Η ραγδαία αύξηση της κατάθλιψης και των αυτοκτονικών συμπεριφορών στους εφήβους αναδεικνύει τη βαθιά κρίση ψυχικής υγείας που βιώνει η κοινωνία, ενώ οι δομές στήριξης παραμένουν ανεπαρκείς απέναντι στις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες.
Η κατάθλιψη εξελίσσεται σε μια από τις πιο απειλητικές «ασθένειες» της σύγχρονης εποχής. Το σοκαριστικό περιστατικό με τις δύο 17χρονες μαθήτριες που έπεσαν μαζί από ταράτσα πολυκατοικίας επαναφέρει με δραματικό τρόπο ένα ζήτημα που εδώ και χρόνια οι ειδικοί προειδοποιούν ότι διογκώνεται ανεξέλεγκτα. Την ίδια ώρα, η οργάνωση δομών ψυχικής υγείας κινείται με βηματισμό χελώνας αδυνατώντας να ανταποκριθεί έγκαιρα στις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες. Το μαρτυρούν όχι μόνο οι αριθμοί, αλλά κυρίως οι άνθρωποι που καταρρέουν σιωπηλά καθώς η πολιτεία και η κοινωνία αδυνατούν να διακρίνουν εγκαίρως τα προειδοποιητικά σημάδια.
Οι δύο ανήλικες ανέβηκαν στην ταράτσα, κλείδωσαν την πόρτα, φόρεσαν ακουστικά και έπεσαν στο κενό πιασμένες χέρι – χέρι. Ένα περιστατικό που πάγωσε το πανελλήνιο και άνοιξε ξανά τη συζήτηση για τη βαθιά ψυχική πίεση που βιώνουν ολοένα και περισσότεροι έφηβοι.
579 αυτοκτονίες το 2025 στην Ελλάδα
«Πώς φτάνουν δύο ανήλικα κορίτσια στο σημείο να πέσουν μαζί από μια ταράτσα; Το ερώτημα αυτό δεν πρέπει να αφήνει αδιάφορη καμία κοινωνία», επισημαίνουν επιστήμονες του Κέντρου Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας – Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ. Σύμφωνα με στοιχεία του κέντρου, το 2022 καταγράφηκαν στην Ελλάδα επτά αυτοκτονίες στην ηλικιακή ομάδα 15-19 ετών. Το 2023 εννέα, το 2024 επτά και το 2025 έξι. Ωστόσο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ήδη μέσα στους πρώτους μήνες του 2026 έχουν καταγραφεί οκτώ περιστατικά στις ηλικίες 15-19 ετών, στοιχείο που αποτυπώνει αυξητική τάση στις εφηβικές ηλικίες.
Αποκαλυπτικά τα στοιχεία της ΚΛΙΜΑΚΑΣ, για το 2025, οπότε καταγράφηκαν συνολικά 579 αυτοκτονίες στην Ελλάδα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πίσω από κάθε αυτοκτονία αντιστοιχούν 20 έως 30 απόπειρες, αριθμός που δείχνει το πραγματικό μέγεθος μιας κρίσης που συχνά παραμένει αόρατη.
Η ψυχική δυσφορία στους εφήβους, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, δεν εμφανίζεται πάντα με τρόπο εύκολα αναγνωρίσιμο. Η κατάθλιψη στην εφηβεία μπορεί να εκδηλωθεί ως απομόνωση, ευερεθιστότητα, έντονο άγχος, ξεσπάσματα, αυτοτραυματισμός ή ακραίες μεταβολές στη συμπεριφορά. Πίσω από ένα «κλειστό» παιδί μπορεί να κρύβεται μια βαθιά εσωτερική μάχη που ούτε η οικογένεια ούτε το σχολείο καταφέρνουν εγκαίρως να αντιληφθούν.
Ένα στα 6 παιδιά έχει αυτοτραυματιστεί
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για τον αυτοτραυματισμό. Σύμφωνα με δεδομένα του υπουργείου Υγείας, τουλάχιστον ένα στα έξι παιδιά στην Ελλάδα έχει αυτοτραυματιστεί τουλάχιστον μια φορά. «Η πρώτη φορά που το παιδί μου αυτοτραυματίστηκε ήταν όταν χώρισε με την κοπέλα του», περιγράφει μητέρα που βιώνει αυτόν τον «Γολγοθά». Το περιστατικό δεν ήταν μεμονωμένο. Ακολούθησε και δεύτερο επεισόδιο και η οικογένεια ζήτησε άμεσα τη βοήθεια ειδικού. Δύο χρόνια μετά, ο ψυχίατρος εξακολουθεί να βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με το παιδί, ενώ οι γονείς του παραμένουν διαρκώς δίπλα του, έχοντας περάσει έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς να τον αφήνουν ούτε στιγμή μόνο.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο αυτοτραυματισμός δεν είναι «κραυγή προσοχής», όπως συχνά λανθασμένα πιστεύεται, αλλά ένδειξη βαθιάς ψυχικής οδύνης και πιθανός προάγγελος αυτοκτονικής συμπεριφοράς όταν δεν υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση.
Πανελλαδικές εξετάσεις: Η επιτυχία μετατρέπεται σε βάρος
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η ασφυκτική πίεση που βιώνουν χιλιάδες μαθητές στην Ελλάδα. Οι πανελλαδικές εξετάσεις, οι οικογενειακές προσδοκίες, ο φόβος της αποτυχίας, η πίεση για διαρκή επίδοση και ο εξαντλητικός ρυθμός σχολείου και φροντιστηρίων δημιουργούν για πολλούς εφήβους ένα περιβάλλον ψυχικής εξουθένωσης.
Πατέρας και καθηγητής Πανεπιστημίου, σχολιάζοντας το τραγικό περιστατικό με τις δύο 17χρονες, έγραψε μεταξύ άλλων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πως «τα παιδιά πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν ελεύθερα για τη ζωή τους». Για τον ίδιο δεν είναι μόνο λόγια καθώς όπως ανέφερε, όταν η κόρη του τού είπε ότι θέλει να γίνει μανικιουρίστα, εκείνος τη στήριξε χωρίς δεύτερη σκέψη.
Ειδικοί ψυχικής υγείας τονίζουν ότι για πολλούς μαθητές η επιτυχία στις εξετάσεις έχει μετατραπεί σε ζήτημα προσωπικής αξίας και κοινωνικής αποδοχής. Παιδιά που ήδη κουβαλούν άγχος, φόβο ή συναισθηματικά τραύματα αισθάνονται ότι δεν έχουν περιθώριο να αποτύχουν. Η παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε όλα τα σχολεία, η ενημέρωση γονέων και εκπαιδευτικών για τα σημάδια κινδύνου και η δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οι νέοι θα μπορούν να μιλούν ανοιχτά χωρίς φόβο και στιγματισμό, σίγουρα θα προλάβαινε αρκετά περιστατικά.
Οι ειδικοί ζητούν άμεση ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους, γιατί όπως επισημαίνουν, η αυτοκτονία δεν αφορά μόνο ένα άτομο ή μια οικογένεια. Αφήνει βαθύ αποτύπωμα σε φίλους, συμμαθητές, εκπαιδευτικούς και ολόκληρη την κοινωνία.
