Του Νότη Μαριά*
Η κορύφωση της Ουκρανικής κρίσης οδηγεί τον Πούτιν στην αγκαλιά της Κίνας. Με αφορμή την επίσκεψή του στο Πεκίνο ενόψει της έναρξης των χειμερινών Ολυμπιακών αγώνων προχώρησε σε σημαντικές συμφωνίες με τον κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ. Έτσι η κινεζική πλευρά αφού κάνει λόγο για πρωτοφανείς δεσμούς Κίνας- Ρωσίας για το ξεκίνημα μιας νέας εποχής στις διεθνείς σχέσεις που δεν θα καθορίζονται από τις ΗΠΑ, τονίζει ότι η Κοινή Δήλωση των δύο πλευρών εδραιώνει τον στενό συντονισμό και απορρίπτει την ηγεμονία των ΗΠΑ (www.globaltimes.cn 4/2/2022). Είχε άλλωστε προηγηθεί βαρυσήμαντο άρθρο του Πούτιν στο κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua (http://en.kremlin.ru/events 3/2/2022) με τίτλο «Ρωσία και Κίνα: Μια στρατηγική εταιρική σχέση προσανατολισμένη στο μέλλον».
Oι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στη διμερή ατζέντα και στην εμπορική και οικονομική συνεργασία, με τον Πρόεδρο της Κίνας να θέτει ως στόχο την αύξηση του διμερούς εμπορίου των δύο πλευρών στα 250 δις δολάρια από 140 δις δολάρια που ήταν το 2021 (http://en.kremlin.ru/events 4/2/2022). Από την πλευρά του ο Πούτιν ενόψει των αναμενόμενων κυρώσεων της Δύσης και της συνακόλουθης μείωσης των ρωσικών διαθεσίμων σε δολάρια και ευρώ, ζήτησε την «προώθηση της χρήσης εθνικών νομισμάτων σε αμοιβαίους διακανονισμούς, κάτι που υποστήριξε η κινεζική πλευρά» Οι δύο πλευρές «συζήτησαν επίσης τη διμερή στρατιωτικο-τεχνική συνεργασία» καθώς και «τη διεθνή κατάσταση και τα περιφερειακά ζητήματα, ιδίως τις συνθήκες γύρω από τις εγγυήσεις ασφαλείας που προτείνει η Ρωσική Ομοσπονδία».
Από την άλλη το Κίεβο για άλλη μια φορά κατάφερε να ενθυλακώσει αρκετά δις ευρώ και δολάρια από τη Δύση. Έτσι η ΕΕ φιλοδώρησε την Ουκρανία με νέα προίκα 1,2 δις ευρώ στο πλαίσιο της διαδικασίας Μακροοικονομικής Χρηματοδοτικής Συνδρομής (ΜΧΣ), ένα δάνειο στο οποίο θα προστεθούν και τα 6,5 δις ευρώ της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης που ήδη έχει εγκριθεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ) για το διάστημα 2021-2027.
Και όλα αυτά ενώ ήδη η Ουκρανία έλαβε από την ΕΕ τον Σεπτέμβριο του 2021 και άλλο δάνειο ύψους 1,2 δις ευρώ για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιούργησε η πανδημία.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν), από το 2014 μέχρι σήμερα η Ουκρανία έλαβε από την ΕΕ και από άλλους ευρωπαϊκούς πιστωτικούς οργανισμούς χρηματοδότηση υπό τη μορφή επιχορηγήσεων και δανείων ύψους 17 δις ευρώ. Ειδικότερα το Κίεβο έλαβε δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) ύψους 9,5 δις ευρώ συν 5,6 δις ευρώ δάνεια από την ΕΕ στο πλαίσιο της διαδικασίας ΜΧΣ συν 1,7 δις ευρώ επιχορηγήσεις στο πλαίσιο της διμερούς συνεργασίας ΕΕ- Ουκρανίας, συν 355 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο των εργαλείων της Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ συν 199 εκατ. ευρώ για ανθρωπιστική βοήθεια.
Όμως, όπως έχει συμβεί αρκετές φορές στο παρελθόν, το Κίεβο αφού ενθυλάκωσε τις πρώτες δόσεις του δανείου του ΔΝΤ δεν υλοποίησε το σχετικό Μνημόνιο. Για τον λόγο αυτόν τελικά το Κίεβο έλαβε από το ΔΝΤ μόνο 2,8 δις δολάρια έχοντας πλέον ένα σχετικό χρηματοδοτικό κενό της τάξης τουλάχιστον των 2,2 δις δολαρίων.
Ενόψει των παραπάνω το Κίεβο στράφηκε για άλλη μια φορά προς τις Βρυξέλλες ζητώντας στις 16 Νοεμβρίου 2021 νέο δάνειο από την ΕΕ. Το έκτο από το 2014. Από τα παραπάνω λοιπόν αποδεικνύεται ότι οι δανειακές ανάγκες της Ουκρανίας προέκυψαν λόγω της οικονομικής κρίσης που δημιούργησε η πανδημία σε συνδυασμό με τις αβελτηρίες του ίδιου του ουκρανικού οικονομικού συστήματος στο οποίο ως γνωστόν κυριαρχούν οι ολιγάρχες και η διαφθορά.
Επομένως το νέο έκτο κατά σειράν δάνειο που ζήτησε η Ουκρανία δεν είχε καμία άμεση σχέση με την πρόσφατη ρωσο-ουκρανική κρίση η οποία ενέσκηψε μήνες αργότερα εντός του 2022. Όμως το δάνειο για ευνόητους λόγους συνδέθηκε άμεσα με την αντιπαράθεση ΝΑΤΟ Ρωσίας.
Αξιοποιώντας μάλιστα την συγκυρία λόγω της έντασης των σχέσεων Μόσχας- Κιέβου, η Κομισιόν με διαδικασίες fast track δρομολόγησε την ψήφιση της πρότασής της για χορήγηση δανείου 1,2 δις ευρώ προς την Ουκρανία. Στο πλαίσιο αυτό η Πρόεδρος της Κομισιόν Ursula von der Leyen προανήγγειλε μεσούσης της ρωσο- ουκρανικής κρίσης τη χορήγηση δανείου (ec.europa.eu 24/1/2022). Είχε προηγηθεί «εντελώς τυχαία» σχετική δήλωση της Υπουργού Εξωτερικών της Γερμανίας Annalena Baerbock για οικονομική στήριξη του Κιέβου (www.politico.eu 24/1/2022).
Μέσα λοιπόν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε σε επίπεδο πρέσβεων στις 11/2/2021 τη χορήγηση ΜΧΣ ύψους 1,2 δις ευρώ στην Ουκρανία (www.consilium.europa.eu 11/2/2021) παρακάμπτοντας μάλιστα δήθεν λόγω του επείγοντος χαρακτήρα και των εξαιρετικών περιστάσεων την σχετική υποχρέωση ενημέρωσης των εθνικών κοινοβουλίων τουλάχιστον προ 8 εβδομάδων, όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 1 σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (παράγραφος 25 Προοιμίου Απόφασης ΜΧΣ Ουκρανίας).
Και το κερασάκι στην τούρτα είναι η χορήγηση εγγύησης κρατικού δανείου ύψους ενός δις δολαρίων εκ μέρους των ΗΠΑ (nypost.com 14/2/2022) συν 393 εκατ. δολάρια HΠΑ δάνειο εκ μέρους του Καναδά (www.reuters.com 15/2/2022). Καθόλου άσχημα για τους ολιγάρχες της Ουκρανίας, οι οποίοι πάντως καλού-κακού «την έχουν ήδη κοπανήσει» από το Κίεβο για Αυστρία και άλλες χώρες της ΕΕ.
* Καθηγητής Θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Πανεπιστήμιο
Κρήτης, Πρόεδρος του Κόμματος ΕΛΛΑΔΑ- Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ, πρώην
Ευρωβουλευτής
