Tη σημασία εξεύρεσης εναλλακτικής λύσης στην πραγματικότητα των καταυλισμών, επισημαίνει ο κ. Απόστολος Βεΐζης, υπεύθυνος προγραμμάτων του ελληνικού τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, τονίζοντας ότι οι καταυλισμοί είναι μια λύση ανάγκης, αλλά δεν μπορεί να αποτελούν μια χρόνια λύση, καθώς συμβάλουν αρνητικά στη σωματική και ψυχική υγεία των προσφύγων.
Η δημιουργία των οργανωμένων καταυλισμών ξεκίνησε μετά το κλείσιμο της βαλκανικής διαδρομής. Είδαμε τους πρώτους άτυπους καταυλισμούς σε Πειραιά και Ειδομένη, ενώ σήμερα μετράμε περί τους 45-50 καταυλισμούς σε όλη τη χώρα.
«Χρόνια κατάσταση»
«Για μένα είναι χώροι παραμονής, δεν μπορώ να τους ονομάσω κέντρα φιλοξενίας», ανέφερε ο κ. Βεΐζης, μιλώντας στη Finance & Markets Voice, «καθώς δεν πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις. Θα υπήρχε ίσως κάποια δικαιολογία αν μιλάγαμε για μία έκτακτη κατάσταση. Από το κλείσιμο, όμως, της βαλκανικής οδού έως και σήμερα έχει περάσει πάνω από ένας χρόνος. Οπότε μιλάμε για μία χρόνια κατάσταση».
Ακατάλληλες συνθήκες
Οι καταυλισμοί μόνο αρνητικά μπορεί να επηρεάσουν τους πρόσφυγες επισημαίνει ο κ. Βεΐζης. Ο μεγάλος χρόνος παραμονής σε αυτούς, η λαθεμένη επιλογή του χώρου και η έλλειψη κάλυψης των αναγκών τους επιβαρύνουν την εύθραυστη σωματική και ψυχική υγεία των προσφύγων.
«Από τα τέλη του 2014 έχουμε αλλαγή στο προφίλ των προσφύγων. Έξι στους δέκα είναι γυναίκες και παιδιά, ενώ αρκετοί είναι στην τρίτη ηλικία.
Επομένως, οι ανάγκες τους είναι διαφορετικές από αυτές που γνωρίζαμε.
Όταν δεσμεύεσαι ότι θα έχεις 50.000 χώρους φιλοξενίας, αυτό σημαίνει ότι σε αυτούς τους χώρους πρέπει να καλύπτεται η ανάγκη για ύπνο, σίτιση, υγιεινή, πλύσιμο ρούχων, ιατρική περίθαλψη κλπ. Με ακατάλληλη στέγη, ακατάλληλες συνθήκες υγιεινής, ακατάλληλη σίτιση, ακατάλληλη φροντίδα, ακόμη και όσοι δεν είχαν προβλήματα, απέκτησαν».
«Κυριαρχεί η κατάθλιψη»
«Οι άνθρωποι αυτοί μέχρι να φτάσουν στην Ελλάδα έχουν βιώσει τραυματικά γεγονότα (βία από τις αρχές, κακοποίηση από διακινητές…), οπότε ο μηχανισμός άμυνάς τους διαταράσσεται. Ο μηχανισμός άμυνας κάθε ανθρώπου εστιάζει στο μέλλον για να διαχειριστεί το παρόν. Η ενέργεια της κίνησης που είχαν αυτοί οι άνθρωποι για να συνεχίσουν το ταξίδι στην Ευρώπη σταματάει. Οπότε κάνουν δυσάρεστες σκέψεις. Υπάρχει έλλειψη στην πληροφορία, αβεβαιότητα για το μέλλον, ανασφάλεια. Όλα αυτά επιβαρύνουν την ψυχική τους υγεία και κυριαρχεί η κατάθλιψη».
Σύμφωνα με έκθεση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα για την ψυχική υγεία των προσφύγων στους καταυλισμούς, έναν χρόνο μετά τη συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας, τα ψυχωτικά συμπτώματα αυξάνονται συνεχώς.
Οι ψυχολόγοι των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Λέσβο είδαν τους ασθενείς με συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης να αυξάνονται κατά 150% και τους ασθενείς με διαταραχή μετατραυματικού στρες να τριπλασιάζονται, ενώ αυξήθηκαν και τα ψυχωτικά συμπτώματα.
Ζώντας σε νεκρή ζώνη
«Ένας ασθενής μας έλεγε σε μια ψυχολόγο δική μας ότι θα ήθελε να πάρει ένα χάπι να κοιμηθεί τόσο βαριά που να βρίσκεται σε κώμα μέχρι να φτάσει στη Γερμανία. Αυτό από μόνο του λέει πολλά. Αυτοί οι άνθρωποι χάνουν την καθημερινότητά τους και καταρρέει η οικογενειακή συνοχή. Η κατάσταση είναι αφόρητη. Οι ψυχολόγοι το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να απαλύνουν λίγο τον πόνο τους. Δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις στα προβλήματά τους».
Όπως σημειώνει ο κ. Βείζης, είναι σημαντικό να υπάρχει εναλλακτική λύση στην κατάσταση των καταυλισμών. Οι πρόσφυγες πρέπει να μεταφερθούν σε αστικές περιοχές, πράγμα που θα συνεισφέρει και στην απογκετοποίησή τους. Αν ζούσαν σε ένα διαμέρισμα θα είχαν μια ιδιωτική ζωή. Μια καθημερινότητα, που είναι πολύ σημαντική, ενώ θα είχαν και τελείως διαφορετική αντιμετώπιση και από τον ντόπιο πληθυσμό.
«Μιλάμε για 50.000 ανθρώπους. Δεν είναι πολλοί. Ο καταυλισμός δεν είναι λύση. Παράγει πόνο, ανασφάλεια, ασθένειες. Είναι οι συνθήκες τέτοιες».
«Υπάρχουν οι πόροι, όχι η βούληση»
Αυτό που λείπει, σύμφωνα με τον κ. Βείζη, είναι η πολιτική βούληση. Το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό. Η Ελλάδα και η ΕΕ έχει τους πόρους να το κάνει. Άλλωστε, με τη δημιουργία καταυλισμών, ξοδεύεις περισσότερους πόρους και τα αποτελέσματα δεν είναι τα αναμενόμενα. Οι καταυλισμοί έχουν αποδείξει τα αρνητικά αποτελέσματά τους παγκοσμίως.
