«Κόψιμο» του Γόρδιου Δεσμού και όχι… λύση προβλέπει η στρατηγική των τραπεζών για τα κόκκινα δάνεια, η οποία θα εφαρμοστεί μετά την ανακεφαλαιοποίηση.
Το νέο πλαίσιο δράσης, ακολουθώντας τις τελευταίες αλλαγές του νόμου Κατσέλη (3869/2010), αλλά και όσα θα προβλέπει ο Κώδικας Δεοντολογίας, θα περιλαμβάνει διαγραφή δανείων για τους λίγους και αναγκαστική ρύθμιση για τους πολλούς.
Μέσα στους επόμενους μήνες οι διοικήσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα κληθούν να δώσουν λύση στο πρόβλημα των επισφαλειών και «στο πλαίσιο αυτό είναι δεδομένο ότι θα γίνουν διαγραφές χρεών, όταν ένα δάνειο είναι “νεκρό” εδώ και χρόνια και δεν υπάρχουν πιθανότητες ανάκτησής του», σύμφωνα με κορυφαίο τραπεζικό στέλεχος.
Πρόκειται για περιπτώσεις όπου ο δανειολήπτης είναι αποδεδειγμένα σε οικονομικό αδιέξοδο και δεν έχει ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία, πέραν της κύριας κατοικίας του. Στο ερώτημα της FMVoice.gr πόσοι δανειολήπτες θα μπορούσαν να υπαχθούν σε ένα καθεστώς διαγραφής χρεών εκουσίως από τις τράπεζες, χωρίς να φθάνει η υπόθεσή τους στο Ειρηνοδικείο στο πλαίσιο προστασίας του νόμου Κατσέλη με την τελευταία αναθεώρησή του, αρμόδιες πηγές εκτιμούσαν ότι δυνητικά ο αριθμός θα μπορούσε να φθάσει έως τις100.000, παίρνοντας σαν… οροφή τους 265.000 πολίτες που υπάχθηκαν στις ευνοϊκές διατάξεις του νόμου 4320/2015 για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης. Η εκτίμηση αν και «γενναιόδωρη» δεν είναι αυθαίρετη, σχολίαζαν τραπεζικοί αναλυτές, καθώς ο εν λόγω νόμος είχε αυστηρά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια (4.800 ευρώ για 4μελή οικογένεια και συνολική φορολογητέα αξία της ακίνητης περιουσίας έως 200.000 ευρώ).
Η στρατηγική κάθε τράπεζας θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τα αποτελέσματα του ελέγχου στοιχείων ενεργητικού (Asset Quality Review), ο οποίος «ξετινάζει» την ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων, και θα δείξει ποιο είναι το κεφαλαιακό έλλειμμα από την αύξηση των επισφαλειών. Όσο πιο μεγάλος βγει ο λογαριασμός, τόσο πιο δραστικές και ανελαστικές λύσεις θα κληθεί να εφαρμόσει ένα πιστωτικό ίδρυμα.
Απαραίτητη προϋπόθεση για επέλθει οποιαδήποτε ρύθμιση στα προβληματικά δάνεια από το νέο έτος είναι ο δανειολήπτης να χαρακτηρισθεί «συνεργάσιμος», όπως θα προβλέπει ο αναθεωρημένος Κώδικας Δεοντολογίας των τραπεζών. Στην πράξη οι τράπεζες θα προτείνουν λύσεις ρύθμισης από μερική διαγραφή χρεών και παροχή πρόσθετης εξασφάλισης από τον δανειολήπτη, μέχρι πώληση ακινήτου για να καλυφθεί το χρέος ή/και ενοικίαση του ακινήτου η οποία μπορεί να συνοδεύεται από παραχώρηση του δικαιώματος διαμονής σε αυτό έναντι μισθώματος ή τέλος, οριστική διαγραφή του δανείου.
Χαρτογράφηση επισφαλειών
Οι διοικήσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων έχουν πολύ δρόμο μπροστά τους, καθώς η Τράπεζα της Ελλάδος και το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα κάνουν την «χαρτογράφηση» του προβληματικού χαρτοφυλακίου δανείων και θα εγκρίνουν τις πρακτικές που θα πρέπει να εφαρμοστούν. Στόχος να κατέβει το… βουνό των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, το οποίο έχει ξεπεράσει τα 108 δισ. ευρώ που ήταν στα τέλη του 2014, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της ΤτΕ.
Ωστόσο, οι αλλαγές στο νόμο Κατσέλη, όπου από το 2016 προβλέπεται διαγραφή χρεών έως 20.000 ευρώ εφόσον δεν υπάρχει εμπράγματη εξασφάλιση (προσημείωση ακινήτου, ενέχυρα κτλ) ανοίγει το δρόμο για να εφαρμοστεί το μέτρο και στις εξωδικαστικές ρυθμίσεις.
Σήμερα, στα στεγαστικά η συνηθέστερη ρύθμιση είναι η επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής, ενώ για ανέργους και οικονομικά ασθενείς εφαρμόζεται καταβολή μόνο τόκων για διάστημα μέχρι 4 έτη ή καταβολή κλασματικής δόσης (πχ. το 30% ή το 40% της τοκοχρεωλυτικής δόσης) για περίοδο 2 με 3 χρόνια. Στην περίπτωση αυτή και εφόσον ο δανειολήπτης είναι συνεπής στις καταβολές του, διαγράφεται το ποσό που αντιστοιχεί στη διαφορά των τόκων, ενώ το τμήμα της δόσης που αντιστοιχεί στο κεφάλαιο, προστίθεται στο υπόλοιπο του δανείου.
Στην καταναλωτική πίστη, όπου τα «κόκκινα» δάνεια φτάνουν και στο 50%, οι τράπεζες προτείνουν ακόμη και διαγραφή σημαντικού τμήματος της οφειλής του (τόκους υπερημερίας και κεφάλαιο) με την προϋπόθεση ότι οι δανειολήπτες θα καταβάλουν άμεσα το εναπομείναν κομμάτι.
Ήδη κάποιες τράπεζες προσφέρουν προγράμματα συγκέντρωσης καταναλωτικών οφειλών με προσημείωση ακινήτου, με τα οποία «κουρεύουν» χρέη σε ποσοστό 20% έως 30%. Στην αγορά υπάρχουν και κάποια προγράμματα ρύθμισης οφειλών από καταναλωτικά δάνεια χωρίς προσημείωση, με τα οποία προβλέπεται στη λήξη της δανειακής σύμβασης, διαγραφή του 25% της οφειλής, αρκεί ο δανειολήπτης να είναι απόλυτα τυπικός στις μηνιαίες καταβολές των δόσεων του.
Σε πολλές περιπτώσεις εφαρμόζεται το «σπάσιμο» της οφειλής σε… καλό και κακό δάνειο με το πρώτο κομμάτι να εξυπηρετείται κανονικά, και το δεύτερο να «παγώνει» επ’ αόριστον. Αυτή η ρύθμιση προβλέπεται από τον Κώδικα Δεοντολογίας τραπεζών.
Twitter @haikouro
