«Κανείς δεν χρειάζεται την Αγία Σοφία ως τζαμί» ανέφερε σε συνέντευξή του στη γερμανική Süddeutsche Zeitung ο Τούρκος θεολόγος, συγγραφέας και ειδικός σε θέματα Ισλάμ και Τουρκίας, Τζεμίλ Κιλίτς. Εκτός βέβαια από τον ίδιο τον Ερντογάν, που όσο πιστός μουσουλμάνος κι αν θέλει να εμφανιστεί, φαίνεται πως την χρειάζεται για λόγους βέβαια που κάθε άλλο παρά έχουν να κάνουν με την πίστη του.
Πραγματικά, εν αναμονή της σημερινής κρίσιμης απόφασης από το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας επί της προσφυγής που αφορά την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος, κανείς δεν τολμά να προβλέψει την εξέλιξη της υπόθεσης. Και αυτό όχι τόσο λόγω της νομικής διάστασης της υπόθεσης που αφορά την ανάκληση της απόφασης του 1934, με την οποία η τουρκική κυβέρνηση του Κεμάλ Ατατούρκ μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε μουσείο, όσο διότι δεν είναι βέβαιο αν η γνωμοδότηση του ΣτΕ θα έχει πραγματική σημασία.
Διότι κουμάντο κάνει ο Σουλτάνος και το έχει αποδείξει πολλάκις, μην αφήνοντας καμία αμφιβολία γι’ αυτό, σε φίλους και εχθρούς, εντός ή εκτός της χώρας. Οπότε το βασικό ερώτημα είναι τι θέλει και κυρίως γιατί, στην παρούσα φάση, ο Ερντογάν.
Αναφορικά με το ίδιο το δικαστήριο, πολλοί θεωρούν ότι το ΣτΕ δεν αποκλείεται να μεταθέσει τη λήψη της απόφασης του σε μεταγενέστερη ημερομηνία, έτσι ώστε να αφήσει το θέμα εσκεμμένα ανοιχτό. Όμως, όποια κι αν είναι η απόφαση του, στην ουσία κανείς δεν πιστεύει ότι ο Ερντογάν θα ευθυγραμμιστεί μαζί της, εκτός αν αυτό τον βολεύει.
Αν το ΣτΕ πει «ναι» η εξέλιξη είναι εύλογη. Αν πει «όχι», ο Ερντογάν μπορεί να «κρυφτεί» πίσω από την απόφαση αυτή ρίχνοντας την ευθύνη στην «ανεξάρτητη» τουρκική δικαιοσύνη. Όμως, ήδη τις τελευταίες ημέρες στα τουρκικά media στελέχη του κυβερνώντος AKP σχολίαζαν πως η κυβέρνηση δεν δεσμεύεται από τυχόν απορριπτική απόφαση του δικαστηρίου. Οπότε επανερχόμαστε σε αυτό που ήδη αναφέραμε: πως τελικά θα γίνει αυτό που θέλει ο Σουλτάνος.
Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που επί Ερντογάν μια βυζαντινή εκκλησία μετατρέπεται σε τέμενος, αν και βέβαια η Αγία Σοφία είναι ένα σύμβολο, ένα αναγνωρισμένο στολίδι της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Και ειδικά τα τελευταία χρόνια ο Σουλτάνος έχει δείξει τις προθέσεις του με την ανάγνωση του Κορανίου εντός του ναού/μουσείου, ειδικά ανήμερα της φαραωνικής του φιέστας για την άλωση της Πόλης. Όμως, για πολλούς λόγους η συγκυρία είναι βολική για την Υψηλή Πύλη.
Πρώτον σε ένα διάστημα που η απήχηση του Ερντογάν έχει πληγεί σημαντικά από την πανδημία και την δραματική επιδείνωση, είναι προφανές ότι αναζητά συνεχώς τρόπους να εντείνει τον τουρκικό εθνικισμό και να αποσπά το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης από τα καθημερινά προβλήματα.
Τα παιχνίδια στο Αιγαίο και όχι μόνο εξυπηρετούν απόλυτα τη λογική αυτή. Όμως, μια… πανηγυρική επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας ως τζαμί σε live μετάδοση θα είναι προφανώς μια εξαιρετική διαφήμιση για τις «επιτυχίες» του Σουλτάνου, τουλάχιστον μεταξύ των φανατικών οπαδών του. Και βέβαια επισημαίνουμε το… «μεταξύ των φανατικών οπαδών του», διότι στον προοδευτικό πληθυσμό της ίδιας της Κωνσταντινούπολης, που στις τελευταίες δημοτικές εκλογές εξέλεγε πανηγυρικά έναν Κεμαλιστή στο τιμόνι της, τα ερντογανικά… κόλπα δεν είναι απαραίτητο πως «πιάνουν».
Αρκεί να θυμίσουμε πως η υπόσχεση για μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί περιλαμβανόταν και στο πρόγραμμα του υποψηφίου δημάρχου του ΑΚP, Μπιναλί Γιλντιρίμ, χωρίς –όπως αποδείχτηκε- να συγκινήσει τους Κωνσταντινοπολίτες ψηφοφόρους.
Αντιθέτως η ηχηρή και θαρραλέα προ ημερών παρέμβαση του Οικονομικού Πατριάρχη Βαρδολομαίου για το θέμα, που μεταξύ άλλων τόνισε την μεγάλη ευθύνη και τιμή του τουρκικού λαού να διαφυλάξει και να αναδείξει την οικουμενικότητα του υπέροχου μνημείου που συνιστά η Αγία Σοφία συζητήθηκε έντονα μεταξύ των ντόπιων και έκανε το γύρο σε όλα τα social media, καθώς ο απλός κόσμος αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για ένα ακόμη πολιτικό, ψηφοθηρικό παιχνίδι του Σουλτάνου.
Όμως, το πρόβλημα παραμένει πως ο Σουλτάνος κάνει ότι… γουστάρει και δεν έχει βέβαια κανέναν απέναντι του να αντιδράσει δυναμικά και ουσιαστικά. Με τον Λευκό Οίκο τα έχει κάνει… πλακάκια, ενώ οι Ευρωπαίοι είναι τραγικά αδύναμοι και διαιρεμένοι.
Βέβαια το μεγάλο ερώτημα είναι τι κάνει ή καλύτερα τι θα κάνει η ελληνική κυβέρνηση σε περίπτωση που ο Ερντογάν επαναλειτουργήσει θριαμβευτικά την Αγία Σοφία ως τζαμί.
Πιστέψτε με, την απάντηση αυτή, την περιμένω με αγωνία και εγώ…
