Ξέχειλος από αυτοπεποίθηση και αλαζονία ο σύγχρονος σουλτάνος της Τουρκίας εμφανίζεται σίγουρος για τη νίκη του στις αυριανές προεδρικές εκλογές, γεγονός που επιβεβαιώνουν και οι δημοσκοπήσεις.
Όμως, το ιδανικότερο σενάριο για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι να καταφέρει να καθαρίσει τη κούρσα από το πρώτο γύρο, έτσι ώστε να μην χρειαστεί ο δεύτερος γύρος της 24ης Αυγούστου. Αν και σε κάθε περίπτωση το τελικό αποτέλεσμα θα είναι μάλλον το ίδιο, επιβεβαιώνοντας όχι απλά την διαρκή παντοδυναμία του Ερντογάν αλλά και πως, ό,τι βάζει στο μυαλό του, τελικά το καταφέρνει.
Αυτή τη φορά στόχος του είναι ο προεδρικός θώκος, και η μετάβαση του από την πρωθυπουργία στην προεδρία της δημοκρατίας, πιθανότατα για δύο πενταετείς θητείες, που θα του διασφαλίσουν την πλέον περίοπτη θέση στην σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας μετά τον Κεμάλ Ατατούρκ. Όμως, το αποτέλεσμα της κάλπης, της πρώτης στην οποία το εκλογικό σώμα θα εκλέξει απευθείας τον πρόεδρο της δημοκρατίας, αποτελεί μόλις το πρώτο και μάλλον ευκολότερο τμήμα του σχεδίου του, που στη πορεία περιλαμβάνει την μεταρρύθμιση του συντάγματος και την αύξηση των αρμοδιοτήτων του προέδρου. Διότι σήμερα ο ρόλος του προέδρου της δημοκρατίας είναι κυρίως θεσμικός, και βέβαια ο Ερντογάν δεν έκανε όλη αυτή τη μανούβρα για να περιοριστεί σε ένα εθιμοτυπικό ρόλο, και να απωλέσει τον τίτλο του απόλυτου άρχοντα της χώρας.
Αλλαγή πολιτικού συστήματος
Στα σχέδια του Ερντογάν είναι η τροποποιήση του συντάγματος (το οποίο διαμορφώθηκε το 1982 μετά το αιματηρό στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980) και η ουσιαστική αλλαγή του πολιτικού συστήματος της χώρας, από κοινοβουλευτικό σε προεδρικό, με έναν ισχυρό, αμερικανικού προτύπου πρόεδρο. Όμως, παρά την σταθερά υψηλή δημοτικότητα του σε ένα σημαντικό κομμάτι της τουρκικής κοινωνίας, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα γεγονότα της τελευταίας χρονιάς, τα σκάνδαλα και οι συνεχιζόμενες ταραχές και διαδηλώσεις, έχουν φέρει τον ίδιο και το κόμμα του στη δυσκολότερη θέση της 12χρονης κυριαρχίας τους. Η απόπειρα μιας συνταγματικής μεταρρύθμισης είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει νέα κοινωνική εξέγερση, ενώ βέβαια δεν είναι πρακτικά εύκολος στόχος. Το ισλαμικό κόμμα χρειάζεται διευρυμένη πλειοψηφία στη Βουλή και άρα μια σαρωτική νίκη στις βουλευτικές εκλογές της ερχόμενης χρονιάς, για να αυξήσει περαιτέρω τις έδρες του. Οι εκλογές πρόκειται να γίνουν τον επόμενο Ιούνιο, όμως τα σενάρια θέλουν τον Ερντογάν να οδηγεί τη χώρα στις κάλπες πολύ γρηγορότερα, όσο δηλαδή γνωρίζει ότι το ρεύμα του είναι ακόμη ισχυρό.
Στο πλευρό του, κράτος, media και χρήμα
Για την ώρα βεβαίως η προσοχή του είναι επικεντρωμένη στην αυριανή κάλπη της Κυριακής, με τους αντιπάλους του να κάνουν ότι μπορούν για να περιορίσουν έστω το εύρος της νίκης του. Άλλωστε, για πρώτη φορά επτά κόμματα της αντιπολίτευσης, που μέχρι τώρα πορευόταν κατακερματισμένη διευκολύνοντας το κυβερνών AKP, κατάφεραν να συμφωνήσουν στην στήριξη ενός κοινού υποψηφίου, και μάλιστα ενός υποψηφίου που δεν προέρχεται από τις τάξεις των παραδοσιακών κοσμικών. Πρόκειται για τον Εκμελεντίν Ιχσάνογλου, πρώην γενικό γραμματέα του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης και διακεκριμένο, μετριοπαθή ισλαμιστή, διανοούμενο, ο οποίος έχει ξεχωρίσει για τις απόψεις του περί αναγκαίας προσέγγισης Χριστιανισμού και Ισλάμ. Ωστόσο, ο Ιχσάνογλου είναι ελάχιστα γνωστός στο ευρύ κοινό, και βέβαια δεν βρέθηκε να αντιμετωπίζει απλά τον Ερντογάν, αλλά ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό, που δουλεύει αναφανδόν για λογαριασμό του Τούρκου ηγέτη.
Τόσο ο Ιχσάνογλου, όσο και ο τρίτος βασικός μονομάχος, o τέως δήμαρχος του Ντιγιάρμπακιρ και ηγέτης του κουρδικού BDP Σελαχαττίν Ντεμιρτάς -στεκόμαστε και πάλι στην πρωτοφανή για τα πολιτικά χρονικά απουσία κοσμικού υποψηφίου από τη κούρσα- έπρεπε να συγκεντρώσουν μόνοι τους τα χρήματα που χρειάζονταν για την εκστρατεία τους, αλλά και να αντιμετωπίσουν τον σχεδόν αποκλεισμό τους από τα κρατικά media. Την ίδια ώρα ο Ερντογάν όργωνε τη χώρα με το πρωθυπουργικό τζετ και διοργάνωνε εντυπωσιακές εκδηλώσεις, με την ουσιαστική χρηματοδότηση του Δημοσίου, όπως κατήγγειλε και ο ΟΑΣΕ.
Η τράμπα με τον Αμπντουλάχ Γκιουλ
Μπορεί ο στόχος για το AKP να είναι η νίκη τη Κυριακή, όμως για την ώρα δεν έχει βρει απάντηση στο πρόβλημα του τι θα κάνει με τον Αμπντουλάχ Γκιουλ, τον σύμμαχο και κατά πολλούς μελλοντικό διάδοχο του Ερντογάν. Ενα σενάριο θέλει τον Γκιουλ να επανέρχεται σε ηγετική θέση στο κόμμα, ίσως και στην προεδρία του AKP, με την οποία θα επανα-επιβεβαιώσει το τίτλο του ως δελφίνου. Όμως, στην πραγματικότητα το πόστο στο οποίο προσβλέπει είναι αυτό του πρωθυπουργού, κάνοντας μια τράμπα στα πρότυπα του ρωσικού μοντέλου Πούτιν-Μεντβέντεφ. Στη περίπτωση αυτή, πάντως, το πιθανότερο είναι ότι ο Γκιουλ δεν θα αναλάβει τη πρωθυπουργία τώρα, η οποία θα πάει σε κάποιο μεταβατικό πρόσωπο, αλλά μετά τις νέες βουλευτικές εκλογές.
Αναδημοσίευση από την Finance & Markets Voice της Πέμπτης 7 Αυγούστου 2014
