Ο Χρήστος Γούλας, Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας και του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ, μιλά στην One Voice παρουσιάζοντας μερικά από τα ευρήματα πρόσφατης έρευνας. Όπως αναφέρει, ένα νέο κύμα brain drain βρίσκεται σε εξέλιξη, με τη νέα γενιά να αναζητά στο εξωτερικό ευκαιρίες που θα αξιοποιούν τις δεξιότητές της και θα ανταποκρίνονται στις φιλοδοξίες της
Γράφει η Τέτα Τσετσέκου
Η νέα γενιά στην Ελλάδα βρίσκεται σε αδιέξοδο, καθώς η επιθυμία για ποιοτική και δημιουργική εργασία συγκρούεται με μια αγορά που δεν προσφέρει αντίστοιχες ευκαιρίες.
Το πρόσφατο νομοσχέδιο για τις 13 ώρες εργασίας εντείνει την αίσθηση αδικίας και ανασφάλειας, υπονομεύοντας τόσο την προσωπική ανάπτυξη των νέων όσο και τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα και καινοτομία της χώρας. Ο Χρήστος Γούλας, Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας και του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ, μιλά στην One Voice παρουσιάζοντας μερικά από τα ευρήματα της έρευνας. Όπως αναφέρει, το 80% των νέων εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του, ενώ πολλοί θεωρούν ότι το μέλλον τους βρίσκεται στο εξωτερικό, καθώς η Ελλάδα δεν παρέχει τις απαραίτητες προοπτικές για επαγγελματική εξέλιξη. Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα brain drain, με τη νέα γενιά να αναζητά στο εξωτερικό ευκαιρίες που θα αξιοποιούν τις δεξιότητές της και θα ανταποκρίνονται στις φιλοδοξίες της.
ΕΡ.: Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι που οδηγούν τη νέα γενιά σε οικονομική εξάρτηση από την οικογένεια, σύμφωνα με την έρευνα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ;
Μόνο το 20% των νέων κατοικεί μόνο του, ενώ το υπόλοιπο 80% εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του. Από αυτούς, περίπου το 50% συγκατοικεί με γονείς και σύντροφο, ενώ το 30% ζει αποκλειστικά με τους γονείς.
Οι βαθύτερες αιτίες αυτής της κατάστασης προκύπτουν έμμεσα, καθώς δεν τέθηκε άμεσα το ερώτημα «γιατί μένετε με τους γονείς σας». Παρ’ όλα αυτά, το 75% των νέων δηλώνει ότι είναι οικονομικά εξαρτημένο από την οικογένειά του, ενώ μόλις το 18% αναφέρει ότι μπορεί να καλύψει τις βασικές του ανάγκες με τον μισθό που λαμβάνει. Επομένως, η υποαμοιβή αναδεικνύεται ως ο κύριος λόγος που τους οδηγεί να παραμένουν στο οικογενειακό σπίτι.
ΕΡ.: Το βασικό αίτημα των νέων είναι η ποιοτική εργασία. Γιατί δυσκολεύονται να βρουν δουλειές που να ανταποκρίνονται στα προσόντα τους;
Η έννοια της εργασίας σήμερα παρουσιάζει πολλαπλές διαστάσεις. Η απλή εργασία που εξασφαλίζει μόνο τον βιοπορισμό δεν θεωρείται πλέον επαρκής ούτε και ανεκτή από τους νέους. Παρότι η ανεργία έχει μειωθεί σε ποσοτικό επίπεδο, αυτό που εξακολουθεί να λείπει είναι η ουσιαστική μετάβαση προς την ποιοτική εργασία. Οι νέοι θέλουν, πέρα από τον βιοπορισμό, δημιουργικότητα, αίσθημα συμμετοχής και συλλογικότητας, ένα ισχυρό αξιακό πλαίσιο και σεβασμό στην προστασία του περιβάλλοντος. Δεν διστάζουν, μάλιστα, να εγκαταλείψουν μια θέση εργασίας, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται οικονομικό κόστος, όταν εκείνη δεν ικανοποιεί τις ανάγκες τους για δημιουργικότητα.
ΕΡ.: Πώς εξηγείται ότι μια τόσο μορφωμένη και τεχνολογικά ικανή γενιά καταλήγει να εργάζεται κυρίως σε θέσεις χαμηλής ειδίκευσης, όπως στην εστίαση ή να στρέφεται στη μετανάστευση;
Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για την πιο προσοντούχα γενιά που γνώρισε η χώρα, οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας είναι συχνά κατώτερες των προσόντων τους. Το παραγωγικό σύστημα της Ελλάδας εξακολουθεί να δημιουργεί θέσεις κυρίως στον τομέα της εστίασης και των καταλυμάτων και δεν αξιοποιεί τις νέες δεξιότητες που οι νέοι φέρνουν στην αγορά. Παρότι σε υψηλό ποσοστό δηλώνει ότι αισθάνεται άνετα να εργαστεί με τεχνητή νοημοσύνη, οι χαμηλής ειδίκευσης θέσεις που βρίσκουν δεν απαιτούν ούτε ενσωματώνουν τέτοιες δυνατότητες.
ΕΡ.: Πώς γίνεται η Ελλάδα να χρηματοδοτεί τις σπουδές των νέων της, ενώ το κράτος δεν επενδύει στην τεχνολογική ανάπτυξη, με αποτέλεσμα το εξωτερικό να καρπώνεται τις δεξιότητές τους;
Μόνο το 3% του ΑΕΠ κατευθύνεται στην εκπαίδευση, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ επιπλέον 3–3,5% δίνουν από ιδίους πόρους τα νοικοκυριά, το υψηλότερο στην Ευρώπη. Η ελληνική οικογένεια επενδύει σημαντικά ποσά στην εκπαίδευση, πιστεύοντας ότι αποτελεί τον βασικό δρόμο για κοινωνική και επαγγελματική κινητικότητα. Παρ’ όλα αυτά, όταν οι νέοι εισέρχονται στην αγορά εργασίας, τα προσόντα τους συχνά δεν αξιοποιούνται.
Απαιτείται αναβάθμιση του παραγωγικού συστήματος σε πολλαπλά επίπεδα, κάτι που όμως δεν παρατηρείται στην πράξη. Επιπλέον, το πρόσφατο νομοσχέδιο για τις 13 ώρες εργασίας στέλνει ένα λανθασμένο μήνυμα στη νέα γενιά: Ότι για να προχωρήσει κάποιος πρέπει να εργάζεται υπερβολικά, υποβαθμίζοντας τόσο την ποιότητα όσο και την παραγωγικότητα που μπορούν να προσφέρουν τα προσόντα των εργαζομένων.
Ως αποτέλεσμα παρατηρείται ένα νέο κύμα brain drain, με τη γενιά αυτή να θεωρεί ότι το μέλλον της βρίσκεται στο εξωτερικό.
ΕΡ.: Η δική μας εργασιακή καθημερινότητα έχει άγχος και πίεση. Πώς χαρακτηρίζεται η εργασιακή καθημερινότητα της σημερινής νέας γενιάς;
Οι νέοι δηλώνουν υψηλά ποσοστά άγχους (65%) και επαγγελματικής εξουθένωσης. Αν και μπορεί να φαίνεται παράδοξο ένα άτομο 26–28 ετών να αισθάνεται επαγγελματική εξουθένωση, δεν πρέπει να υποτιμήσουμε αυτή την εμπειρία και είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τους λόγους που τη δημιουργούν.
Η σημερινή γενιά διαθέτει διαφορετικές αξίες στην εργασία. Δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ψυχική υγεία (80%), προτεραιοποιεί την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και ενδιαφέρεται για το περιβάλλον, την ποιότητα ζωής και την κοινωνική προστασία.
ΕΡ.: Η νέα γενιά βλέπει επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα μας;
Το 72% δεν βλέπει επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα, ενώ μόνο το 9% αξιολογεί θετικά την πορεία του στην εργασία. Επιπλέον, πολλοί δηλώνουν ότι οι γονείς τους είχαν καλύτερη εργασιακή και κοινωνική θέση απ’ ό,τι αναμένεται να έχουν οι ίδιοι, γεγονός που πρέπει να μας προβληματίσει σοβαρά.
ΕΡ.: Ποιο είναι το θετικό στοιχείο που προσφέρει η σημερινή γενιά στη χώρα και πώς θα πρέπει να το αξιοποιήσουμε για ένα μέλλον με προοπτική;
Υπάρχει και ένα θετικό στοιχείο, η συντριπτική πλειονότητα των νέων διαθέτει υψηλές ψηφιακές δεξιότητες και επιθυμεί να εργάζεται σε περιβάλλον με τεχνητή νοημοσύνη (70%). Με τις δεξιότητες αυτές και τα νέα εργαλεία που προσφέρει η τεχνολογία, η γενιά αυτή αποτελεί τη μεγαλύτερη ευκαιρία της χώρας για να πραγματοποιήσει το άλμα προς ποιοτική εργασία και αναβάθμιση του παραγωγικού συστήματος.
