Τα δομικά προβλήματα της οικονομίας , η γραφειοκρατία και ο πληθωρισμός κρατούν τα εισοδήματα των νοικοκυριών σε χαμηλά επίπεδα
Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται περισσότερο απ’ την Ευρωζώνη αλλά δεν φαίνεται στην ευημερία των πολιτών που έχουν χαμηλότερη αγοραστική δύναμη από τον μέσο πολίτη στην Ευρωζώνη. Αυτή είναι η ουσιαστική μετάφραση της έκθεση του ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία. Στην έκθεση παρατίθενται τα θετικά που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια (υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης και δημοσιονομική ανάκαμψη) αλλά τονίζει ότι δεν υπάρχει αντανάκλαση στο βιωτικό επίπεδο του μέσου Έλληνα. Επίσης είναι ανησυχητική η μείωση της αποταμίευσης.
Η μελέτη του ΙΟΒΕ για την πορεία της ελληνικής οικονομίας δείχνει ξεκάθαρα ότι αν και κινείται θετικά με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, χρειάζεται αύξηση των επενδύσεων και δημοσιονομική πειθαρχία. Γιατί το περιβάλλον είναι ταχέως μεταβαλλόμενο , η ελληνική οικονομία εξακολουθει να έχει δομικές αδυναμίες και ο κίνδυνος να έχουμε πάλι κάποια οικονομική εκτροπή είναι μεγάλος.
Προτεραιότητες πολιτικής θα πρέπει να έχουν στόχο την εξωστρέφεια και τις καινοτόμες επενδύσεις για την σύγκλιση των εισοδημάτων με την υπόλοιπη ευρωζώνη. Σκοπός πρέπει να είναι η επαναφορά συνολικά των επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ τουλάχιστον στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όπως και η ποιοτική στροφή τους προς μεσοπρόθεσμες επενδύσεις που θα ενισχύουν περισσότερο την παραγωγικότητα.
Ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας μετά την κρίση. Νέα ισορροπία και το Ταμείο Ανάκαμψης (Τ.Α.Α)
Στα θετικά, η οικονομία μας επέδειξε ανθεκτικότητα και, μετά τη βαθιά κρίση χρέους, έχει βρει μια νέα ισορροπία. Στις περισσότερες επιμέρους αγορές και λειτουργίες της, η ελληνική οικονομία είναι σήμερα σταθερότερη και ασφαλέστερη από ό,τι ήταν πριν από λίγα χρόνια. Σε ορισμένες πλευρές της, όπως στην εξωστρέφεια, η βελτίωση μπορει να προέλθει από την τελική ενίσχυση από το ταμείο ανάκαμψης, ώστε αυτή η τροχιά να διατηρηθεί και στη νέα χρονιά.
Να διορθωθούν οι αδυναμίες. Ανάγκη αύξηση παραγωγικοτητας και επενδύσεων
Με δεδομένη τη σταθεροποίηση της εγχώριας οικονομίας, αλλά και τις έντονες νέες προκλήσεις, η προσοχή στρέφεται στις αδυναμίες που πρέπει να διορθωθούν ώστε να υπάρχει μελλοντικά θετική πορεία. Η εστίαση μπορεί να γίνει σε δύο επίπεδα. Η μακροοικονομική έκφραση του προβλήματος είναι το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, που επιμένει, μαζί με το επίπεδο και τη σύνθεση των επενδύσεων, που είναι χαμηλότερο αυτού των οικονομιών που θα θέλαμε να πλησιάσουμε. Αυτή είναι έκφραση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, που παραμένουν ασθενείς.
Νοικοκυριά : Χαμηλά πραγματικά εισοδήματα και αποταμίευση, δεν διασφαλίζουν ευημερία
Παρά την αύξηση των αμοιβών, τη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας, καθώς και τη μεγάλη άνοδο της αξίας των κατοικιών, της κύριας περιουσίας των ιδιωτών στη χώρα, πολλά νοικοκυριά έχουν πραγματικά εισοδήματα και αποταμίευση που δεν διασφαλίζουν ευημερία.
Τα πραγματικά εισοδήματα δεν έχουν φτάσει ακόμη στα επίπεδα προ του 2010
Συνθέτοντας τα θετικά και τις αδυναμίες, έχει πλέον κλείσει ένας 15ετής κύκλος, με τις κεντρικές μετρήσεις να επιστρέφουν στις γενικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών. Ενώ πολλοί κεντρικοί δείκτες ξεπερνούν του 2010, τα μέσα πραγματικά εισοδήματα δεν αναμένεται να φτάσουν εκεί πριν περάσουν κάποια χρόνια, από τη μια πλευρά γιατί το δημόσιο χρέος δεν μπορεί να αυξάνεται αλλά πρέπει να μειώνεται, και από την άλλη γιατί η δημογραφική δυναμική μειώνει τη συμμετοχή στην εργασία.
Ουσιαστικές τομές στον τρόπο λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας
Η συνθήκη για να αυξηθούν γρηγορότερα τα εισοδήματα και να επιτευχθεί σύγκλιση με τις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, είναι ουσιαστικές τομές στον τρόπο λειτουργίας της δικής μας οικονομίας. Ο πληθωρισμός παραμένει υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης και θα είναι κρίσιμης σημασίας η μείωσή του κατά τη νέα χρονιά, αφενός για την ανακούφιση των νοικοκυριών και αφετέρου για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Η κατανάλωση σε κάθε περίπτωση καταδεικνύει ανθεκτικότητα, ενώ για τις επενδύσεις υπάρχει συγκρατημένη αισιοδοξία εφόσον παραμένει η επίδραση του ταμείου ανάκαμψης. Παρά την προγραμματισμένη τυπική ολοκλήρωση του, η δυναμική του ταμείου ανάκαμψης δεν θα εξαντληθεί άμεσα και θα παραμείνει θετική και κατά την επόμενη διετία. Όχι όμως τόσο ισχυρή ώστε να μπορεί να προκαλέσει από μόνη της τις αναγκαίες περαιτέρω επενδύσεις σε φυσικό και ανθρώπινο κεφάλαιο.
Οι επενδύσεις αποτελούν το κλειδί για να τεθεί η ελληνική οικονομία σε υψηλή αναπτυξιακή τροχιά τα επόμενα χρόνια. Αν και η πρόσφατη τροχιά τους καταγράφεται θετική, είναι χαμηλότερη από το επίπεδο που θα μπορούσε να εκτιμηθεί για μια οικονομία που προέρχεται από κρίση χρέους και μια βαθιά ύφεση. Ιδίως όταν αυτή κινείται με γνώμονα την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, ώστε να υπάρξει συστηματική ανάπτυξη
Προκλήσεις για την οικονομία: παραγωγικότητα, σύνθεση των επενδύσεων και εξωτερικό έλλειμμα
Προκλήσεις για τα νοικοκυριά: Πραγματικά εισοδήματα και αποταμίευση
Προτεραιότητες πολιτικής με στόχο την εξωστρέφεια και τις καινοτόμες επενδύσεις σύγκλιση των εισοδημάτων με την υπόλοιπη ευρωζώνη. Σκοπός πρέπει να είναι η επαναφορά συνολικά των επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ τουλάχιστον στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όπως και η ποιοτική στροφή τους προς μεσοπρόθεσμες επενδύσεις που θα ενισχύουν περισσότερο την παραγωγικότητα.
Συνολικά, υπάρχει στροφή του παραγωγικού υποδείγματος προς μεγαλύτερη εξωστρέφεια και ένταση καινοτόμων επενδύσεων αλλά με ρυθμό αργότερο από τον επιθυμητό. Συνυπολογίζοντας ότι το παγκόσμιο και ευρωπαϊκό πλαίσιο μάλλον θα είναι λιγότερο ευνοϊκό τα επόμενα χρόνια από ότι ήταν στην προηγούμενη δεκαετία, καθώς και ότι η εγχώρια αποταμίευση παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, είναι προϋπόθεση ενίσχυσης των επενδύσεων η υποστήριξη εγχωρίως ενός οικονομικού πλαισίου που μαζί με σταθερότητα θα επιτρέπει άνοδο της παραγωγικότητας. Η άμβλυνση γραφειοκρατικών και ρυθμιστικών εμποδίων που παραμένουν, η ταχύτερη επίλυση νομικών διαφορών, η προσαρμογή προτεραιοτήτων στη φορολογία, η ενίσχυση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού συστήματος και η ενθάρρυνση της καινοτομίας αποτελούν αναγκαία συστατικά ενός τέτοιου πλαισίου εφεξής. Συστηματικές αλλαγές στη λειτουργία του κράτους και των αγορών, την ενθάρρυνση δημιουργίας και προσέλκυσης ανθρώπινου κεφαλαίου, μαζί με ενίσχυση των δημοσίων επενδύσεων σε ψηφιακές και άλλες υποδομές, θα είναι σημαντικές για να προσελκύσουν επενδύσεις ποσοτικά και ποιοτικά επαρκείς για μια θετική πορεία της οικονομίας.
