29 ΧΡΟΝΙΑ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ
Η απουσία του και η παρακαταθήκη του στην ελληνική πολιτική
Του Βασίλη Ταλαμάγκα
Στις 23 Ιουνίου 1996 η Ελλάδα αποχαιρέτισε έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς ηγέτες της σύγχρονης ιστορίας της: τον Ανδρέα Παπανδρέου. 29 χρόνια μετά τον θάνατό του η μορφή του συνεχίζει να προκαλεί αναλύσεις, συγκρίσεις και -όλο και πιο συχνά- μια αίσθηση κενού.
Καθώς το πολιτικό προσωπικό της χώρας αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό, αδιαφορία ακόμη και με απέχθεια από μεγάλο μέρος της κοινωνίας, η απουσία ηγετικών μορφών όπως ο Παπανδρέου γίνεται όλο και πιο αισθητή.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν ήταν απλώς ένας πρωθυπουργός ή ένας ηγέτης κόμματος. Υπήρξε ο πολιτικός που αναμόρφωσε τον πολιτικό χάρτη της Μεταπολίτευσης, καθιερώνοντας ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης. Ήταν ο άνθρωπος που κατάφερε να εκφράσει τις αγωνίες και τις ελπίδες των μη προνομιούχων Ελλήνων, δημιουργώντας το ΠΑΣΟΚ ως ένα κόμμα μαζικό, λαϊκό και ριζοσπαστικό. Με συνθήματα όπως το «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες» κατάφερε να δημιουργήσει ισχυρούς δεσμούς με τον λαό και να μετατρέψει τις πολιτικές του θέσεις σε κοινωνικό αίτημα.
Η παρακαταθήκη του είναι βαριά, πολυσήμαντη και σε μεγάλο βαθμό ακόμα ενεργή. Η εδραίωση του κοινωνικού κράτους, η αναγνώριση της εθνικής αντίστασης, η αναδιανομή του πλούτου και η ενίσχυση των περιφερειών υπήρξαν πολιτικές επιλογές που άφησαν βαθύ αποτύπωμα.
Ωστόσο, αυτό που καθιστά την απουσία του πιο έντονη σήμερα δεν είναι μόνο οι πολιτικές του, αλλά κυρίως το πολιτικό του ανάστημα. Ο Παπανδρέου είχε την ικανότητα να εμπνέει, να κινητοποιεί και να καθοδηγεί. Είχε το χάρισμα του λόγου, τη στρατηγική σκέψη και τη δυνατότητα να αφουγκράζεται τις ανάγκες της κοινωνίας. Σε μια εποχή που η πολιτική συχνά εξαντλείται σε επικοινωνιακά σλόγκαν και πρόχειρες λύσεις, η σύγκριση με προσωπικότητες του παρελθόντος όπως ο Παπανδρέου είναι αναπόφευκτη.
Η σύγχρονη πολιτική σκηνή δείχνει να αδυνατεί να παραγάγει νέες, ισχυρές φυσιογνωμίες. Οι ηγέτες φαίνονται περισσότερο διαχειριστές παρά οραματιστές. Η κοινωνία διψά για πολιτικό λόγο με ουσία, για ιδέες που να υπερβαίνουν την τεχνοκρατική προσέγγιση και να απαντούν στα μεγάλα διλήμματα της εποχής. Μέσα σ’ αυτό το κενό, η μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου δεν λειτουργεί μόνο ως νοσταλγία, αλλά και ως υπενθύμιση του τι σημαίνει πραγματική ηγεσία.
Η Ιστορία, ασφαλώς, δεν επαναλαμβάνεται. Αλλά οι ηγέτες που σημάδεψαν μια εποχή αφήνουν πίσω τους ένα μέτρο σύγκρισης – και ο Ανδρέας Παπανδρέου, 29 χρόνια μετά τον θάνατό του, εξακολουθεί να είναι σημείο αναφοράς.
Για πολλούς παραμένει το πρόσωπο που ακόμη και σήμερα θα ήθελαν να είχαν απέναντι στα σύγχρονα αδιέξοδα.
Πηγή: Καθημερινή One Voice
