Η φτώχεια δεν είναι απλώς ποσοστά σε πίνακες. Είναι η αγωνία στο τέλος του μήνα για το ενοίκιο. Είναι η αίσθηση ότι η ζωή μικραίνει όσο μεγαλώνουν οι λογαριασμοί. Είναι η ανασφάλεια που γίνεται καθημερινότητα. Και αυτή η πραγματικότητα δεν αλλάζει με εξαγγελίες και ευχολόγια.
Η «Έκθεση για τη Φτώχεια στην Ελλάδα 2025», την οποία δημοσίευσε το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, επιχειρεί να δει κατάματα τι απέδωσε –και κυρίως τι δεν απέδωσε– η Εθνική Στρατηγική για τη μείωση της φτώχειας που παρουσιάστηκε το 2022.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό, αλλά ξεκάθαρο:
Οι στόχοι ήταν φιλόδοξοι. Η εφαρμογή, όχι. Και τα αποτελέσματα ακόμη χειρότερα.
Ο στόχος χάθηκε προτού καν ξεκινήσει
Η στρατηγική προέβλεπε ότι μέχρι το 2030 η Ελλάδα θα πρέπει να μειώσει τον πληθυσμό που ζει σε κίνδυνο φτώχειας κατά 7,3 ποσοστιαίες μονάδες — δηλαδή κατά περίπου 860.000 ανθρώπους.
Στην πράξη όμως:
Το 2022 το ποσοστό σε κίνδυνο φτώχειας ήταν 26,3%
Το 2023 παρέμεινε 26,1%
Το 2024 ανέβηκε ξανά σε 26,9% (περίπου 2,74 εκατ. άνθρωποι)
Αντί για προχώρημα, βλέπουμε βήματα προς τα πίσω.
Και για να «φανούν» βελτιώσεις σε απόλυτους αριθμούς;
Θα πρέπει… να μειωθεί ο πληθυσμός λόγω υπογεννητικότητας και μετανάστευσης.
Είναι αυτό «εθνικός στόχος» ή εθνική ήττα;
Η παγίδα της καθημερινότητας
Η Έκθεση καταγράφει επιδείνωση σε κρίσιμες πλευρές της ζωής:
Περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν υλική στέρηση
Η παιδική φτώχεια παραμένει επίμονα υψηλή
Οι μισθοί και οι συντάξεις έχουν τη χαμηλότερη αγοραστική δύναμη στην Ευρώπη
Το φορολογικό σύστημα πιέζει περισσότερο τους πιο αδύναμους
Η εργασιακή ανασφάλεια και οι χαμηλές αμοιβές παγιδεύουν τους εργαζόμενους στη φτώχεια
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα καλύπτει μόλις το 60% του ορίου φτώχειας
Δεν πρόκειται για λάθη στα νούμερα.
Πρόκειται για λάθος πολιτικές.
Χωρίς τη φωνή των ίδιων των ανθρώπων, καμία πολιτική δεν λειτουργεί
Όσοι ζουν τη φτώχεια δεν είχαν ρόλο στη διαμόρφωση της στρατηγικής που υποτίθεται ότι τους αφορά.
Το Δίκτυο υπενθυμίζει την αρχή:
Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς.
Χωρίς συμμετοχή, χωρίς λογοδοσία, χωρίς αλλαγές στην πράξη, η φτώχεια δεν μειώνεται — διαιωνίζεται.
Τώρα τι;
Η Έκθεση προτείνει:
Στήριξη «αόρατων» πληθυσμών (άνεργοι μακράς διάρκειας, μονογονεϊκές οικογένειες, πρόσφυγες, νέοι εργαζόμενοι)
Ενίσχυση τοπικής αυτοδιοίκησης και κοινωνικών δομών
Δίκαιη φορολογική μεταρρύθμιση
Κοινωνικά δίκαιη πράσινη & ψηφιακή μετάβαση
Θεσμική συμμετοχή όσων βιώνουν φτώχεια στις αποφάσεις
Η φτώχεια δεν είναι αναπόφευκτη.
Είναι αποτέλεσμα επιλογών.
Και όσο οι επιλογές αυτές παραμένουν οι ίδιες, το αποτέλεσμα δεν θα αλλάξει.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν μπορεί να αλλάξει η κατάσταση.
Το ερώτημα είναι:
Υπάρχει η πολιτική βούληση να αλλάξει;
