Μπορεί να ήταν πολλοί αυτοί που… αναστέναξαν με ανακούφιση με την ανακοίνωση των εκλογών, ωστόσο το σενάριο μιας εκλογικής αναμέτρησης στην καρδιά του καλοκαιριού δεν έγινε δεκτό με ιδιαίτερο ενθουσιασμό από στελέχη των κλάδων, οι οποίοι έχουν να κάνουν με την κατανάλωση, τον τουρισμό και το εμπόριο.
Σε μία χώρα που τα ρεκόρ στον τουρισμό είναι αλλεπάλληλα τα τελευταία χρόνια και η πλειονότητα των επαγγελματιών του κλάδου περιμένουν, κατά κύριο λόγο, το καλοκαίρι για να «βγάλουν» το μεγαλύτερο κομμάτι του τζίρου τους, η προκήρυξη των πρόωρων εκλογών έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία και δημιούργησε πολλά ερωτήματα για το πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο τους πρώτους θερινούς μήνες.
Άλλωστε, είναι σχετικά πρόσφατα τα όσα έχουν ζήσει οι επαγγελματίες, με τις αρνητικές επιπτώσεις παρόμοιων διαδικασιών εν μέσω θέρους, όπως το δημοψήφισμα του 2015 και τα capital controls.
Καθαρό τοπίο
Έτσι, λοιπόν, με αρνητική αρχικά διάθεση υποδέχθηκαν την ανακοίνωση των βουλευτικών εκλογών αρκετοί επιχειρηματίες και εκπρόσωποι του εμπορικού κόσμου. Αν και παραδέχονται πως είναι θετικό ότι η εκλογική διαδικασία θα γίνει σχετικά νωρίς, συντελώντας -μετά και τις ευρωεκλογές- στο να ξεδιαλύνει γρήγορα η κατάσταση και να αρχίζουν να δρομολογούνται κινήσεις σε συγκεκριμένους τομείς από το φθινόπωρο.
Κάτι, δηλαδή, που δεν θα συνέβαινε αν οι εκλογές διεξάγονταν, όπως ήταν αρχικά προγραμματισμένο, τον ερχόμενο Οκτώβριο. Στην περίπτωση αυτή, η αγορά θα βίωνε το καλοκαίρι μία ατέρμονη προεκλογική περίοδο που θα λειτουργούσε αρνητικά για τον τουρισμό, στις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις.
Μνήμες καλοκαιριού 2015
Πάντως, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που με το άκουσμα της λέξης «εκλογές» μέσα στο καλοκαίρι έφεραν στο μυαλό τους μνήμες του καλοκαιριού του 2015, οπότε έλαβαν χώρα το δημοψήφισμα και κατόπιν τα capital controls.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα όσα δηλώνει ο πρόεδρος της ομοσπονδίας ταξιδιωτικών γραφείων Ελλάδος (HATTA), Λύσανδρος Τσιλίδης στην «F&M Voice» «υπάρχουν κάποιες ομοιότητες, αλλά τελικά και εκ του αποτελέσματος πρόκειται για μία τελείως άλλη κατάσταση αυτή που βιώνουμε φέτος. Τα capital controls, τα οποία διαδέχθηκαν ως εξέλιξη το δημοψήφισμα πριν από τέσσερα χρόνια, ήρθαν για να ανατρέψουν, σχεδόν, ένα ολόκληρο καλοκαίρι, ωστόσο δεν ήταν μόνο πολιτικό και οικονομικό, αλλά και τεχνικό ζήτημα, όπως αποδείχθηκε.
Λόγω αυτής της κατάστασης, δεν μπορούσαν να γίνουν πληρωμές μεγάλων ποσών και, στην αρχή τουλάχιστον, ήταν πολύ δύσκολες οι συναλλαγές με το εξωτερικό. Το καλοκαίρι του 2015 κάποιοι το πληρώνουν ακόμη, όμως για κάποιους ήταν μεγάλο μάθημα».
Απτόητοι οι ξένοι
Παρότι πολλοί υποστήριξαν ότι οι εκλογές μεσούσης της θερινής σεζόν, θα έφερναν μεγάλη αναστάτωση στον τουρισμό από το εξωτερικό, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία από τα ταξιδιωτικά γραφεία, είναι ελάχιστες οι ακυρώσεις στις προκρατήσεις από χώρες της Ευρώπης ή τις ΗΠΑ μετά την προκήρυξη της πρόωρης κάλπης.
Αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, η τουριστική σεζόν του 2019 συνεχίζει απτόητη και οι κρατήσεις που είχαν γίνει από το εξωτερικό προ μηνών πληρώνονται κανονικά και συνεχίζουν να γίνονται καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Σε πραγματικά ποσοστά, η μείωση είναι μικρή και αναμένεται να μην επηρεάσει την τουριστική σεζόν το υπόλοιπο του καλοκαιριού, καθώς το ποσοστό των ακυρώσεων φτάνει μόνο το 16%.
Αυτό συμβαίνει διότι, όπως μας εξηγεί ο κ. Τσιλίδης, η ημέρα των εκλογών στην Ελλάδα δεν πρόκειται να αλλάξει τις συνήθειες των τουριστών, οι οποίοι θα βιώσουν την ημέρα σαν μία οποιαδήποτε άλλη ημέρα των διακοπών τους. «Δεν επηρεάζει καθόλου τους ξένους αυτή η διαδικασία. Δεν θα τους απαγορεύσει το μπάνιο τους ούτε το να πάνε σε κάποιον αρχαιολογικό χώρο, αφού όλα εκείνες τις ημέρες θα είναι ανοιχτά και θα λειτουργούν κανονικά.
Ίσως μάλιστα σε κάποιους να φανεί και σαν… εξωτική ημέρα, αφού στην Ευρώπη δεν έχουν αυτό που έχουμε εμείς, που πρέπει οπωσδήποτε να παρουσιαστούμε σε εκλογικό κέντρο για να ψηφίσουμε. Οπότε, πιθανόν όποιοι επισκέπτες πετύχουν κάτι τέτοιο στη διάρκεια των διακοπών τους, να το θεωρήσουν κάτι ενδιαφέρον, σαν ένα διαφορετικό στοιχείο της χώρας στην οποία ταξιδεύουν» επισημαίνει χαρακτηριστικά.
Ακυρώσεις από τους Έλληνες
Στον αντίποδα, η αιφνίδια απόφαση για εκλογές επηρέασε αρκετά σε ό,τι αφορά το κομμάτι «διακοπές» τους Έλληνες ψηφοφόρους, κυρίως τους δημοσίους υπαλλήλους που αναγκάστηκαν να αλλάξουν τις άδειές τους και να ακυρώσουν ταξίδια που είχαν κανονίσει για τις αρχές Ιουλίου.
Η αγορά που επηρεάστηκε πολύ ήταν αυτή των μεγάλων ταξιδιωτικών γραφείων με οργανωμένες εκδρομές στο εξωτερικό, καθώς για πολλά ταξίδια σε ΗΠΑ, Ασία, Αυστραλία είχαν δοθεί προκαταβολές που σε κάποιες περιπτώσεις χάθηκαν.
Εκτιμάται ότι πάνω από 20% των μεγάλων ταξιδιών που είχαν προγραμματιστεί για εκείνη την περίοδο έπρεπε να ακυρωθούν, με την επιβολή μάλιστα χρηματικού προστίμου.
Εξάλλου, ζημιωμένοι είναι και οι ξενοδόχοι σε πολλές περιοχές της Ελλάδας που είδαν να μειώνεται, τουλάχιστον για αυτή την περίοδο, η διάθεση των Ελλήνων για μίνι διακοπές τελευταίας στιγμής.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι κρατήσεις της τελευταίας στιγμής αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της «πίτας» του τουρισμού, καθώς αντιστοιχούν στο 20% επί του συνόλου των διακοπών που κάνουν οι Έλληνες μέσα στη χρονιά.
Λίγο πριν…
Η φετινή θερινή σεζόν, πάντως, άνοιξε με θετικό πρόσημο, τουλάχιστον όσον αφορά τις αφίξεις: Ο Μάιος, παρά τη διπλή κάλπη εντός του και την προκήρυξη των βουλευτικών εκλογών, ήταν ένας θετικός μήνας για τα ελληνικά αεροδρόμια και, άρα, για τις αφίξεις. Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, η αύξηση σε σχέση με πέρυσι άγγιξε το 1,2% στη συνολική επιβατική κίνηση τόσο του εσωτερικού, όσο και του εξωτερικού.
Συγκεκριμένα, στα ελληνικά αεροδρόμια διακινήθηκαν 6.351.675 επιβάτες και η άνοδος έφτασε μεσοσταθμικά το 1,2%. Ο συνολικός αριθμός των πτήσεων ανήλθε στις 51.923, παρουσιάζοντας αύξηση 2,5% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2018, οπότε είχαν πραγματοποιηθεί 50.635 πτήσεις.
Αξίζει, επίσης, να αναφερθεί ότι οι αφίξεις επιβατών εξωτερικού έφτασαν τα 2.594.879 παρουσιάζοντας άνοδο 0,7% σε σχέση με το 2018, που οι αφίξεις άγγιξαν τις 2.577.111.
Ενδεικτικά, τα αεροδρόμια Αθηνών, Ηρακλείου, Θεσσαλονίκης «Μακεδονία», Ρόδου και Κέρκυρας, σύμφωνα, πάντα, με τα στατιστικά στοιχεία της ΥΠΑ, παρουσίασαν τη μεγαλύτερη επιβατική κίνηση για τον μήνα Μάιο.
Είναι χαρακτηριστικό, εξάλλου, ότι στο αεροδρόμιο της Αθήνας διακινήθηκαν 2.273.809 επιβάτες, στου Ηρακλείου 854.783, στης Θεσσαλονίκης 605.331, στης Ρόδου 593.322 και στης Κέρκυρας 346.413 επιβάτες.
Μείωση των επενδύσεων
Το γεγονός, πάντως, ότι το 2019 θα ήταν έτσι και αλλιώς έτος εκλογών είχε αρχίσει να επηρεάζει το εμπορικό και επιχειρηματικό τοπίο, ήδη, από τις αρχές του χρόνου, με αποτέλεσμα τη μείωση της δραστηριότητας σε κάποιους σημαντικούς τομείς της επιχειρηματικότητας.
Είναι ενδεικτικό, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία από τους εμπορικούς φορείς, ότι τους πρώτες μήνες του τρέχοντος έτους οι επενδύσεις άγγιξαν μόνο το 11%, τη στιγμή που στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο μέσος όρος την ίδια εποχή ήταν 20%.
Εξάλλου, φορείς της αγοράς επισημαίνουν ότι από την έναρξη του 2019 εξανεμίστηκε και το όποιο θετικό ποσοστό υπήρχε στην αύξηση της κατανάλωσης το 2018: Συγκεκριμένα ήταν 4% πάνω σε σχέση με το 2017, το οποίο γρήγορα κατρακύλησε, σημειώνοντας και πάλι αρνητικό πρόσημο.
Σύμφωνα με τα όσα επισημαίνει στην «F&M Voice» ο πρώην πρόεδρος της ΕΣΕΕ και νυν πρόεδρος του ΕΒΕΠ Βασίλης Κορκίδης «τόσο ο επιχειρηματικός κόσμος, όσο και οι καταναλωτές βρίσκονται σε στάση αναμονής. Παραδοσιακά, αλλά πολύ περισσότερο τα τελευταία χρόνια, τα οποία ήταν χρόνια έντονης οικονομικής κρίσης και μνημονίων, όλοι λίγο πριν τις εκλογές βρίσκονται σε μία κατάσταση αβεβαιότητας.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επιχειρηματίες να μην προχωρούν ή να προχωρούν στο μισό από τις επενδύσεις που θα έκαναν και αντίστοιχα ο απλός κόσμος να είναι με το βλέμμα στο… άγνωστο, αφού κανείς δεν γνωρίζει τι μπορεί να γίνει στη συνέχεια».
Ψυχολογική επίδραση
Από την άλλη πλευρά, στις αγορές υπάρχει πολλές φορές και ο ψυχολογικός παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει την καταναλωτική ικανότητα των πολιτών, οι οποίοι ζουν σε μία χώρα που διανύει, έστω και βραχύβια, προεκλογική περίοδο.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ινστιτούτου Καταναλωτών (ΙΝΚΑ) Γιώργο Λεχουρίτη, μπορεί επί της ουσίας οι καταναλωτές να επιθυμούν να ψωνίσουν, όμως σε τέτοιες μεταβατικές περιόδους υπάρχει μία βαθύτερη ψυχολογική επίδραση που τους αποτρέπει από αγορές που σε αυτή τη φάση, μπορεί να τις θεωρούν περιττές.
Όπως δηλώνει ο ίδιος στην F&M Voice, «έμποροι από όλη την Ελλάδα μάς δηλώνουν ότι υπάρχει ένας δισταγμός από τους πολίτες στο να ψωνίσουν περισσότερο. Είναι χαρακτηριστικό ότι, πλέον, δεν αγοράζουν ούτε τις προσφορές. Είναι πολλοί αυτοί που προσέχουν για να… έχουν».
Στην αναμονή…
Μία άλλη σημαντική παράμετρος που έφερε «φρένο» σε αγορές και επενδύσεις είναι η προσδοκία στην αγορά για την αλλαγή στη φορολογία αγαθών και υπηρεσιών, γεγονός που επιβεβαιώθηκε εν μέρει και από κινήσεις της παρούσας κυβέρνησης προεκλογικά, όπως η μείωση του ΦΠΑ από 24% στο 13% ή επαναφορά του μέτρου των 120 δόσεων.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, τόσο οι επιχειρηματίες όσο και οι καταναλωτές, αναμένοντας ότι μετά τις εκλογές υπάρχει περίπτωση να μεταβληθούν προς τα κάτω οι έμμεσοι φόροι, επιλέγουν να περιμένουν λίγο ακόμη προκειμένου να προχωρήσουν σε ενέργειες, είτε ενίσχυσης της επιχείρησής τους είτε αγορών δεύτερης ανάγκης, όπως ηλεκτρικές συσκευές, ρουχισμός και υπόδηση που επηρεάζονται από τη φορολογία.
