Ο α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, αποκαλύπτει στην One Voice όλες τις πτυχές ενός σκανδάλου με υπερκοστολογήσεις και φωτογραφικούς διαγωνισμούς, το οποίο βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και απειλεί να τινάξει στον αέρα δήμους και πολίτες
Έως και 300.000 ευρώ κόστισε κάθε σπιτάκι ανακύκλωσης. Δαπάνη που δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί όταν στην ελεύθερη αγορά παρόμοιες κατασκευές κοστίζουν γύρω στις 70.000 ευρώ.
Με λίγα λόγια, στην Ελλάδα τα σπιτάκια ανακύκλωσης αγοράστηκαν σε τριπλάσια ή και σε τετραπλάσια τιμή. Το πιο ειρωνικό; Στην Ελλάδα της στεγαστικής κρίσης, με τα ίδια χρήματα που δόθηκαν για κάθε σπιτάκι θα μπορούσε κάποιος να αποκτήσει ένα κανονικό σπίτι 100 τ.μ., που θα στέγαζε ολόκληρη οικογένεια.
Όπως όλα δείχνουν πρόκειται για μια υπόθεση υπερκοστολόγησης και το ερώτημα που τίθεται είναι αν υπήρξε φωτογραφικός διαγωνισμός ή ακόμα και εξυπηρέτηση αλλότριων συμφερόντων. Η Ευρωπαία Εισαγγελέας, Λάουρα Κοβέσι, κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στην Ελλάδα δήλωσε ότι ο φάκελος με τα σπιτάκια ανακύκλωσης έχει ήδη ανοίξει, βρίσκεται σε στάδιο αξιολόγησης και εξετάζονται όλες οι πτυχές της υπόθεσης.
Την ίδια στιγμή, το υπουργείο Οικονομικών ουσιαστικά αναγνωρίζει την «απάτη» χρεώνοντάς τη στην ελλιπή αξιολόγηση και από φορείς του ίδιου του υπουργείου και σπεύδει να «μαζέψει» την ιστορία με τα σπιτάκια απαιτώντας μέχρι τις 10 Οκτωβρίου την επιστροφή 45 εκατ. ευρώ, μετά τα καυτά πορίσματα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ). Και αυτή είναι μάλλον η αρχή καθώς για το ίδιο θέμα φαίνεται πως θα ανοίξει και ένας δεύτερος κύκλος, με μεγαλύτερη οικονομική βαρύτητα που ενδεχομένως να ξεπεράσει και τα 100.000.000 ευρώ.
«Τα σπιτάκια ήταν υπερκοστολογημένα, οι όροι ήταν φωτογραφικοί και τα παραδοτέα δεν συμφωνούσαν με τις προδιαγραφές», δηλώνει στην One Voice o α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος.
Η υπόθεση με τα σπιτάκια ανακύκλωσης δεν σταματά στον πρώτο γύρο προμηθειών τους, καθώς υπάρχει και δεύτερος κύκλος ερευνών, με ακόμη μεγαλύτερη οικονομική βαρύτητα. Ο κ. Κωνσταντέλλος σημειώνει: «Έρχεται και δεύτερος γύρος. Σπιτάκια ανακύκλωσης αγοράστηκαν και από τους δήμους με πολύ μεγαλύτερα ποσά, μέσω του προγράμματος “Αντώνης Τρίτσης”. Και εκεί μιλάμε ξανά για ευρωπαϊκό χρήμα: οι πιστώσεις προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων να είναι ο εγγυητής αυτών των χρηματοδοτήσεων. Πρόκειται για ένα νέο κεφάλαιο που θα ανοίξει. Υπήρχε ένα πρόγραμμα για τη διαχείριση απορριμμάτων και πολλοί δήμοι έσπευσαν να αγοράσουν σπιτάκια της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης, με τις ίδιες ακριβώς προδιαγραφές και διακηρύξεις. Όπως πάσχουν οι διακηρύξεις του ΕΔΣΝΑ, του ΕΣΔΑΚ και του ΦοΔΣΑ, έτσι πάσχουν και αυτές. Εκεί, πλέον, το ύψος των δαπανών υπερβαίνει τα 100 εκατ. ευρώ».
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Η προμήθεια των «σπιτακίων ανακύκλωσης» ερευνάται από την Κομισιόν, καθώς για την αγορά τους χρησιμοποιήθηκαν ευρωπαϊκοί πόροι του ΕΠ «ΥΜΕΠΕΡΑΑ» 2014-2020. Το 2020, η Περιφέρεια Αττικής αγόρασε 130 σπιτάκια με 48 εκατ. ευρώ, ενώ με τις αγορές των διαχειριστικών φορέων Πελοποννήσου (ΦοΔΣΑ) και Κρήτης (ΕΣΔΑΚ) το κόστος ξεπέρασε τα 80 εκατ. ευρώ. Το 2023 πραγματοποιήθηκε έλεγχος από την ΕΔΕΛ κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μεταξύ άλλων, διαπιστώθηκε ότι οι δύο εταιρείες που συμμετείχαν στον διαγωνισμό (ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO) συνδέονται μεταξύ τους, ενώ τα σπιτάκια αγοράστηκαν με κόστος περίπου 300.000 ευρώ ανά μονάδα, όταν ο ανταγωνισμός πωλεί αντίστοιχα προϊόντα από 70.000 ευρώ. Επιπλέον, ο διαγωνισμός αφορούσε σε ανακύκλωση συσκευασιών, ενώ τα σπιτάκια που αγοράστηκαν είναι για ανακύκλωση υλικών (γυαλί, χαρτί κ.τ.λ.). Ο αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ μας εξηγεί: ««Η τεχνολογία αυτή δεν μπορεί να αγοραστεί από τον δήμο ή τον φορέα όταν πρόκειται να λειτουργήσει στο πλαίσιο ενός συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης (ΣΕΔ). Το σύστημα ήταν η Ανταποδοτική Ανακύκλωση, άρα η ίδια η Ανταποδοτική θα έπρεπε να προμηθευτεί τις υποδομές, καθώς και η Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ) που εισπράττουν εισφορά από τους παραγωγούς συσκευασίας και πρέπει να χρηματοδοτήσουν εργασίες ανακύκλωσης, ώστε τα απόβλητα συσκευασιών να διαχειριστούν με τρόπο που να γίνεται ανακύκλωση και ανάκτηση δευτερογενών υλικών. Δεν μπορεί το ευρωπαϊκό χρήμα να χρηματοδοτήσει υποδομές οι οποίες λειτουργούν για συστήματα ανακύκλωσης, καθώς αυτά πρέπει να καλύπτονται από τα Συστήματα με εφαρμογή της “διευρυμένης ευθύνης παραγωγού”. Μπορούν να χρηματοδοτήσουν υποδομές για δήμους για φορείς διαχείρισης αλλά δεν μπορούν για συστήματα τα οποία έχουν άλλη πηγή χρηματοδότησης. Μέχρι τις 10 Οκτωβρίου πρέπει να καταβληθεί το ποσό στους υπόχρεους. Σε περίπτωση μη καταβολής, θα ενεργοποιηθούν οι διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), που περιλαμβάνουν: κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών, προσημειώσεις και άλλα μέτρα είσπραξης».
Ποιος θα πληρώσει το τίμημα
Το καίριο ερώτημα που τίθεται είναι ποιος φορέας θα αναλάβει το κόστος. Τα ποσά που ζητά το υπουργείο Οικονομικών αποτελούν πραγματική οικονομική βόμβα στα θεμέλια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το βάρος δεν μπορούν να το σηκώσουν οι δήμοι οπότε και θα μετακυλιστεί στους δημότες. Οι πολίτες, μετά το «χαράτσι» που ετοιμάζει να τους επιβάλει η πολιτεία για την κατασκευή μονάδων καύσης, καλούνται τώρα να πληρώσουν ένα νέο χαράτσι, καθώς ούτε η κυβέρνηση ούτε οι φορείς τήρησαν τη νομιμότητα των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προμήθεια και εγκατάσταση των «σπιτακίων ανακύκλωσης». Ο κ. Κωνσταντέλλος τονίζει: «Κάποιοι θα πουν ότι τα σπιτάκια παραδόθηκαν σε συγκεκριμένους δήμους -που είναι και οι τελικοί αποδέκτες των προϊόντων- και άρα η ευθύνη πληρωμής βαραίνει αυτούς» και προσθέτει: «Εάν αύριο το πρωί ζητήσουν από τον ΕΔΣΝΑ να πληρώσει τα 19 εκατ., μιλάμε για έναν οργανισμό που βρίσκεται ήδη στο χείλος της χρεοκοπίας. Σήμερα λειτουργεί με έκτακτες επιχορηγήσεις από το υπουργείο Εσωτερικών και με παράνομες παρακρατήσεις του τέλους ταφής από τους δήμους για να αποδοθούν στον ΕΟΑΝ. Ο ΕΔΣΝΑ είναι με την πλάτη στον τοίχο. Πώς θα συνεχίσει να λειτουργεί;».
Οι Φορείς Διαχείρισης Απορριμμάτων φαίνεται πως θα προσβάλουν με ένδικα μέσα τις αποφάσεις του υπουργείου Οικονομικών πριν από τη λήξη της σχετικής προθεσμίας, διεκδικώντας να αποφύγουν την επιστροφή των ποσών.
Όλοι μας αντιλαμβανόμαστε πως κάτι δεν πάει καλά με φορείς που είχαν αναλάβει τον συντονισμό και την εποπτεία της ανακύκλωσης στη χώρα μας. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, το 2022 ο δείκτης ανακύκλωσης αστικών αποβλήτων στη χώρα μας ήταν γύρω στο 17%, με τον εκτιμώμενο μέσο όρο ανακύκλωσης στην Ευρώπη για το 2027 να είναι 49%. Όσο στην Ελλάδα συνεχίζουμε με αποσπασματικές πολιτικές τόσο θα παραμένουμε πίσω στην προσπάθεια να καλλιεργήσουμε πράσινη κουλτούρα στους πολίτες και να επιτύχουμε τα συμφωνηθέντα αποτελέσματα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής μας οικογένειας. «Το να αποδοθούν ευθύνες είναι το ένα ζήτημα. Το μεγαλύτερο ζητούμενο για μένα, ως αυτοδιοικητικό, είναι το πώς θα αποκτήσουμε τελικά μια σύγχρονη δυνατότητα διαχείρισης απορριμμάτων, και όχι να συνεχίσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο ατελέσφορων πολιτικών, όπου ο καθένας δημιουργεί τη δική του πολιτική χωρίς αρχή, μέση ή τέλος», καταλήγει με νόημα ο κ. Κωνσταντέλλος.
Πηγή: Καθημερινή One Voice
