλάδο, για το ίδιο επάγγελμα, με τον ίδιο τύπο σύμβασης, με έναν εργαζόμενο στην ίδια ηλικιακή ομάδα, με το ίδιο φύλο, πλήρους απασχόλησης, το 2023 αμειβόταν ονομαστικά κατά μέσο όρο με 1.781,50 ευρώ. Σε πραγματικούς όρους, το 2023, λόγω του πληθωρισμού, η αμοιβή ήταν περίπου 1.495 ευρώ, μια μείωση κατά 16%. Με την ίδια μέθοδο, μία θέση εργασίας που το 2016 αμειβόταν με 750 ευρώ, το 2023 αμειβόταν κατά μέσο όρο με 975 ευρώ ονομαστικά, ενώ σε πραγματικούς όρους η αμοιβή ήταν 819 ευρώ, μι αύξηση κατά 9,2%.
Ριγμένοι οι 45άρηδες
Οι μεταβολές αμοιβών των θέσεων εργασίας με χαμηλές απολαβές είναι πολύ μεγαλύτερες σε σχέση με αυτές των θέσεων εργασίας με υψηλές απολαβές, ανεξάρτητα από την ηλικία των εργαζομένων. Οι αμοιβές των εργαζομένων ηλικίας 15-24 ετών αυξήθηκαν την χρονική περίοδο 2016-2023 κατά 37,6%, ενώ αντίστοιχα υψηλές είναι και οι αυξήσεις των εργαζομένων ηλικίας άνω των 65 ετών με 40,4%. Ωστόσο, για τις θέσεις εργασίας με υψηλές αμοιβές, τα αποτελέσματα είναι εντελώς διαφορετικά.
Αυξήσεις αμοιβών παρατηρούνται μόνο για τις πιο μικρές ηλικιακές ομάδες, 25-34 και 35-44 ετών, ενώ για τις ηλικιακές ομάδες άνω των 45 ετών οι αντίστοιχες θέσεις εργασίας έχουν χαμηλότερες ονομαστικές αμοιβές κατά μέσο όρο το 2023, σε σύγκριση πάντα με το 2016.
