Πριν λίγες μέρες, ο Elon Musk εμφανίστηκε στο Moonshots Podcast του Peter Diamandis και, με την άνεση που χαρίζει ο συνδυασμός πλούτου, ισχύος και πλήρους απουσίας συνεπειών, δήλωσε λίγο-πολύ ότι «θα είμαστε ανόητοι αν πεθάνουμε μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια». Κατά τον Musk, η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα «ξαναγράψουν τον κώδικα» του ανθρώπινου σώματος, εκτινάσσοντας το προσδόκιμο ζωής στα 120 χρόνια – ίσως και παραπάνω.
Ακούγεται σαν αισιόδοξο επιστημονικό όραμα. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για κάτι πολύ πιο σκοτεινό και βαθιά κυνικό. Γιατί το ερώτημα δεν είναι αν εκείνος θα ζήσει μέχρι τα 120. Ούτε αν ο πρώην –ή μήπως όχι και τόσο πρώην– πολιτικός του φίλος, ο Donald Trump, θα φτάσει σε βαθιά γεράματα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν κάποιοι οραματίζονται τη βιολογική παράταση της ζωής όχι απλώς για να ζήσουν περισσότερο, αλλά για να μπορούν να παραμένουν περισσότερο στην εξουσία. Γιατί αν το σώμα «αντέχει» μέχρι τα 120, τότε γιατί να μην «αντέχει» και μια τρίτη θητεία στον Λευκό Οίκο;
Διότι για να μπορούν λίγοι να ονειρεύονται αιώνια νεότητα, κάποιοι άλλοι πρέπει να συνεχίσουν να πεθαίνουν νωρίς. Από πολέμους, από φτώχεια, από ανύπαρκτα συστήματα υγείας, από περιβαλλοντική κατάρρευση. Η τεχνολογική μακροζωία δεν γεννιέται σε κοινωνικό κενό. Χτίζεται πάνω σε έναν κόσμο άνισης κατανομής πόρων, όπου η ζωή μετριέται διαφορετικά ανάλογα με το ποιος είσαι, πού γεννήθηκες και τι κατέχεις.
Η ειρωνεία είναι ότι ο ίδιος ο Musk αναγνωρίζει τον κίνδυνο μιας κοινωνίας που θα «οστεοποιηθεί» αν οι άνθρωποι ζουν υπερβολικά πολύ, εγκλωβισμένοι σε παλιές ιδέες και πρόσωπα. Κι όμως, στην πράξη, υπηρετεί ακριβώς αυτό το μοντέλο: συγκέντρωση τεχνολογικής, οικονομικής και επικοινωνιακής ισχύος σε ελάχιστα χέρια, χωρίς δημοκρατικό έλεγχο, χωρίς λογοδοσία, χωρίς κοινωνικό αντίβαρο. Μια ελίτ που δεν θέλει απλώς να ζήσει περισσότερο, αλλά να κυβερνά περισσότερο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η μακροζωία παύει να είναι ιατρικό ή επιστημονικό ζήτημα και μετατρέπεται σε εργαλείο εξουσίας. Όχι για να ωφεληθεί η ανθρωπότητα, αλλά για να παγιωθούν ρόλοι, πρόσωπα και ιεραρχίες. Η συζήτηση για τα 120 χρόνια ζωής δεν είναι ουδέτερη ούτε αθώα. Είναι βαθιά ταξική και απολύτως πολιτική.
Και εδώ καταλήγουμε στο ουσιώδες. Δεν μας αφορά αν ο Musk, ο Trump ή οποιοσδήποτε άλλος της παγκόσμιας ελίτ θα ζήσει μέχρι τα 120. Μας αφορά ότι για να μπορούν αυτοί να κερδίζουν δεκαετίες ζωής και εξουσίας, κάποιοι άλλοι συνεχίζουν να χάνουν τη δική τους για το τίποτα. Η ανθρωπότητα δεν απειλείται επειδή δεν θα ζήσει αρκετά. Απειλείται επειδή κάποιοι συμπεριφέρονται σαν η δική τους ζωή –και η δική τους εξουσία– να αξίζει περισσότερο από όλων των άλλων.
