Όταν οι κυβερνήσεις δεν προστατεύουν τους πολίτες, είναι η Δικαιοσύνη που πολλές φορές σπεύδει να καλύψει το κενό αυτό, όπως ισχύει στη περίπτωση της σημερινής ιστορικής και αμετάκλητης(!) απόφασης του Ανωτάτου Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ECJ) να βγάλει κόκκινη κάρτα στις ισπανικές τράπεζες που θέλησαν να θωρακίσουν τα ταμεία τους εν μέσω κρίσης, με μια αμφιλεγόμενη ρήτρα ελάχιστης απόδοσης στα ενυπόθηκα δάνεια δεκάδων χιλιάδων νοικοκυριών.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η ρήτρα (clausulas suelo) αντιβαίνει στο ευρωπαϊκό δίκαιο και είναι άδικη προς τους καταναλωτές, με αποτέλεσμα όχι μόνο να απαιτεί την οριστική ακύρωση της, αλλά να υποχρεώνει ουσιαστικά όλες τις ισπανικές τράπεζες να δώσουν τα χρήματα πίσω και μάλιστα αναδρομικά. Το ύψος του τεράστιου αυτού ποσού, που αφορά περίπου 2,5 εκατ. στεγαστικά δάνεια, εκτιμάται μεταξύ των 3 και των 5 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Τι ακριβώς είχαν κάνει οι ισπανικές τράπεζες; Ουσιαστικά είχαν «κλειδώσει» από το 2009, τα επιτόκια στα στεγαστικά δάνεια, έτσι ώστε να μην ακολουθούν την πτώση του euribor, το οποίο με βάση την επιτοκιακή πολιτική της ΕΚΤ υποχώρησε σταδιακά, φτάνοντας σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Η υπόθεση είχε φτάσει αρχικά στα ανώτατα κλιμάκια της ισπανικής δικαιοσύνης, μόνο που το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας, είχε επιλέξει μια μεσοβέζικη λύση, κρίνοντας μεν ότι οι ισπανικές τράπεζες απέτυχαν να προστατεύσουν τους καταναλωτές, και άρα η ρήτρα θα πρέπει να καταργηθεί, αλλά περιορίζοντας την απόφαση για την αποζημίωση των καταναλωτών από το Μάιο του 2013, οπότε εκδόθηκε η δικαστική απόφαση. Η επιλογή του ισπανικού δικαστηρίου είχε γίνει τότε δεκτή με ικανοποίηση από κυβερνητικούς παράγοντες (της συντηρητικής κυβέρνησης Ραχόι), που είχαν επιδοκιμάσει τον τρόπο με τον οποίο οι ντόπιοι δικαστές είχαν προστατέψει τον ευάλωτο, εν μέσω κρίσης, τραπεζικό κλάδο περιορίζοντας την οικονομική ζημιά που θα έπρεπε να υποστούν. Όμως, αυτό προφανώς ήταν μικρή παρηγοριά για εκατομμύρια ταλαιπωρημένους από τη χρόνια λιτότητα απλούς Ισπανούς.
Έτσι, η υπόθεση έφτασε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο με την απόφαση-παρέμβαση του αποκατέστησε την αδικία, δικαιώνοντας απόλυτα και τελεσίδικα τους καταναλωτές και απαιτώντας (και εδώ είναι το κλειδί) την αναδρομική αποζημίωση τους. Κοινώς όλα τα λεφτά τους πίσω, από τότε που οι τράπεζες πρωτοεφάρμοσαν το μέτρο, το 2009.
Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι η απόφαση προκάλεσε «σεισμό» στο ισπανικό χρηματιστήριο, με τις μετοχές των τραπεζικών ομίλων να κινούνται στο βαθύ… κόκκινο με απώλειες μεταξύ του 6% και του 10%. Σύμφωνα δε, με παράγοντες της αγοράς, πιο ευάλωτες στις επιπτώσεις της απόφασης είναι η BBVA, η La Caixa και η Banco Popular, και κυρίως η τελευταία που τις τελευταίες εβδομάδες βρισκόταν ήδη σε αναβρασμό με αφορμή τις κακές επιδόσεις της, που οδήγησαν σε αποχώρηση τον επί χρόνια πρόεδρο της, Άνχελ Ρον.
